Morgunblaðið - 26.11.1998, Side 24

24 FIMMTUDAGUR 26. NÓVEMBER 1998
MORGUNBLAÐIÐ
ERLENT
Úrskurður dómara lávarðadeildar brezka þingsins í Pinochet-málinu
Framhaldið nú í höndum
innanríkisráðherrans
Reuters
STUÐNINGSMENN Augustos Pinochets, hér í Santiago de Chile, brugðust ókvæða við er ljóst varð að ein-
ræðisherrann fyrrverandi yrði áfram í haldi í Bretlandi. Á myndspjaldinu sem konan til hægri heldur á
stendur: „Ódauðlegur".
Lundúnum. Reuters.
ÚRSKURÐUR fimm manna áfrýj-
unardómstóls lávarðadeildar brezka
þingsins, sem í gær felldi dóm und-
irdóms í Lundúnum um að Augusto
Pinoehet, fyrrverandi einræðis-
herra Chile, skuli njóta friðhelgi frá
því að vera sóttur til saka, veldur
því að brezka stjórnin verður á
næstu dögum að ákveða hvort
beiðni um framsal hans til Spánar
verði tekin til greina.
Þrír af dómurunum fimm voru á
því að Pinochet ætti ekki rétt á
friðhelgi í Bretlandi eins og lög-
menn hans og stjórnvöld í Chile
töldu hann njóta sem þingmaður
öldungadeildar Chile-þings. Þetta
þýðir að innanríkisráðherrann,
Jack Straw, verður að taka um það
ákvörðun fyrir 2. desember hvort
framsal hans skuli heimiit eða
ekki.
Talsmaður innanríkisráðuneytis-
ins vildi í samtali við Reuters ekki
láta hafa neitt annað eftir sér en að
málið væri nú í farvegi réttarkerfis-
ins. Undirdómur hafði úrskurðað að
Pinochet skyldi koma fyrir dómara
2. desember, að því gefnu að heilsa
hans leyfði.
Spánn hefur farið fram á framsal
Pinochets til að fá hann til að svara
til saka fyrir ákærur um að hann
beri ábyrgð á dauða og hvarfi yfir
3.000 manna á sautján ára valda-
tíma sínum í Chile, frá 1973-1990.
Lögmenn spænskra dómsmálayfir-
valda fylgdu eftir framsalsbeiðninni
á meðan lávarðadeiidardómaramir
veltu fyrir sér spurningunni, hvort
Pinochet bæri að njóta friðhelgi þar
sem hann var þjóðhöfðingi þegar
brotin voru framin sem hann er
ákærður fyrir.
Nokkur önnur ríki, þar á meðal
Svíþjóð, Sviss og Frakkland, eru til-
búin til að fara fram á framsal Pin-
ochets.
Jack Straw sagði í skriflegu svari
við fyrirspum þingmanns í síðasta
mánuði, að ákvörðun hans um hvort
heimila beri framsalið verði byggð á
lögfræðilegum forsendum ein-
göngu, ekki pólitiskum. Straw verð-
ur að meta hvort framsalsbeiðnin
uppfylli í einu og öllu lagaskilyrðin
sem gilda um framsal manna frá
Bretlandi.
Langt ferli framundan?
Ef Straw heimilar að framsals-
beiðnin verði tekin til greina fer
málið aftur fyrir dóm. I gær var að-
eins úrskurðað um friðhelgi Pin-
ochets, en í næstu umferð yrði
framsalsbeiðnin sjálf tekin fyrir.
Pinochet mun aftur mega áft-ýja alla
leið upp til hæsta áfrýjunarréttar
landsins, sem er lávarðadeild þings-
ins. Ef beiðnin hlýtur blessun dóm-
stólanna verður lokaákvörðunin um
hvort Pinochet verði í raun fram-
seldur loks í höndum Straw.
Úrskurður gærdagsins þýðir að
Pinochet verður að dvelja í Bretlandi
á meðan mál hans fer áfram í gegn
um hið flókna réttarkerfi Breta.
Falli úrskurður Straws, sem hann
þarf að taka fyrir næsta miðvikudag,
þannig, að hann heimili ekki að
framsalsbeiðnin verði tekin fyrir af
dómstólunum, þá verður hann að
fella handtökuskipunina á hendur
Pinochet úr gildi og sleppa honum.
Ef það yi-ði niðurstaðan, er búizt
við því að Pinochet fljúgi beinustu
leið heim til Chile og ekki muni því
gefast svigrúm til að taka framsals-
beipnir annaiTa ríkja til greina.
