Morgunblaðið - 20.01.1999, Qupperneq 39

MORGUNBLAÐIÐ
MINNINGAR
BJORGVIN
JÓNSSON
+ Ingvi Björgvin
Jónsson fæddist
í Framnesi við Dal-
vík 24. mars 1910.
Hann lést í Dalbæ,
dvalarheimili aldr-
aðra á Dalvík, 21.
desember síðastlið-
inn og fór útför
hans fram frá Dal-
víkurkirkju 30. des-
ember.
Um heiðar nætur er hugur
á ferli
í himnanna stjörnu borg.
Djarfur gengur hver maður að morgni
móts við gleði og sorg.
Vel mega þeir sínum örlögum una,
sem afla tÚ skeiðar og hnífs
og finna, jafnvel forsælumegin,
fegurð hins mikla lífs.
(D.Stef.)
Björgvin Jónsson skipstjóri var
með afbrigðum dagfarsprúður mað-
ur og sagði varla styggðaryrði til
nokkurs manns í starfi og leik. Það
vora ekki háreistir salir í Framnesi
þar sem Björgvin fæddist og ólst upp
fyrstu ár ævi sinnar. í lífi þurrabúð-
arfólksins voru ekki allsnægtir en
það hafði í sig og á með stöðugu striti
íyrirvinnunnar. Það urðu svo sannar-
lega örlög þess manns, sem fyrir
hartnær 88 árum fæddist í torfbæn-
um Framnesi á Upsaströnd, að afla
til skeiðar og hnífs á sinni löngu
starfsævi og hann undi þessum ör-
lögum sínum vel. Þá má einnig fuil-
yrða að lundaifar Björgvins Jónsson-
ar og öll samskipti hans við sam-
ferðamenn sína hafí einkennst af
mikilli kurteisi og velvild til annaira
og er eklri úr vegi að vitna til ljóðlína
skáldsins hér að framan og segja, að
,jafnvel forsælumegin hafi hann
fundið fegurð hins mikla lífs“.
Foreldrar Björgvins voru hjónin
Kristjana Hallgrímsdóttir og Jón
Jónsson frá Hóli á Upsaströnd. Böm
þeirra voru auk Björgvins; Stein-
berg, sölumaðm-, lengst af í Reykja-
vík, Tryggvi, frystihússtjóri á Dalvdk,
Loftui-, kaupfélagsstjóri á Bíldudal
og Þórhildur, bankastarfsmaður í
Kaupmannahöfn og er hún ein á M
þeirra Framnesssystkinanna.
Björgvin Jónsson fór snemma að
starfa við hlið fóður síns við sjó- og
fískvinnu og stundaði sjóróðra ung-
ur. Um tvítugt réðst hann til Þor-
steins Jónssonar kaupmanns sem
formaður á mótorbátinn Ásgrím SI
55, 12 tonn bát. Það þótti framsýni
hjá útgerðarmanninum að ráða svo
ungan mann og ekki síður þrek og
þor unglingsins að taka að sér skip-
stjóm á bátnum. Á þessum árum,
eða kringum 1930, vom hafnarskil-
yrði við Böggvisstaðasand ekki
glæsileg - algjört hafnleysi. Stuttar
og veikbyggðar trébryggjur sem í
mestu brimum fóm oft fyrir lítið. En
þetta vora lífsskilyrðin í þá daga og
við þau urðu menn að una. Snemma á
formannsferli Björgvins kom í ljós að
hann var fiskinn. Því bauðst honum á
sínum skipstjómarferli að stýra og
stjóma mörgum bátum og síðar stór-
um fiskiskipum. Hér verða ekki tald-
ir allir bátar eða skip sem minn gamli
skipstjóri var með en ég mun þó geta
nokkurra þeirra.
