Morgunblaðið - 09.11.1995, Blaðsíða 35

Morgunblaðið - 09.11.1995, Blaðsíða 35
f MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 9. NÓVEMBER 1995 35 GAFA Morgunblaðið/Július frekt og kostnaðarsamt verk. Hinn t menn ekki í orðabókaútgáfu nema 5 um orðabókaútgafu á íslandi. Mörður segir að bókin gæti hugs- anlega komið út á tölvudiski, þótt það hafi ekki verið ákveðið þá liggi það beint við þar sem hún verður unnin á tölvu. Mörður segist ekki geta sagt nákvæmlega til um hvenær bókin muni koma út en ekki sé ólíklegt að tvö til fimm ár líði þangað til. Að sögn Jóns Karlssonar, fram- kvæmdastjóra Iðunnar, er verið að vinna að útgáfu ítalsk-íslenskrar orðabókar á vegum forlagsins og er ætlunin að hún komi út á næsta ári. Það er Paolo Maria Turchi sem er höfundur að verkinu eins og að ís- lensk-ítölsku bókinni sem kom út í fyrra. Forlagið er einnig að íhuga að ráðast í gerð þýsk-íslenskrar orðabók- ar og í bígerð er að endurskoða Is- lensk-ensku bókina sem kom út árið 1989. Guðrún Kvaran, forstöðumaður Orðabókar Háskólans, sagði í viðtali við blaðamann að fyrir utan sögulegu orðabókina sem stöðugt er verið að vinna í væri stærsta verkefnið íslensk- ur-skandinavískur orðabókastofn. „Við erum að búa til grunn í íslenska orðabók sem væri hægt að nota til að búa til erlendar orðabækur hér, einkum þó norrænar. Við erum einnig að vinna að útgáfu á orðabók Guð- mundar Andréssonar, sem er í flokki eldri ófáanlegra orðabóka sem við höfum verið að gefa út undanfarin ár, en hún var fyrsta orðabók sem var gefin út á íslandi. Þess mætti og geta að hluti af sögulega verkefninu er þegar aðgengilegt á tölvunetinu. Það er stefna okkar að gera allt sem við erum að fást við hér eins aðgengi- legt almenningi og hægt er, eins fljótt og hægt er." Kíkirt þarf að taka þátt Allir þeir sem blaðamaður talaði við voru sammála um að orðabókaút- gáfa væri sérlega erfið þar sem hún væri geysilega tímafrek og kostnað- arsöm. Jón Karlsson segir að í raun og veru séu engar fjárhags- legar forsendur fyrir útgáfu orðabóka eins og þeirra ít- ölsku og þýsku hér á landi þar sem markaðurinn væri mjög lítill. „Það er borin von að ítölsku bækurnar beri sig en bækur eins og sú þýska gætu hugsanlega borið sig á mjög löngum tíma. Ef maður hins vegar tekur kostnað við endurskoðun orða- bóka inn í þetta dæmi bera þær sig ekki. það er gríðarlega mikið mál að gefa út orðabók, þetta er tímafrekt og kostnaðarsamt verk. Hinn litli markaður hér stendur ekki undir þessum kostnaði og því ráðast menn ekki í orðabókaútgáfu nema í ein- hverju bjartsýniskasti. Sennilega þurfa að koma til verulegir ríkisstyrk- ir til að þessari útgáfu verði haldið áfram í landinu svo einhverju nemi. Því má ekki gleyma að orðabókaút- P"áff f*E **"ÍW rviiHluaofr tnnrviinni nrr menningunni; hún er líka lykill að heimssamfélaginu." Jón segir að það verði líka að hafa í huga að orðabækur þurfi að vera í sífelldri endurskoðun éf vel á að vera. „Endurskoðanir eru mjög brýnar í tæknivæddu þjóðfélagi þar sem heilir hugtakaflokkar koma upp á ör- skömmum tíma. Það er líka mikil- vægt að þekkingunni á bak við svona verk sé haldið við, þekkingunni á orðabókafræðunum." Halldór Guðmundsson, útgáfustjóri Máls og menningar, telur einnig að það þurfi verulega opinbera styrki til orðabókaútgáfu í landinu. „Ríkið þarf að koma inn í þessa útgáfu og þá umfram allt í styrkjaformi, ég tel ekki æskilegt að ríkið reki svona