Aður en ljóst varð hvernig úr-
skurður lávarðadómaranna myndi
falla í gær biðu fylgismenn Pin-
ochets með einkaþotu tilbúna til
flugtaks frá herflugvelli skammt frá
Lundúnum, en samkvæmt chilesk-
um heimildum mun einræðisherr-
ann fyrrverandi einnig hafa gert
ráðstafanir ef úrskurðurinn félii sér
í óhag. Að sögn bíður hans fullbúið
einbýlishús á ónefndum stað í ná-
grenni Lundúna, og lögmenn hans
hafa unnið að kröftugi-i málsvörn
fyiir hann.
f réttarhöldunum fyrir undirrétti
í Lundúnum í síðasta mánuði héldu
lögmenn hans því fram að brezk lög
um friðhelgi þjóðhöfðingja veittu
Pinochet ótvíræða friðhelgi frá sak-
sókn. En brezkir og spænskir sak-
sóknarar sögðu gildissvið þessara
brezku laga ekki hnekkja gildi
ákvæða alþjóðalaga um glæpi gegn
mannkyni og um hryðjuverk.
Pinochet var handtekinn á einka-
sjúkrahúsi í Lundúnum hinn 16.
október síðastliðinn, þar sem hann
var að jafna sig eftir minni háttar
skurðaðgerð á baki. Hann varð 83
ára í gær.
Utanrikisráðherra Þýzkalands
Komið í veg fyrir stjórnarkreppu í Noregi á síðustu stundu
ESB þróist lengra í
átt að sambandsríki
Bonn. Reuters.
JOSCHKA Fischer, utanríkisráð-
herra Þýzkalands, lét þau orð falla í
gær að það væri sitt persónlega tak-
mark og úrslitaverkefni okkai- tíma
að Evrópusambandið (ESB) þróaðist
lengra í áttina að evrópsku sam-
bandsríki.
„Rétt eins og við sameinuðumst um
fyrsta sannkallaða __________________
fiillveldisframsalið
með stofnun
myntbandalags-
ins, ættum við að
vinna að því að
setja Evrópusam-
bandinu stjómar-
skrá sem stjóm-
málalegrar einingar að alþjóðalög-
um,“ sagði Fischer í viðtali við dag-
blaðið Frankfurter Rundschau.
„Þetta er mitt takmark,“ sagði hann.
„Þetta er úrslitaverkefni okkar tíma.“
„Við Evrópumenn verða hins vegar
EVRÓPA^
N INO D ANIELI
fierm
GARÐURÍNN
-klæðirþigvel
aldrei mynda einsleitt þjóðríki, vegna
þess hvernig sérkenni okkar, tungur,
saga, fordómar, ástríðui’ og óvild
skilja okkur að,“ sagði Fischer.
Lengi verið stefna Þjóðverja
Helmut Kohl, fyrrverandi kanzl-
ari, sóttist eftir því að Evrópusam-
bandið þróaðist í
áttina að evrópsku
sambandsríki, í
því skyni að ríg-
binda Þjóðverja í
svo náið samstarf
við nágrannaþjóð-
ir sínar að strið
þeirra í milli yrði
hreinlega óhugsandi. Hann dró hins
vegar eitthvað í land að þessu leyt-
inu á síðustu embættisárum sínum
vegna vaxandi áhyggna meðal al-
mennings um að of mikið vald væri
að safnast saman í höfuðstöðvum
ESB í Brussel.
Nýi kanzlarinn, Gerhard
Schröder, hélt tryggð við sambands-
ríkishugmyndina í stefnuræðu
stjórnar sinnar, sem hann flutti fyrir
nokkrum vikum, með því að heita því
að hún myndi á formennskutímabili
sínu í ráðherraráði ESB fyrri helm-
ing komandi árs leggja sig fram um
að ýta samrunaferli Evrópu fram á
við.
Efasemdamenn um Evrópusam-
runann i brezka íhaldsflokknum
brugðust þegar við með því að segja
að Schröder hefði tekið af vafa um að
hið sanna takmark myntbandalags-
ins væri evrópskt sambandsríki, en
hugmyndir um slíkt eru „pólitískt
sprengiefni" í Bretlandi. Síðasta rík-
isstjórn íhaldsflokksins klofnaði
vegna skiptra skoðana flokksmanna
um þetta mál.
Látið undan kröfum
Hægriflokksins
KJELL Magne Bondevik, forsætis-
ráðherra Noregs, andaði léttar í
fyrrinótt er samkomulag náðist milli
minnihlutastjórnar miðflokkanna,
Hægriflokksins og Framfaraflokks-
ins, um fjárlög komandi árs. í samn-
ingalotu sem stóð fram á nótt lét rík-
isstjórnin undan fjölmörgum kröfum
flokkanna, einkum Hægriflokksins,
og féllust þeir á að styðja stjórnina.
