Morgunblaðið - 14.07.1998, Blaðsíða 26

26 ÞRIÐJUDAGUR 14. JÚLÍ 1998
MORGUNBLAÐIÐ
ERLENT
Forsætisráðherra Japans segir af sér vegna kosningaósigurs
Ovissan í Japan gæti kynt
undir kreppunni í Asíu
Tdkýó. Reuters.
STJÓRNARFLOKKURINN í
Japan, Frjálslyndi lýðræðisflokkur-
inn, leggur nú mikið kapp á að velja
nýjan leiðtoga sem fyrst eftir að
Ryutaro Hashimoto tilkynnti að
hann hygðist segja af sér sem for-
sætisráðherra vegna ósigurs flokks-
ins í kosningum til efri deildar
þingsins á sunnudag. Óttast er að
afsögnin og óvissan um eftirmann
Hashimotos valdi frekara umróti á
fjármálamörkuðum í Asíu og tefji
fyrir efnahagsbata í álfunni.
Hashimoto verður forsætisráð-
herra og leiðtogi Frjálslynda lýð-
ræðisflokksins þar til nýr forsætis-
ráðherra verður skipaður í lok
mánaðarins. Margir hagfræðingar
óttast að þessi bið geti haft alvar-
legar afleiðingar þar sem hún kunni
að tefja fyrir því að japönsk stjórn-
völd móti nýja stefnu til að blása lífí
í efnahaginn.
Keizo Obuchi utanríkisráðherra,
sem er sextugur, og Seroku Kaji-
yama, 72 ára fyrrverandi ráðherra,
eru taldir líklegastir til að verða
fyrir valinu sem næsti forsætisráð-
herra Japans. Frjálslyndi lýðræðis-
flokkurinn á að velja nýjan flokks-
leiðtoga 21. júlí og talsmaður
stjórnarinnar sagði í gær að þingið
myndi líklega skipa nýjan forsætis-
ráðherra 30. júlí.
Óánægja með
efnahagsstefnuna
Margir Japanir fögnuðu þeirri
ákvörðun Hashimotos að segja af
sér en voru þó efins um að eftir-
maður hans yrði betri.
Kosið var til helmings
þingsætanna 252 í efri
deild þingsins á sunnu-
dag og litið var á kosn-
ingarnar sem atkvæða-
greiðslu um efnahags-
stefnu stjórnarinnar.
Frjálslyndi lýðræðis-
flokkurinn fékk aðeins
44 þingmenn kjörna, 17
færri en í síðustu kosn-
ingum. Flokkurinn er
nú með alls 101 þing-
mann í deildinni og
skortir 25 þingmenn til
að hafa meirihluta.
Tveir óháðir þingmenn
hafa ákveðið að ganga
til liðs við flokkinn en hann er samt
með færri þingmenn í deildinni en
nokkru sinni íyrr, en hann var
stofnaður árið 1955.
Ef marka má skoðanakönnun,
sem gerð var eftir kosningarnar,
var mikill meirihluti japanskra
kjósenda hlynntur því að Has-
himoto segði af sér. Margir kjós-
endur sögðu að Hashimoto og aðrir
forystumenn stjómarflokksins
hefðu skellt skollaeyrum við kröf-
um um tafarlausar aðgerðir til að
blása lífí í efnahaginn.
„Ósigur okkar í kosningunum er
mér að kenna og ábyrgðin er mín,“
sagði Hashimoto þegar hann til-
kynnti afsögn sína. Hann aflýsti
einnig fyrirhugaðri ferð sinni til
Frakklands og Bandaríkjanna sem
átti að hefjast á sunnudag.
Hashimoto komst til
valda árið 1996 og
verður fyrsti forsætis-
ráðherrann sem segir
af sér vegna kosninga-
ósigurs frá árinu 1989
þegar Sosuke Uno lét
af embættinu eftir að
flokkurinn tapaði þing-
sætum í efri deildinni.
Samsteypustjórn
talin líkleg
Nokkur japönsk
dagblöð töldu líklegt
að afsögn Hashimotos
myndi leiða til valda-
baráttu milli nokkurra
fylkinga í stjórnar-
flokknum. Ennfremur
eru taldar líkur á því að flokkurinn
reyni að mynda samsteypustjórn
þótt hann þurfí þess ekki þar sem
hann er enn með meirihluta í neðri
deild þingsins, sem er valdameiri
en efri deildin. Stjórnmálaskýrend-
ur telja líklegt að Fijálslyndi lýð-
ræðisflokkurinn reyni að mynda
stjóm með einhverjum stjórnar-
andstöðuflokkanna til að styrkja
stöðu sína í efri deildinni þar sem
mikilvægt sé að tryggja að hún
samþykki efnahagsaðgerðir stjóm-
arinnar sem fyrst.