Það var árið 1939, sem þeir
tengdafeðgar Þorleifm' Þorleifsson,
útvegsbóndi á Hóli og Björgvin létu
byggja bát fyrir sig á Akureyri. I
mikið var ráðist og byggt stórt eða 26
tonna bátur, m/b Leifur Eiríksson
EA 627. Með formennsku á Leifi fór
Björgvin og aflaði vel, sérstaklega á
síldveiðum. Eg tel að best hafi hon-
um gengið sumarið 1944 í samfloti
með Bimi Jömndssyni EA 626 frá
Hrísey - systurskipi Leifs - á tví-
lembingsveiðum við síldveiðar fyrh'
Norðurlandi. Þessir bátar bám hvor
fyrir sig um 400 mál - yfirlestaðir.
Þetta sumar öfluðu þeir rúm 17.000
mál og tunnur. Björgvin var þá afla-
hæsti skipstjórinn á sambærilegum
bátum og næiri toppnum yfir flotann
það sumarið. En hann lét ekki staðar
numið við þessa bátastærð. Skipin,
sem hann stjómaði,
fóm nú ört stækkandi
enda fór hann í Stýri-
marnaskólann í
Reykjavík árið 1946 og
lauk þar námi til skip-
stjómar á allar stærðir
fiskiskipa. Það var sama
hvaða veiðarfæri Björg-
vin lét í sjó, hann fiskaði
ævinlega og manna
mest.
Alla tíð völdust í skip-
rúm til Björgvins ungir
og vaskir strákar, oft
lítt reyndir í sjó-
mennsku. Margir hafa
því stigið sín fyrstu spor á öldum
hafsins undir leiðsögn Björgvins
Jónssonar. Með slíkum manni var
gott fyrir margan viðvaninginn að
byrja og læra fyrstu handtökin. Úr
brúnni vom ekki hróp og köll yfir
hinn vinnandi mann á dekki. Það
mesta, sem heyrðist: „Piltar - piltar,
hvað eru þið að hugsa?“ Þegar að
landi kom var oft gott og lærdóms-
ríkt að eiga Björgvin að fyrir unga
óreynda sjóara sem lítt þekktu til
hálla refílstiga mannlífsins. Einu
sinni þegar legið var á Raufarhöfn
vegna brælu á síldarámnum bauðst
skipstjórinn til að kynna okkur hið
ljúfa M í brökkum _ sfldarkvenna.
Skundað var í átt að „Óskarsbrakka"
(Halldórssonar) þar sem von var um
árangur. Við voram fjórtán ung-
mennin sem fylgdum skipstjóra okk-
ar fast eftir. Af fyrirmennsku barði
skipstjóri að dymm og kvendyra-
vörður kom út. Að hofmannasið tók
skipstjóri ofan og sagði: „Guð hvað
þér erað sætar, fröken,“ og freistað-
ist til að bræða hjarta dyravarðar.
En það fór eins og hjá þeini gömlu
með skjóðuna forðum - Pétur hleypti
eklri inn að sinni. En Björgvin talaði
til okkar sem fyrr og lofaði því að það
gengi bara betur næst og víst er um
það að lærisveinamir bára fulla virð-
ingu fyrir skipstjóra sínum. Margar
sögur hafa orðið til af Björgvini og
má segja að hann hafí orðið þjóð-
sagnapersóna löngu fyrir ævilok.