Hefur fjárlagaumræðunni verið
frestað fram á mánudag, þar sem
enn á eftir að fínpússa samkomulag-
ið, og hún stytt niður í einn dag.
Bondevik viðurkenndi í samtali við
Aftenposten að Hægriflokkurinn
hefði vissulega náð mörgum af
stefnumálum sínum fram en það hafi
verið nauðsynlegt til að koma fjár-
lögunum í höfn. Stjórnarflokkunum
væri vissulega sárt um sum atriðin
sem þeir hefðu orðið að sjá á bak en
þeir væru engu að síður sáttir við
niðiirstöðuna.
Ymsir stjórnarandstæðingai- hafa
gagnrýnt niðurstöðuna og sagt að
hún sé til marks um að stjórnin sé
ekki lengur óháð. Hún hefur sótt
stuðning við frumvörp sín ýmist til
Hægriflokksins og Framfaraflokks-
ins, eða Verkamannaflokksins og
Sósíalíska vinstriflokksins, en tals-
maður þess síðastnefnda sagðist
þeiirar skoðunar að bjóða ætti
Hægriflokknum setu í stjórninni,
þai’ sem það væri nú aðeins formsat-
riði.
Hvorki Bondevik né Jan Petersen,
formaður Hægriflokksins, taka und-
ir þetta. Sagði Bondevik að stjórnin
hefði ekki horfið frá stefnumálum
sínum, þótt hún hefði fallist á að
hætta við skattahækkanir. Og innan
Hægi’iflokksins gætir gremju með
að áhrifa flokksins gæti einungis á
fjái-lagafrumvarpið. „Þessi stjórn er
alveg jafn vonlaus í dag og hún var í
gær,“ sagði einn flokksmanna. Hefur
formaðurinn óskað skýrari reglna
um samvinnu flokksins og stjórnar-
innar.
Thorbjorn Jagland, formaður
Verkamannaflokksins, var að vonum
ósáttur við niðurstöðuna og sagði
hana til marks um að átök innan
stjórnarinnar héldu áfram og að hún
hallaði sér að flokkum sem ættu í
miklum deilum.
Þá gætir töluverðrar óánægju með
samkomulagið innan Miðflokksins,
sem haldið hefur verið fram að hafi
séð á bak flestum stefnumálum sín-
um. Hins vegar eru flokksmenn á því
að illskárra sé að vera í stjórn en
gefa Verkamannaflokknum stjórnar-
taumana eftir.
Engar skattahækkanir
Fram hefur komið að Bondevik
átti langa fundi með Petersen og
Carl I. Hagen, formanni Framfara-
flokksins, um helgina, þar sem þeir
lögðu fram kröfur sínar. Breytti
hann frumvarpinu í samræmi við
þær, lagði það fyrir stjórnina á
þriðjudag, hún féllst á breytingarnar
og flokkarnir svo nóttina eftir.
Breytingarnar felast einkum í eft-
irfarandi atriðum:
Engar skatta- og gjaldskrárhækk-
anh'. Hætt við að hækka verð á raf-
magni. Foreldragreiðslur ná til for-
eldra tveggja ára barna í stað eins
árs.
Til að koma til móts við þetta verða
ríkisfyrirtækin Arcus og Ventura
einkavædd og símafyrirtækið Telenor
að hluta til. Framlög til nær allra
ráðuneyta verða skorin niður, bama-
bætur lækkaðai’ til þeiira sem fá for-
eldragreiðslur. Þá verða ýmis fram-
lög lækkuð, m.a. þau sem renna eiga
til breytinga á sveitarstjórnum, til frí-
stundastarfs í skólum, til verkalýðs-
hreyfingarinnar, tryggingakerfisins
og atvinnulífssjóðs.
Lækning
við skalla?
London. The Daily Telegraph.
BANDARÍSKIR vísindamenn
segjast hafa fundið sameind,
sem geti breytt húðfrumum
músa í hárslíður, og vekur það
vonir um að hægt verði að finna
lækningu við ótímabærum
skalla.
Vísindamenn við Chicago-há-
skóla segjast. hafa valdið mikl-
um hárvexti í músum með því
að kalla fram hárslíðursmyndun
í þroskuðum húðfnimum, þróun
sem á sér yfirleitt aðeins stað í
fóstumsum. Rannsókn þeirra
bendir til þess að sameind, sem
nefnd er beta-katenín, kunni að
stýra því að frumur í fósturvís-
um breytist í hárslíður.
Vísindamennirnir telja að
rannsóknin geti orðið til, að
fundin verði lækning við ótíma-
bærum skalla.