Spá umróti á
fjármálamörkuðum
Akvörðun Hashimotos olli mikl-
um titringi á fjármálamörkuðunum
í Japan í gær. Gengi jensins og jap-
anskra hlutabréfa snarlækkaði í
fyrstu en hækkaði aftur síðar um
daginn vegna vangaveltna um að af-
sögn Hashimotos gæti orðið til þess
að stjómin gripi strax til aðgerða í
því skyni að rétta efnahaginn við.
Margir fjárfestar vonuðust til
þess að stjómin myndi ákveða
djarfari aðgerðir, m.a. varanlegar
skattalækkanir, til að blása lífi í
efnahaginn. Aðrir óttuðust að óviss-
an um eftirmann Hashimotos yrði
til þess að stjórnin gæti ekki mótað
nýja stefnu í efnahagsmálum fyrr
en í næsta mánuði.
Nokkrir hagfræðingar sögðu að
stjórnmálaóvissan í Japan myndi
valda frekara umróti á fjármála-
mörkuðunum í Asíu og drætti á því
að endi yrði bundinn á kreppuna í
álfunni.
„Við sjáum fram á meiri óvissu,
frekari gengislækkun jensins,
hærri vexti og þar af leiðandi frek-
ari þrengingar fyrir hin ríkin í
þessum heimshluta," sagði Mark
Mcfarland, aðalhagfræðingur Sant-
ander Investment.
Gengi hlutabréfa lækkaði veru-
lega í Hong Kong, Astralíu, Kóreu,
Malasíu, Tælandi og Singapore eft-
ir að Hashimoto tilkynnti afsögn
sína. Áhrifin á gengi gjaldmiðla
ríkjanna voru þó minni.
Gengi hlutabréfa hækkaði hins
vegar í helstu kauphöllum Evrópu
og fjárfestar þar töldu líklegra að
afsögn Hashimotos myndi greiða
fyrir aðgerðum til að blása lífi í jap-
anska efnahaginn frekar en að
hindra þær.
Ryutaro
Hashimoto
Forseti kjörinn
í Ekvador
Aukin
framlög til
félagsmála
Quito. Reuters.
JAMIL Mahuad, borgarstjóri í
Quito, höfuðborg Ekvadors, bar sig-
ur úr býtum í síðari umferð forseta-
kosninga í landinu
á sunnudag en
keppinautur hans
var auðjöfurinn og
bananaekrueigand-
inn Alvaro Noboa.
Samkvæmt út-
gönguspám fékk
Mahuad 53,6% at-
kvæða en Noboa
46,4% en talningu
mun ekki ljúka fyrr en á miðviku-
dag í fyrsta lagi.
Útgönguspár útvarps- og sjón-
varpsstöðva sýndu yfirleitt, að Ma-
huad hefði sigrað með um sjö pró-
sentustiga mun en í kosningabarátt-
unni hét hann að auka framlög til
félagsmála og breyta í engu niður-
greiðslum á gasi og rafmagni til fá-
tæklinga. Vonast hann til að koma á
stöðugleika og auka þannig líkur á
erlendum fjárfestingum í landinu.
Um 87% landsmanna búa við fá-
tækt.
Jamil Mahuad
Hefur staðið sig vel
sem borgarstjóri
Mahuad fékk heilablóðfall á síð-
asta ári og var lamaður um hríð en
virðist nú vera búinn að ná sér. Hef-
ur hann getið sér gott orð sem
borgarstjóri í Quito en andstæðing-
ur hans, auðkýfingurinn Noboa,
reyndi aðallega að kasta rýrð á
hann með því að benda á, að hann
hefði átt bam utan hjónabands. Það
hafði þó ekki tilætluð áhrif.
Reuters
HERMENN leita að hugsanlegum útsendurum frá N-Kóreu í skolpræsi við strönd borgarinnar Donghae.
N-kóreskra njósnara
leitað í Suður-Kóreu
Seoul. Reuters.