Björgvin Jónsson skipstjóri gerð-
ist um 1950 enn þátttakandi í útgerð
og þá í samvinnu með þeim Magnúsi
Gamalíelssyni í Ólafsfirði, Jóni Guð-
mundssyni á Akureyri og Garðari
Ólasyni frá Selaklöpp í Hrísey og
fleirum. Létu þeir smíða 100 tonna
bát, Hauk ÓF 5, og gerðu hann út
um árabil. Eins og áður fiskaði
Björgvin manna mest og var farsæll í
starfi. Hann sótti vítt um mið á
Hauki. Árið 1958 hófu þeir Björgvin
og Sigfús Þorleifsson, útgerðarmað-
ur á Dalvík, útgerð saman með því að
láta byggja 250 tonna stálskip í Aust-
ur-Þýskalandi. Þegar fram leið gerð-
ist Dalvíkurhreppur og KEA eignar-
aðilar í þessu félagi sem hlaut nafnið
Útgerðarfélag Dalvíkinga hf. Með til-
komu félagsins var stigið mildð fram-
fai'aspor í atvinnu- og athafnalífi Dal-
víkinga og enn í dag er þessi útgerð
kjölfestan og burðarásinn í velmegun
bæjarbúa. Skipið hlaut nafnið Björg-
vin EA 311 og reyndist mikil
happafleyta. Þá fylgdi í kjölfarið ann-
að skip af sömum gerð og stærð,
Björgúlfur EA 312. í samræmi við
kröfui' tímans hafa þessi skip verið
endumýjuð undir sömu nöfnum og
era nú fullkomnir skuttogarar.
Björgvin Jónsson fór með skip-
stjóm á nafna sínum allt til ársins
1966 er hann fór í land og tók við út-
gerðarstjóm af Sigfúsi Þorleifssyni,
sem þá var orðinn aldinn að áram.
Þeirra samstaif hafði skilað miklu í
þjóðarbúið og sömuleiðis til upp-
byggingar bæjarfélagsins. Til ársins
1983 gegndi Björgvin fi'amkvæmda-
stjóm hjá Ú.D. er hann lét öðram
það eftir. I tímans rás hafði Björgvin
Jónsson orðið vitni að og þátttakandi
í mikill þróun í veiðum og vinnslu á
sjávarafla og bættum hafnarskilyrð-
um, frá hafnleysi til lífhafnar við
Böggvisstaðasand. Hann var þátttak-
andi í samtökum útvegsmanna hér
og lét við stofnun þeirra til sín taka.
Einnig var hann meðal fjölmargra
útvegsmanna og skipstjóra, sem
stofnsettu Söltunarfélag Dalvíkur ár-
ið 1946 og leiddi sú samvinna til mik-
ils atvinnuauka fyrir bæjarfélagið og
hefur gert í gegnum tíðina. En sjó-
sóknin og veiðimennskan var hon-
um eðlislæg og því lítið gefinn fyrir
félagsmálastúss.
Þau tímamót sem urðu árið 1990
er Dalvíkurbær seldi Kaupfélagi
Eyfirðinga sinn hlut í ÚD hafa vafa-
laust snert viðkvæman streng í
huga Björgvins meðan á því stóð.
Hann sættist á þann gjörning og
kunni afar vel að meta þau spor sem
stigin voru. Nú sjá menn það, að
hér var um framsýni að ræða miðað
við þær miklu breytingar, sem síðar
urðu á kvótamálum þjóðarinnar og
þeirri miklu tilfærslu á útgerð og
vinnslu milli byggða á íslandi. I dag
megum við Dalvíkingar þakka for-
sjóninni fyrir það, að til voru þeir
aðilar, sem sáu fram í tímann og
höfðu kjark til að takast á við
breytta útgerðarhætti sem í hönd
fóra.
Björgvin Jónsson var hamingju-
samur í sínu einkalífi. Hann gekk að
eiga frændkonu sína, Guðrúnu Mar-
gréti Þorleifsdóttur frá Hóli á
Upsaströnd, hinn 20. apríl 1935.
Þau byggðu sér íbúðarhúsið Mörk
hér á Dalvík þar sem þau bjuggu
allan sinn búskap og varð fimm
bama auðið. Konu sína missti
Björgvin árið 1977.
Með Björgvini Jónssyni er geng-
inn einn af þeim, sem lögðu sitt af
mörkum af miklum dugnaði og
framsýni svo byggðarlagið Dalvík
dafnaði og óx. Hann var farsæll á
sínum langa skipstjómarferli þótt
fast væri sótt, var skjótráður enda
hafði hann oft afla umfram aðra. Að
eigin sögn hafði hann stáltaugar og
gaf samferðamönnum sínum tilefni
til að nýta sér það til nafngiftarinn-
ar - stálkarlinn. Björgvin var víðles-
inn maður, fylgdist ætíð vel með
þjóðmálum og tók eindregna af-
stöðu í stjórnmálum.
