Morgunblaðið - 27.02.1999, Qupperneq 26

26 LAUGARDAGUR 27. FEBRÚAR 1999
NEYTENDUR
MORGUNBLAÐIÐ
Ert þú ekki til í að
lána mér nafnið þitt?
Fjármál heimilanna
Hver kannast ekki vlð spurningu af þessu tagi? Ábyrgð þriðja
manns hefur verið forsenda lánveitinga banka og sparisjóða til
einstaklinga í áratugi. Elín Sigrún Jónsdóttir segir að í könnun
Raunhæft dæmi
Ungur maður á í miklum vanda vegna þess að hann skrifaði upp á víxil
fyrir föður sinn. Víxillinn var að fiárhæð 500.000 kr. og með gjalddaga
1. febrúar 1998.
Nú er fyrirséð að faðirinn greiðir ekki skuldina. Hann var úrskurðaður
gjaldþrota vegna víxilsins í desember síðast liðnum.
Bú hans var eignalaust. Innheimtutilraunir eru hafnar á hendur syninum.
í dag nemur skuldin vegna víxilsins um 840.000 kr.
- þar af eru dráttavextir um 85.000 kr.
- og innheimtukostnaður lögmannsins 255.000 kr.
ásamt útlögðum kostnaði í ríkissjóð um
sem gerð var hér á landi fyrir tveimur árum hafí komið fram að
um 90 þúsund einstaklingar eldri en 18 ára séu í ábyrgð
fyrir fjárskuldbindingum þriðja aðila eða um 50% Islendinga
á þessum aldri.
Nokkur góð ráð
Skrifaðu ekki undir ábyrgðaryfirlýsingu nema að vita hvað í henni
felst.
U^> Ákveðir þú að ganga í ábyrgð fyrir láni vertu þá viss um að þú
getir örugglega greitt skuldina upp á skömmum tíma að viðbættum
vöxtum, verðbótum og innheimtukostnaði.
Ábyrgstu ekki meir en þú getur greitt.
Hafðu gott yfirlit yfir ábyrgðir þínar og taktu ávallt fullt tillit til
þeirra við gerð eigin fjárhagsáætlana.
Segðu nei, ef þú ert í einhverjum vafa um þína eigin greiðslugetu,
greiðslugetu lántaka eða vilja þinn til þess að greiða lán fyrir
annan aðila.
ÞÁ kom ennfremur í ljós að tvö
bankalán af hverjum þremur eru
með sjálfskuldarábyrgð og að
ábyrgðarmenn á víxlum og skulda-
bréfum í bankakerfinu séu að með-
altali í ábyrgð fyrir tæplega 1 millj-
ón króna. Ljóst er að ábyrgðar-
skuldbindingar eru mun algengari
hér en á hinum Norðurlöndunum.
Undirskrift fylgir ábyrgð
Að skrifa upp á lán annars manns
snýst ekki um að lána nafn og
kennitölu. Undirskriftinni fylgir
ábyrgð. Því hafa margir fengið að
kynnast. í ábyrgðaryfirlýsingu felst
að ábyrgðarmaður ábyrgist að
greiða skuldina, áfallna vexti, þ.m.t.
dráttarvexti, verðbætur og kostnað
sem hún væri hans eigin, komi til
greiðslufalls hjá greiðanda. Ef
ábyrgðarmenn eru tveir eða fleiri,
ábyrgist hver um sig fulla greiðslu.
Ábyrgðarmaður getur þannig þurft
að greiða kostnað við árangurslausa
innheimtu hjá aðalskuldara og öðr-
um ábyrgðarmanni/mönnum. Þrjár
af hverjum fjórum krónum, sem
umsækjendur um þjónustu Ráð-
gjafarstofu um fjármál heimilanna
skulda bönkum og sparisjóðum, eru
með ábyrgð þriðja aðila. I mörgum
tilvikum er fyrirsjáanlegt að lántak-
endur hafa ekki greiðslugetu til að
greiða lán sín. Vinir og ættingjar
verða að borga. Þetta eru ei-fið mál.
Dæmi eru um miklar hörmungai-
fjölskyldna vegna ábyrgða. Fjöl-
skyldubönd og vinatengsl eru í upp-
námi. Gremja, reiði og niðurlæging
eru algeng viðbrögð.
Meta á greiðslugetu
Engin ákvæði eru í lögum um
ábyrgðarveitingar hér á landi. í
gildi er ársgamalt samkomulag milli
stjórnvalda og lánastofnana um
notkun sjálfskuldaábyrgða sem ætl-
að er að draga úr umfangi sjálf-
skuldarábyrgða og bæta réttar-
stöðu ábyrgðarmanna. Ekki liggja
fyrir upplýsingar um það hvaða
þýðingu samkomulagið hefur haft á
fjölda og umfang ábyrgðarveitinga
á sl. ári. I samkomulaginu er m.a.
kveðið á um, að fjármálafyrirtæki
beri að meta greiðslugetu lántaka
með þeim aðferðum sem þar
tíðkast, ef fjárhagsleg skuldbinding
nemur meira en einni milljón króna.
Ef um lægri fjárhæð er að ræða er
það aðeins gert ef ábyrgðarmaður
óskar þess. Þessi ákvæði samkomu-
lagsins eru afar mikilvæg. Ber að
hvetja ábyrgðarmenn til að kynna
A\
KÓPAVOGSBÆR
Kópavogshöfn - úthlutun
Hafnarstjórn Kópavogsbæjar auglýsir lóðina Vesturvör 30
lausa til úthlutunar á athafnasvæði Kópavogshafnar.