SUÐUR-kóreskir hermenn leituðu
að hugsanlegum njósnurum frá
Norður-Kóreu við norðausturströnd
Suður-Kóreu í gær og þarlend
stjórnvöld náðu samkomulagi við
Bandaríkjamenn um sameiginlegar
aðgerðir gegn njósnum Norður-
Kóreumanna í landinu.
Lík meints njósnara frá Norður-
Kóreu fannst á sunnudag á strönd
borgarinnar Donghae, um 90 km
sunnan við landamæri Kóreuríkj-
anna, og talið var að fleiri njósnarar
hefðu verið með honum. Hermenn
sigldu litlum bátum um ströndina og
lýstu upp skolpræsi til að ganga úr
skugga um hvort útsendarar komm-
únistastjórnarinnar í Norður-Kóreu
fælu sig þar.
Föt Norður-Kóreumannsins voru
blaut og hann var með súrefnistank
fyrir þrjá kafara sem benti til þess
að hann hefði verið með tveimur
mönnum. Skammt frá líkinu var lítið
farartæki fyrir þrjá til fimm kafara.
Varnarmálaráðuneytið sagði að
einnig hefðu fundist handsprengjur,
vélbyssa, hnífur, fjarskiptatæki og
neðansjávarmyndavél.
Yfirmenn hersveita S-Kóreu og
Bandaríkjanna mótmæltu njósnunum
á fundi með hershöfðingjum frá
Norðui'-Kóreu í gær og sögðust hafa
náð samkomulagi um náið samráð og
samstarf til að hindra njósnir Norð-
ur-Kóreumanna. Bandaríski undir-
hershöfðinginn Raymond Ayrer sagði
þó ólíklegt að bandarískir hermenn
myndu taka þátt í aðgerðunum.
Jeltsín ræðir við forseta Kýpur
Umdeild vopna-
sala staðfest
Moskvu. Reuters.
BORÍS Jeltsín, forseti Rússlands,
og Glafcos Clerides, forseti Kýpur,
staðfestu á fundi í Moskvu í gær að
ekki yrði hætt við umdeildan samn-
ing um sölu rússneskra S-300 loft-
vamaflugskeyta til Kýpur.
Tyrkir hafa varað við því að þeir
kunni að beita hervaldi til að
hindra að flugskeytunum verði
komið fyrir á Kýpur og segja að
þau ógni öryggi Tyrklands og Kýp-
ur-Tyrkja. Hemaðarsérfræðingar
segja að tyrkneska stjórnin óttist
að flugskeytin verði til þess að hún
geti ekki sent hermenn með flug-
vélum til Kýpur og gert loftárásir
ef til átaka kæmi á eyjunni, sem
hefur verið skipt frá árinu 1974
þegar tyrkneski herinn réðst inn í
norðurhluta hennar.
Clerides sagði að fundurinn með
Jeltsín hefði verið mjög árangurs-
ríkur. Hann hefur sagt að til greina
komi að fresta afhendingu flug-
skeytanna ef viðræður um samein-
ingu eyjunnar hefjast að nýju og
bera árangur. Viðræðurnar hafa þó
legið niðri í tæpt ár og fátt bendir
til þess að þær hefjist aftur á næst-
unni.
Samkeppni í vopnasölu
Talsmaður Jeltsíns sagði að
hemaðar- og tæknisamstarf Rúss-
lands og Kýpur væri þáttur í utan-
ríkisstefnu rússnesku stjórnarinn-
ar. Rússar em meðal helstu vopna-
útflytjenda heims og hver samn-
ingur sem þeir ná í Evrópu skiptir
miklu máli fyrir þá vegna harðrar
samkeppni við evrópska og banda-
ríska vopnaframleiðendur.
Illvíg baktería á
norsku sjúkrahúsi
EINNI deild á Haukeland-
sjúkrahúsinu í Björgvin hefur
verið lokað vegna þess, að þar
hefur búið um sig baktería, sem
engin lyf hrína á. Sagði dagblað-
ið Bergens Tidende frá því í
gær.
A deildinni er meðhöndlað
fólk, sem hefur brennst illa, en
nú hafa sjúklingamir verið fluttir
á önnur sjúkrahús í Noregi eða
til Svíþjóðar og Danmerkur. Hef-
ur umrædd baktería ekki fundist
í Noregi áður en talið er hugsan-
legt, að hún hafi valdið dauða
eins manns í maí í vor. Talið er
víst, að bakterían hafí borist í
sjúkrahúsið með manni, sem kom
frá Spáni. Nú stendur til að sótt-
hreinsa deildina tryggilega.