út- gáfu sjálft. Það þarf að styrkja þessa útgáfu vegna þess að þetta eru menn- ingarleg langtímaverkefni. Að mínu mati á útgáfa íslensk-íslensku orða- bókarinnar að geta borið sig til langs tíma litið. íslenskir kaupendur og les- endur hafa mikinn áhuga á orðabók- um og því held ég að markaðurinn bregðist yfirleitt ekki en meginvand- inn er að fjármagna vinnuna við bækurnar; hagnaðurinn af sölu þeirra skilar sér of seint inn í fyrirtækið. Engin íslensk útgáfufyrirtæki hafa bolmagn til að leggja út fjármagn í vinnu á svona viðamiklu verki. Við þurfum því styrki til að fjármagna hana. Það er annars mín skoðun að út- gáfa eigi að reyna að komast af með sem minnstum styrkjum frá hinu op- inbera. Frá sjónarhóli ríkisins held ég að það hafi verið mikil mistök að leggja virðisaukaskatt á bækur. Hann steypti mönnum í erfiðleika svo þeir neyðast til að leita sífellt fleiri opin- berra styrkja. í útgáfu okkar á íslensk-íslenskri orðabók bindum við vonir okkar við Menningar- og Lýðveldishátíðarsjóð. Styrkirnir hafa hins vegar ekki verið af þeirri stærðargráðu hingað til að þeir hafi skipt miklu. í útgáfu okkar á Orðastað munaði miklu um þá góðu aðstöðu sem við fengum hjá Orðabók Háskólans og vonumst við til að fram- hald geti orðið á þeirri samvinnu." í samtali við blaðamann sagði Björn Bjarnason, menntamálaráð- herra, að ekki hefði verið tekin nein ákvörðun um að styrkja sérstaklega orðabókaútgáfu í landinu. „Hins veg- ar ákvað Alþingi 17. júní 1994 að stórauka fjárveitingar til að styrkja íslenska tungu í sessi. Menningarsjóð- ur veitir einnig styrki til bókaútgáfu. Auk þess hafa verið veittir styrkir til orðabókaútgáfu fyrir utan allt sjóða- kerfi, svo sem til Fransk-íslensku orðabókarinnar og nú er verið að at- huga með útgáfu á Sænsk-íslenskri orðabók. Menn sækja ótrauðir um styrki til ríkisins ef þeir eru með ein- hver verk af þessu tagi í bígerð og er tekin afstaða til umsókna þeirra. Hitt er ljóst að það er ekki á vísan að róa. Áf hálfu ríkisins er hins veg- ar lagður vísindalegur og fræðilegur grunndvöllur að allri íslenskri orða- bókaútgáfu með starfsemi Orðabókar Háskólans." Efling tungunnar Af því sem hér hefur verið rakið má ljóst vera að nokkrir brestir eru í íslenskri orðabókaútgáfu þótt ýmis- legt hafí áunnist í þeim efnum á síð- ustu árum. Hér hefur ekki verið gerð heildarúttekt á íslenskri orðabókaút- gáfu en víst er að mikið starf er unn- ið á þessu sviði hér á landi þrátt fyrir að fjárhagslegar forsendur séu ekki alltaf fyrir hendi. Hér hafa gæði íslenskra orðabóka ekki verið könnuð náið en ef marka má ummæli nokk- ^^~"" urra viðmælenda eru þau mjög misjöfn. Vafalaust er því um að kenna að útgefendur hafa ekki fjármagn til að leggja í þá vinnu sem það til dæmis kostar að semja og safna saman nákvæmum skilgrein- ingum á hugtökum. Sú vinna er þó nauðsynleg og fer hún vart annars staðar fram en á þessum vettvangi. Frjó og góð orðabókaútgáfa er einn af lyklunum að eflingu íslenskrar tungu og þarf því að hlúa að henni eins vel og unnt er. Þjóðin gerir engan grein- armun á gódri orðabók og vondri Raforkuframkvæmdir Landsvirkjunar ötun lyrir \Æ manns á næsta ári v^r"- F.rárennsli \. ^í^*í-\Abk<)mugöng "" S~SÍð?i»árhus Framkvæmdir Landsvirkjunar vegna stækkunar ISAL Kvíslaveita Búrfell Blöndulón Mannafli 1996 1997 44 42 17 19 36 Kostnaður Verklok 1.000 m.kr. 1997 750m.kr. 1998 200m.kr. 1996 Bílstjórar og tæknimenn Verkamenn 