Morgunblaðið - 08.04.2000, Side 58

58 LAUGARDAGUR 8. APRÍL 2000
MORGUNBLAÐIÐ
ARNIBJORGVIN
HALLDÓRSSON
• v^Hann var stoltur af því að sýna gest-
um sínum þau miklu náttúruundur
sem þarna eru, enda kunni hann skil á
öllum kennileitum og gat sagt enda-
lausar sögur af fyrri tíma mönnum
sem þama höfðu háð lífsbaráttu sína.
Unga fólkið leit með aðdáun til þessa
manns sem því fannst vera öðruvísi
en annað fólk og gat uppfrætt það um
hluti sem það hafði aldrei heyrt um
eða skilið. Þessar ævintýraferðir eru
öllum ógleymanlegar.
Árni var hamingjumaður í einkalífi
og hann og eftirlifandi eiginkona hans
Kristín Gissurardóttir eignuðust sex
“ 'böm. Hún reyndist Áma traustur
lífsförunautur. Hún bjó fjölskyldu
sinni glæsilegt heimili af hógværð og
yfirvegun sem hefur einkennt allt líf
hennar og starf. Hún hefur unnið við
hjúkrun með heimilisstörfum og þeir
eru margir sem hún hefur hlúð að
bæði á heimilum og sjúkrastofnunum.
Heimiiið ber vott um mikinn myndar-
skap og vefnaður hennar er listaverk
sem of fáir vita um. Þar var ávallt
gestkvæmt því menn sóttust eftir því
að komast í glaðværan félagsskap
þeirra og eiga með þeim skemmtileg-
ar stundir og njóta frábærrar gest-
risni svo ekki sé talað um allan fróð-
leikinn sem borinn var á borð með
öðnim veigum.
** Ami sótti sjóinn og hann kunni
betri skil á fiskhniðum á þessum slóð-
um en flestir aðrir. Hann átti sér þá
drauma að sigla ennþá lengra á þess-
um litla bát. Vilji hans stóð til að sigla
til Grímseyjar og jafnvel Færeyja.
Síðustu stundirnar í lífinu dvaldi
Ámi á Norðfjarðarspítala og hann
hafði haft á orði skömmu áður en
hann lést, að það gæti ekki staðist að
hann væri á Norðfirði, því það væri
svo lítil hreyfing. Hann var í huganum
úti á sjó og í þeirri hugsun kvaddi
hann þennan heim.
Það á því vel við að vitna í Áma
Gíslason frá Höfn þegar hann kvað:
Þegar ég skilst við þennan heim,
þreyttur og eliboginn,
egmunróaárumtveim
innáSæluvoginn.
Sæluvogurinn er skammt frá Höfn
og Runu. Hann er afar fagur og var
þeim hjónum mjög kær. Þangað hef-
ur Ami viljað fara í sinn hinsta róður
eins og nafni hans Ámi Gíslason. Þar
höfðu hann og Gína reyndar komist í
hann krappan þegar þau steyttu á
skeri inni á voginum. Þau björguðust
giftusamlega eftir nokkra hrakninga.
Það var kært milli þeirra bræðra,
Áma og Ásgríms föður míns, og þeir
torölluðu margt saman. Á þeirri
stundu sem Ami kvaddi þennan heim
sigldi upp að landinu bátur sem ber
nafn Ásgríms. Þann bát hefði Ami
gjaman viijað sjá. Þeir hugsuðu líkt
um sjóinn og sjósóknina og sjálfsagt
era þeir búnir að ná saman á sæluvog-
inum handan við móðuna mikiu.
Ég vil fyrir hönd okkar Siguijónu
og fjölskyldu minnar þakka vináttuna
og samferðina í lífinu og biðja Gínu og
öllum afkomendum þeirra Guðs
blessunar og votta þeim okkar dýpstu
samúð. Móðir mín, Guðrún, biður fyr-
ir sérstakar kveðjur og þakkar sam-
fylgdina. Hún getur ekki verið við-
stödd útfórina þar sem hún dvelur á
sjúkrahúsi.
Á Borgarfirði eystra mun Ámi
hvíla og þar lifír andi hans um
ókomna tíð.
Haliddr Ásgrímsson.