Eftir að í land kom gaf hann bæj-
armálum gaum og sat í nefndum á
vegum bæjarfélagsins. Það er
gjarnan sagt, þegar slíkir menn
hverfa yfir móðuna miklu, að það
komi maður í manns stað. Eg full-
yrði, að það skarð sem Björgvin
skilur eftir sig verður vandfyllt.
Fari hann í friði og sigli á Guðs
vegum.
Júlíus Kristjánsson.
t
Elskulegur stjúpfaðir, tengdafaðir, afi og
langafi,
BJÖRN G. BJÖRNSSON
forstjóri,
Hrafnistu, Hafnarfirði,
andaðist á Hrafnistu í Hafnarfirði mánudaginn
18. janúar.
Útförin verður gerð frá Dómkirkjunni föstu-
daginn 29. janúar kl. 15.00.
Erla Sigurðardóttír,
Óskar G. Sigurðsson, Sóley Sigurjónsdóttir,
Ágústa Sigurðardóttir, Úlfar Sigurðsson,
Þór R. Björnsson,
afabörn og langafabörn.
MIÐVIKUDAGUR 20. JANÚAR 1999 39 V
ALDARMINNING
ÞÓRHILDUR BJÖRG
JÓHANNESDÓTTIR
í dag hefði elskuleg
trúsystir mín og vin-
kona, Þórhildur B. Jó-
hannesdóttir, orðið eitt-
hundrað ára. Hún
komst afar nærri því að
fylla þann mæli í lifanda
lífi því það era rétt fjög-
ur ár síðan ég kvaddi
hana hinstu kveðju frá
Ffladelfíukirkjunni í
Reykjavík. Það eru að-
eins liðin rúm fjögur ár
síðan við sátum í eld-
húsinu hennar og áttum
saman bænastund og
fengum okkur kaffisopa
á eftir. Það voru stundir, sem ég á
eftir að geyma í huga mér og hjarta
meðan ævin endist. Það eru fáir
sem hafa haft jafn mótandi áhrif á
mikilvægi bænarinnar í mínu lífi og
þessi geislandi glaða kona, sem mat
samverustundir sínar með Drottni
meira en allt annað í lífinu. Það var
ekki ónýtt fyrir ungan forstöðu-
mann að koma til starfa á hverjum
morgni í því andrúmslofti, sem Þór-
hildur skapaði á heimili sínu, sem
staðsett var í Ffladelfíukirkjunni.
Þórhildur hóf lífsgöngu sína á
Víkingavatni í Kelduhverfi. Hún var
annað barn þeirra Jóhannesar Sæ-
mundssonar og Sigríðar Þórarins-
dóttur. Foreldrar hennar fluttust að
Krossdal í sömu sveit nokkru eftir
fæðingu hennar og það fann ég að
Þórhildi var alla tíð mikil eftirsjá í
ættaróðalinu. Það var samt ekki
langt að Víkingavatni og þangað
togaði ramma taugin og þar var
mikið líf og fjör. Þar var margt um
manninn og þar var mikið talað og
margir vel sagnfærir menn sögðu
frá. Það átti allt einkar vel við Þór-
hildi. Hún átti eftir að nota allt það
besta, sem Kelduhverfi hafði upp á
að bjóða til að mála undurfallegar
myndir úr æsku, þegar hún minnt-
ist þessara fyrstu ára sinna á æsku-
heimilinu.