25% Sog 17 54 1.100 m.kr. 1999 Flutningskerfi 6 21 500m.kr. 2001 Um 180 ársverk verða vegna framkvæmda í raf orku-, kerfinu frá 1998-2001 Framkvæmdir vlð Kvíslaveitu og Blöndulón eru fyrst og fremst jarðvinna en aðrar framkvæmdir tilgreindar eru meira á sviði vél- og raf búnaðar. Skrifstofufólk, tæknimenn o.fl. Járníðnaðarmenn og vélvirkiar Rafvirkjar og rafveituvirkiar 15% 13% 10% Blöndustíflan verður hækkuð svo og yfirfallið og vatnsborð Miðlunarlónsins verður hækkað um 4 metra, úr 474 í 478 metra yfir sjó Miölunarlón Blönduvirkjunar vS *<-, D WP ¦ U./J Kolkustffla 5 km 474 m.y.s., núverandi borð lónsins 478 m.y.s., nýtt borð lónsins------- Skipting mannafla eför starfsgreinum H O F S J O K V L L Lokið verður við 5. áfanga Kvíslaveita, Þjórsárlón Arnkrfell hiðmfkía ./fijórSQrlóri Jl ^"v^. MuLi- jaktlU . \V\ \ / / /% «L Y ,'/ Kvíslaveitur Þórisvatn er 1.330 gígalítra miöfunarlón í S77 m.y.s. Framkvæmdir við stækkun Blöndu- lóns hefjast strax næsta vor og á verkinu aö vera lokið næsta haust — Áætlaður verktími við Kvísla- veitu er tvö sumur. LANDSVIRKJUN gerir ráð fyrir að 440 ársverk verði til við raforku- framkvæmdir vegna stækkunar ál- versins og til að anna orkuþörf al- menningsveitna til aldamóta.. Af þeim mannafla verði um 260 árs- verk að ræða á næstu tveimur árum. Þörf verður fyrir 120 manns við ýmsar framkvæmdir strax á næsta ári, þar af er gert ráð fyrir 44 starfsmönnum við fímmta áfanga Kvíslaveitu árið 1996 og lítið eitt færri á árinu 1997. Áætlaður verktími við Kvfsla- veitu er tvö sumur. Við lokaáfanga Kvíslaveitu verður fyrst og fremst um jarðvinnu við stíflugerð að ræða. Framkvæmdir við stækkun Blöndulóns hefjast strax næsta vor og á verkinu að vera lokið næsta haust. Núverandi lón verður stækk- að f um 400 gígalítra með því að lokið verður við að hlaða Blöndu- stíflu upp í endanlega hæð, en þar vantar á um 2-3 metra og byggja yfirfall vestan Blöndustlflu í fulla hæð. Gert er ráð fyrir 36 störfum við þessar framkvæmdir næsta sumar. Tekin hefur verið ákvörðun um endurnýjun vatnshjóla í Búrfells- virkjun. Undirbúningur útboðs er þegar hafinn og er ráð fyrir því gert að framkvæmdir hefjist á næsta ári og verði lokið fyrir árslok 1997. Gert er ráð fyrir 17 ársverk- um við þessar framkvæmdir á næsta ári, fyrst og frest á sviði vél- og rafbúnaðar. Þá verður endurbótum á Sogs- virkjunum flýtt þannig að þeim verði að mestu lokið 1997, þótt endanlegum framkvæmdum verði ekki lokið fyrr en 1999. Reiknað er með að mannaflsþörfin verði mest á árinu 1997, þegar 54 starfs- menn vinna við framkvæmdirnar. Auk þessara framkvæmda verð- ur ráðist í endurbætur á flutnings- kerfi og settir upp raðþéttar í há- spennulínur. Þessum verkefnum á að ljúka árið 2001 en gert er ráð fyrir 27 ársverkum við fram- kvæmdirnar á næstu tveimur árum. Frá 1998 til ársins 2001 verður þörf fyrir um 180 ársverk á vegum Landsvirkjunar vegna fram- kvæmda í raforkukerfinu. Bílsfjórar og tælgamenn 28%afheildínni Sé litið á áætlaða skiptingu þess mannafla sem nauðsynlegur er við virkjunarframkvæmdirnar eftir starfsgreinum kemur í ljós að stærsti hópurinn eru bílstjórar og tækjamenn eða 28% af heildarfjöld- anum. Þörf verður á rúmlega 100 verkamönnum eða 25% af heildinni og skrifstofufólk og tæknimenn verða 15% af mannaflanum. Iðnað- armenn verða rúmlega 30% mann- áflans við þessar raforkufram- kvæmdir.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.