Þegar ég var að stíga mín fyrstu
skref við garðyrkjustörf upp úr 1980
fékk ég vinnu austur á Hallormsstað í
tvö sumur. Það var mikil upplifun að
koma hér austur og starfa í skóginum
en það sem lifir þó sterkast. með mér
frá þessum áram era sú vinsemd og
þau góðú samskipti sem ég upplifði
með Ama fóðurbróðir og Gínu og
Jr'þeirra fólki hér fyrir austan en það
þekkja allir sem heimsótt hafa Áma
og Gínu hver upplifun það er. Ami var
alltaf með sögur á takteinum og sú
gestrisni, hlýja og alúðleiki sem Gína
býr yfir kom vel í Ijós á slíkum stund-
um..
Ami var elstm- í hópi fimm bræðra.
Hann ólst upp á Borgarfirði en á
unglingsáranum fluttist fjölskyldan
til Vopnafjarðar. Tengsl hans við
Borgarfjörð var þó alltaf sterk og
honum leið hvergi betui- en þar, ekki
síst þegar árin fóra að færast yfir. Sú
ást hans á landinu, hafinu og tengsl
hans við ættir og líf fólks á fyrri tím-
um vora eiginleikar sem ég veit að
gáfu mörgum okkar, afkomendum
bræðra hans, sterkari tengsl við
Borgarfjörð og ættir okkar þar. Þó ég
hefði nokkram sinnum sem bam
komið hér austur með foreldram mín-
um og ég vissi eitthvað um hvert ræt-
ur mínar lágu þá var það Ami sem
glæddi mér skilning á og gaf mér þau
tengsl sem era mér í dag afar dýrmæt
og ég mun ævinlega standa í þakkar-
skuld við hann vegna þess. Á góðum
stundum niðri í Runu kenndi hann
mér að rekja ættir mínar til Hafnar-
bræðra og vísur eftir Áma í Höfn, auk
þess sem hann kunni ógrynni sagna
af ýmsu merkilegu fólki frá fyrri tíma.
Þetta allt vakti mig til vitundar um
upprana minn og tengdi mig Austur-
landi á nýjan hátt. Hann var óþreyt-
andi við að miðla öllum sem hlusta
vildu af fróðleik sínum og mörg okkar
fór hann með á sjó. Það varð mér mik-
il upplifun að fá að skoða með honum
landið frá þeim sjónarhóli, ekki síst
staði eins og Sæluvoginn og ég minn-
ist þó sérstaklega ferðar frá Borgar-
firði til Loðmundafjarðar með hon-
um, Guðmundi foðurbróður mínum
og fleira fólki sumarið 1984.
Fráfall manna, sem hafa gefið lífinu
lit, er hluti af sterkri keðju frá fortíð
til okkar tíma. Sögur og minningar af
Ama Halldórssyni verða nú hluti
þessarar keðju og þannig mun hann
lifa með okkur áfram. Með virðingu
og þakklæti kveð ég Áma fóðurbróð-
ur minn og sendi Gínu og öllum af-
komendum hennar mínar samúðar-
kveðjur við fráfall hans.
Katrín Ásgrímsdóttir.
Ámi Björgvin Halldórsson frændi
minn og vinur er allur. Minningamar
sækja að. Ég man þegar við urðum
vinir. Það var þegar þú baðst mig um
að vera ráðskona hjá þér á Neðstutr-
öðinni og hjálpa þér með allan
krakkahópinn því Gína hafði farið að
kenna föndur austur á Eyrarbakka.
Þessi hálfi mánuður sem við „bollok-
uðum“ saman var ansi fjörugur með
krakkana sjö, þú með þín sex og ég
með dóttur mína. Síðan era tæp fjöra-
tíu ár. Ég man allar yndisstundir á
heimili ykkar Gínu á Neðstutröðinni
og síðan í stóra húsinu ykkar á Hlíð-
arveginum sem oftar en ekki var Ifk-
ara hóteli en venjulegu heimili. Ég
man stórveislur og höfðinglegar veit-
ingar. Ég man þegar veislugestir
fluttu sig niður í bókastofuna, þar sem
bókmenntir af öllu tagi þöktu alla
veggi. Sóleyjarkvæðið, Bláfjólan og
ótal önnur kvæði sungin við raust og
þú forsöngvarinn því alla texta kunnir
þú. Ég man margar góðar stundir í
sumarbústað ykkar hjóna uppi við
Elliðavatn sem þið kölluðuð „Kof-
ann“. Ég man hve oft þú liðsinntir
mér bæði sem lögfræðingur og vinur.