Þegar Þórhildur giftist Ásmundi
Eiríkssyni, ungum eldhuga úr
Fljótunum, voru ævispor hennar
mörkuð þeirri hugsjón að helga líf
sitt boðun fagnaðarerindisins. Það
gerðu þau hjón sameiginlega allt
þar til er Ásmundur kvaddi þetta
líf árið 1975. Lengst af veittu þau
forstöðu Fíladelfíusöfnuðinum í
Reykjavík og unnu þar
þrekvirki í uppbygg-
ingu safnaðarins, út-
gáfu blaða og bóka, og
síðast en ekki síst í
hjálparstarfí gagnvart
þeim sem undir höfðu
orðið í lífinu. Þær era
ótaldar þúsundirnar,
sem sest hafa til borðs í
híbýlum Þórhildar og
notið framúrskarandi
gestrisni hennar, og > -
þar komu menn ekki að
tómum kofunum. Það
var ekki aðeins vel lagt
á borð, heldur voru
umræður á þeim nótum að enginn
fór ósnortinn frá borði. Þórhildur
hafði þar margt fram að leggja og
var eftirbátur einskis manns í frá-
sagnarsnilld og frábæru minni.
Hún hafði í ofanálag einstak lag á
því að láta öllum líða vel í návist
sinni.
Ég naut þein-a forréttinda að
vera borinn nýfætt ungbarn inn á
heimili þeima Ásmundar, þar sem
þau bjuggu á Hverfisgötu 44. „Ég
man svo vel þegar þú fæddist,"
sagði hún brosandi. Síðan lýsti hún ,
atburðum þessa dags fyrir rúmum
fjöratíu áram síðan með slíkri ná-
kvæmni að ég get með sanni sagt að
ég muni daginn þegar ég fæddist,
þökk sé Þórhildi.
Úr augum Þórhildar skein ein-
stök gleði. Lífið var henni ekki alltaf
dans á rósum, en lífið var henni
Kristur, og það breytti allri afstöðu
hennar til vandamála hversdagsins.
Maðurinn hennar lýsti þeirri eigind,
sem allir mátu í fari hennar, sem
hennar síhlýja brosi. Hann sagði að
sumir brostu aðeins með munnin-
um, en það væri eins og sálin hefði
orðið eftir fyrir handan fjallið. Aðrir
brosi með nokkrum hluta andlitsins,
einstaka með öllu andlitinu. Það era
þeir sem brosa með sálinni í hverj-
um andlitsdrætti. Það gerði Þór-
hildur. Þetta bros sálarinnar gaf
okkur samferðamönnum hennar
dýrmætt veganesti sem gott var að
taka með sér þegar staðið var upp
frá borðum. Það vil ég þakka fyrir í
dag og bið Guð að blessa minningu
þessa einstaka guðsþjóns, Þórhildar
Jóhannesdóttur.
Hafliði Kristinsson.
t
Móðir okkar, tengdamóðir og amma,
SIGRÍÐUR JÓNSDÓTTIR,
Sauðá,
Vatnsnesi,
lést á Sjúkrahúsinu á Hvammstanga sunnu-
daginn 17. janúar.
Útförin fer fram frá Hvammstangakirkju laugar-
daginn 23. janúar kl. 14.00.
Ellert Gunnlaugsson, Aðalheiður Jónsdóttir,
Jón Gunnlaugsson,
Sverrir Gunnlaugsson, Matthildur Birgisdóttir,
Þorgeir Gunnlaugsson, Þórunn Eiríksdóttir
og barnabörn.
+
Hjartans þakkir sendum við öllum þeim sem
sýndu okkur samúð og hlýhug við andlát og
útför ástkærs eiginmanns míns, föður okkar,
tengdaföður og afa,
GUÐLAUGS S. FRIÐÞJÓFSSONAR,
Litlagerði 11,
Hvolsvelli.
Guðrún Árnadóttir,
Guðrún Jóna Guðlaugsdóttir, Ómar Ingi Bragason,
Valborg Hlín Guðlaugsdóttir,
Guðlaug Helga Guðlaugsdóttir, Þorvaldur Skúli Páisson,
Orri Ómarsson,
Guðlaugur Már Ingibjörnsson.