Um er að ræða eina lóð (auðkennd með rauðum lit) um
15.000 m2 sem hugsanlega mætti skipta í fleiri lóðir. Á
lóðinni má byggja allt að fjórar skemmur, 58x24 m, eða um
1.400 m2 að grunnfleti hver um sig eða alls um 5.600 m2.
Vegghæð er áætluð 5-6 m.
Skipulagsuppdráttur, skipulags- og byggingarskilmálar svo
og umsóknarblöð liggja frammi á Bæjarskipulagi Kópavogs,
Fannborg 2, 4. hæð milli kl. 9 og 15 alla virka daga.
Uppdrátturinn hér að ofan sýnir athafnasvæði hafnarinn-
ar ásamt umræddri lóð og hvernig samþykktu deiliskipu-
lagi er háttað. Óski umsækjendur eftir frávikum frá því
m.a. hvað varðar fjölda lóða og gerð bygginga mun hafn-
arstjórn fjalla sérstaklega um þær með breytingar á gild-
andi deiliskipulagi í huga.
Nánari upplýsingar eru veittar á Bæjarskipulagi Kópavogs í
síma 554 1570.
Umsóknum skal skilað á sama stað
fyrir kl. 15, 8. mars 1999.
Hafnarstjórinn í Kópavogi.
Nýjar reglur um kjöt og kjötvörur
Framleiðendur
breyta merkingum
ÞEGAR farið var í stórmarkað í
vikunni til að skoða merkingar á
kjöti og kjötvörum kom í ljós að
sumir framleiðendur eru búnir að
laga umbúðir kjötvara að nýjum
reglum um merkingar á kjöti og
kjötvörum. Frestur til að laga sig að
reglunum rann út 10. desember sl.
hvað snertir nafngiftir á kjöti og
kjötvörum og ýmis sérákvæði um
merkingar.
Þarf að tilgreina
vatnsmagn
kjöti, blönduðu kjöthakki og borg-
urum.“
Fimm tegundir
af skinku
í reglum um nafngiftir á svína-
kjöti kemur fram að skinka er
flokkuð í fjórar tegundir, lúxus
skinku, skinku, brauðskinku og
brauðskinku með viðbættu vatni.
„Við sáum enga vöru merkta sem
brauðskinku með viðbættu vatni og
það er athyglisvért þar sem líklega
er töluvert af slíkri vöru á markaðn-
Morgunblaðið/Árni Sæberg
ALLAR merkingar á hakki virt-
ust í lagi í þessum stórmarkaði.
Tilgreint var ef um kýrkjöt, var
að ræða eða ungnautakjöt og í
þeim tilfellum sem um blandað
hakk var að ræða var prósentu-
hlutfalls kjöttegunda getið.
Fituinnihalds í kjöthakki svo og
hamborgurum var getið.
um.“
Lýsandi vöruheiti
Guðrún segir að vöruheiti eigi að
vera lýsandi fyrir innihaldið og ýmis
heiti á kjötvörum eru háð skilyrðum
til að auðvelda neytendum að átta
sig á hvað þeir eru að kaupa.
Hún nefnir sem dæmi kinda-
bjúgu. „Ef varan ber heitið kinda-
bjúgu verður kindakjöt að vera 80%
eða meira af kjötinnihaldi. Það þarf
að koma fram í innihaldslýsingu og
hversu hátt prósentuhlutfallið er.“
Þá bendir hún á sem dæmi að ef
verið er að kaupa blandað hakk eins
og nauta- og lambahakk þurfi þess
að vera getið hversu mikið nauta-
hakk er um að ræða og hversu mik-
ið lambahakk.
Guðrún E. Gunnarsdóttir, mat-
vælafræðingur hjá Hollustuvernd
rfkisins, fór með Morgunblaðinu á
stúfana og kíkti á merkingar kjöt-
vara. Hún segir að þó sumir séu
þegar búnir að breyta bæði nafn-
giftum og laga innihaldslýsingar að
settum reglum eigi margir langt í
land. „Þetta á sérstaklega við um
atriði eins og að tilgreina viðbætt
vatn í söltuðum kjötvörum. Það var
einungis einn framleiðandi sem við
komum auga á sem virtist hafa tek-
ið á því að tilgreina vatnsmagn.
Magn af viðbættu vatni þarf að til-
greina í innihaldslýsingu ýmissa
kjötvara eins og t.d. skinku, ham-
borgarhryggjum, hangikjöti, salt-
HER er auðsjáanlega verið að
taka á merkingum. Eldri pakk-
inn í kjötborðinu heitir Ömmu
skinka. I honum er folaldakjöt,
lambakjöt og ekki er tilgreint
vatnsmagn í vörunni. Ekki má
kalla álegg skinku nema það sé
úr svínakjöti. Á nýrri pakka af
vörunni er nú komið nýtt heiti,
Brauðálegg, sem samræmist
reglugerðinni.
Þegar Guðrún er spurð hvemig
neytendur geti átt þátt í að þessi
mál komist í lag segir hún að neyt-
endur geti komið athugasemdum
sínum til verslana og framleiðenda
en einnig til heilbrigðiseftiriitsins
og Hollustuverndar ríkisins.
VATNSMAGNS var hvergi get-
ið nema á umbúðum skinku frá
Goða.
ÞESSI beikonskinka er mjög
feit og uppfyllir því varla þau
skilyrði sem þarf til að heita
skinka.