Ég man þegar þið fluttuð austur á
Egilsstaði fyrir rúmum tuttugu og
fimm áram, mér fannst Kópavogur-
inn aldrei verða sá sami eftir það. Ég
man kveðjuhófið sem vinir ykkar í
Kópavoginum héldu ykkur áður en
þið fórað austur, þar var enginn smá-
hópur samankominn. Ég man góðar
stundir með ykkur austur á Egils-
stöðum og í sumarbústaðnum ykkar
austur á Borgarfirði. Ég man er ég
hitti þig í síðasta sinn í sumar sem
leið. Þú varst þá staddur í Runu, sum-
arbústaðnum þínum glæsilega. Ég
kom þangað snemma á sunnudags-
morgni og þú varst einn heima. Ég sá
þá að mínum manni var bragðið og
það leyndi sér ekki að þar fór mikið
veikur maður, en hugurinn var sá
sami og talfæri okkar frændsystkina í
góðu lagi. Þar áttum við saman stund
sem ég aldrei gleymi.
í dag verður þú til moldar borinn á
Borgarfirði eystra, staðnum sem þú
elskaðir mest allra staða og sagðir
stundum í gamni að það biði þess eng-
inn bætur að vera fæddur þar.
MINNINGAR
Elsku Gína mín, góða vinkona og
öll bömin, tengdabörn og bamabörn
sem og aðrir ættingjar og vinir, ég
sendi ykkur öllum mínar innilegustu
samúðarkveðjur frá mér og mínu
fólki. Elsku Ámi minn, hafðu þökk
fyrir allt og allt. Þú varst engum líkur.
Þdrhalla Sveinsdóttir
(Halla frænka).
Á lokadögum septembermánaðar
árið 1939 sigldi ég með strandferða-
skipinu Esju frá Seyðisfirði til Akur-
eyrar í því skyni að hefja nám við
Menntaskólann þar.
Ég vissi að ég myndi búa hjá Þor-
steini M. Jónssyni skólastjóra og frú
Siguijónu Jakobsdóttur á þeirra
stóra og glæsilega heimili í húsinu
París við Hafnarstræti.
Ég vissi einnig að herbergisfélagi
minn þar yrði Ámi Halldórsson sem
þá átti heimili á Vopnafirði.
Á leiðinni norður kom Esjan til
Vopnafjarðar seint að kvöldi. Engu að
síður var ég sóttur um borð og drifinn
heim til Halldórs Ásgrímssonar kaup-
félagsstjóra og konu hans Önnu Guð-
nýjar Guðmundsdóttur kennara.
Heimilið var fallegt og gestrisni
þeirra og myndarskap man ég vel þó
langt sé um liðið.
Mér var tekið þar með kostum og
kynjum og tilheyrandi veisluborði.
Þar bar fundum okkar Ama Hall-
dórssonar fyrst saman.
Næstu tvo skólavetm- okkar í M.A
voram við herbergisfélagar í góðu
herbergi á efstu hæð í París. Þá varð
með okkur góð vinátta sem ætíð hélst.
Fyrstu kynni okkar mótuðust eðli-
lega af þeim undram og stórmerkjum
er orðið höfðu í byrjun september-
mánaðar er heimsstyrjöldin síðari
hófst. Þeir atburðir vöktu sterk við-
brögð hjá öllu fólki og ég minnist mik-
illar umræðu og skoðanaskipta okkar
Arna um þessi mál.
Ami var róttækur maður í skoðun-
um, heiðarlegur og hreinskiptinn.
Hann hafði áhuga á fólki og samúð
með því, ekki síst þeim sem höllum
fæti stóðu.
París stendur í miðbæ Akureyrar.
Þar fór ekki hjá því að margt væri að
sjá fyrir neðan gluggann hjá okkur á
þessum furðutímum í upphafi styija-
ldar. En það sást líka upp í glugga
okkar upp af götunni. Því var það að
eitt sinn fórum við ógætilega í sak-
lausu gríni með því að blikka ljósum í
herbergi okkar með „Morse“ merkj-
um. Þetta hafði þær afleiðingar að
næstum samstundis kom breskur
herflokkur og kvaddi harkalega dyra
í París og vildi fá okkur framselda
vegna hugsanlegra merkjasendinga
til Þjóðveija. Þorsteini M. Jónssyni
var mjög bragðið en gat forðað hand-
töku á þeirri forsendu að gluggi her-
bergis okkar sneri að Hafnarstræti
en ekki að Pollinum þar sem þýskir
kafbátar gætu hafa leynst. Þessi at-
burður varð okkur Áma minnisstæð-
ur.
Ami var austfirskur að ætt og upp-
rana og unni hann Austurlandi mjög.
Sérstaklega var honum kær hin fagra
fæðingarsveit sín Borgarfjörður
eystri. Fjöragar umræður urðu oft
hjá okkur herbergisfélögunum um
mismunandi fegurð, mállýskur, sögu
og aðra þætti þjóðlífs og stöðu Aust-
urlands yfirleitt. Þekking Ama á
mönnum og málefnum á Austurlandi
fyrr og síðar var alveg sérstök og
óvenjulega mikil að mínu mati. Þar
fór saman lifandi vitneskja um löngu
liðna daga, hvemig einstakar mann-
eskjur tengdust því lífi, sem þá var lif-
að á bústöðum og í byggðarlögum.
Tilvitnanir sínar kryddaði Ámi
gjaman með þægilegri glettni og
skemmtilegri fi’ásögn.
Ámi var mjög vel ritfær og hafði
enda áhuga og þekkingu á mörgum
málefnum.
Jafnframt því að skrifa skemmti-
legan og kjarnyrtan stíl þá vandaði
hann vel til heimilda ef hann notaði
þær í máli sínu.
Flest er auðvitað ósagt í nokkram
minningarorðum um störf og lífs-
hlaup eftirminnilegs hæfileikamanns
eins og Áma Halldórssonar.
Ég votta þessum gengna Austfirð-
ingi og gamla vini mínum virðingu og
þakklæti.
Ég sendi eftirlifandi eiginkonu
hans, Kristínu Gissurardóttur, af-
komendum og öllu þeirra fólki inni-
legar samúðarkveðjur.
Vilhjálmur Ámason.
Með Árna Halldórssyni hrl. er
genginn mætur og mikihæfur maður
sem sárt verður saknað af öllum sem
höfðu af honum nokkur kynni. Ég átti
því láni að fagna að njóta hans góðu
kynna um langt árabil og átti mikil og
lærdómsrík samskipti við hann gegn-
urnárin.
Ami var um margt óvenjulegur
persónuleiki. Hann batt bagga sína
oft öðram böndum en samferðamenn-
irnir. Hann var einarður í skoðunum,
fylginn sér en heiðarleiki og réttsýni
var honum það leiðarljós sem hann
missti þó aldrei sjónar af. Ami var
vinstrisinnaður félagshyggjumaður
og valdist snemma til trúnaðarstarfa.
Hann var í stúdentaráði Háskóla Is-
lands og síðar var hann í yfirkjör-
stjóm Kópavogs og síðar Reylganes-
umdæmis. Ami vann í átta ár á
skattstofu Reykjavíkur og var skrif-
stofustjóri Húsnæðismálastofnunar
ríkisins 1958-1962. Hann rak sjálf-
stæða lögfræðiskrifstofu í Reykjavík
þar til hann flutti til Egilsstaða 1974,
og þar stundaði hann lögfræðistörf
meðan hefisan leyfði.
Ami var frændrækinn og unni
mjög æskustöðvum sínum á Austur-
landi. Hann var fjölmenntaður mað-
ur, vel lesinn og hafsjór af fróðleik um
menn og málefni. Ég hef fáum mönn-
um kynnst sem kunnu jafn mikið af
kvæðum og kviðlingum sem hann.
Veðrabrigði stjómmálanna vora
honum lítt að skapi og sigldi hann
skútu sinni eftir föstu striki og var því
fráhverfur að haga seglum eftir vindi,
ef hann eygði lendingu án þess.
Ámi var gæddur ríkri skopgreind
og var að jafnaði léttur í máli og glað-
ur á góðri stund.
Ég kveð vin minn Ama Halldórs-
son með sáram söknuði en minningin
um þann mæta mann mun aldrei
fymast. Ég og fjölskylda mín vottum
Kristínu, bömum og öðra venslafólki
okkar dýpstu samúð.
Far þú í friði.
Gunnar R. Magnússon.
Ég heyrði í útvarpinu að Árni Hall-
dórsson,’ lögmaður á Egilsstöðum,
hefði látist síðasta dag marsmánaðar
2000, 77 ára að aldri. Hann fæddist í
Borgarfirði eystra, sonur Halldórs
Ásgrímssonar, kaupfélagsstjóra þar
og á Vopnafirði, en síðar lengi banka-
útibússtjóra og alþingismanns, og
Önnu Guðnýjar Guðmundsdóttur
skólastjóra. Að Áma stóðu manneskj-
ur sem unnu sér traust samferða-
manna sinna.
Þegar ég átti heima á Borgarfirði
um þriggja ára bil og gegndi þar skól-
astjórastörfum sama tíma, komst ég í
kynni við Áma, þennan skemmtilega
mann, sem alls staðar var mannfagn-
aður að. Hann bjó á Egilsstöðum, en
átti sér sumarbústað í landi Hafnar,
hinum megin fjarðarins og nefndi
Runu. Þar var hann þegar önnum
létti, og kunni vel við sig, enda er fal-
legt umhverfi þarna. Ég kom í þenn-
an friðarreit Áma og konu hans,
Kristínar Gissurardóttur. Ekki átti
Ami land það, sem bústaður hans
hvfldi á og greiddi því leigu til land-
eiganda Hafnar, sem ég heyrði að
væri flaska af dýram miði árlega.
Þegar Árni varð sextugur, 17. októ-
ber 1982, hélt hann upp á afmælið á
æskuslóðum sínum. Tók félagsheimil-
ið Fjarðarborg á leigu og veitti vel,
eins og hans var von og vísa. Svonefnt
„Runute", í sterkara lagi, var á boð-
stólum og blandað í stóra fötu á staðn-
um.
Var margt um manninn í vistlegum
salarkynnum Borgfirðinga. Ég gat
ekki á mér setið að ávarpa þennan
ágæta Borgfirðing í ljóði, sem fer hér
á eftir:
Lipurtaliimlögmaður;
löngu orðinn þjóðkunnur.
Höku skreytir hreinlegur
hæruskúfurgrár.
Syngur ’ann hátt á síðkvöldum,
svo að hvín í tálknunum.
Vístskalfagnavinmum
velmeðsextíuár.
Bærilegan bissnisman
(Borgfirðingar þekkja hann)
hylla skal með heiðri og sann
héríFjarðarborg.
Heitir Ámi Halldórsson;
hann er studdur góðri kvon.
Leikiviðþaulonogdon
lífið-fjarrisorg.
Ámi Halldórsson var minnisstæð-
ur maður og góður félagi. Ættmenn-
um votta ég samúð við fráfall hans.
Auðunn Bragi Sveinsson.
Kveðja frá Héraðsslgalasafni
Austfirðinga
Nokkra eftfr að alkunnugt varð að
sýslunefndir Múlasýslna ætluðu að
minnast ellefu hundrað ára byggðar í
landinu, meðal annars með því að
stofna skjalasafn hér eystra, barst
sýslumönnum Múlasýslna bréf frá frú
Ónnu Guðnýju Guðmundsdóttur,
ekkju Halldórs Ásgrímssonar fyrr-
verandi alþingismanns er látist hafði
1. desember 1973. í bréfi þessu
greindi fra Anna Guðný sýslumönn-
unum svo frá, að fyrir lát Halldórs
höfðu þau hjón sameiginlega ákveðið
að gefa eftir sinn dag bókasafn sitt til
„einhverrar mennta- eða menningar-
stofnunar á Austurlandi". Jafnframt
þessu tilkynnti frú Anna Guðný þá
ákvörðun sína að hið verðandi hérað-
sskjalasafn hlyti þessa gjöf. Bréf
þetta er dagsett 17. aprfl 1974. Þetta
var mikill og óvæntur fengur á fjörar
þessarar verðandi menningarstofn-
unar. í safninu vora rnilli 4 og 5 þús-
und vandaðra bóka í góðu bandi svo
og fjöldi tímarita. Meginstofn þess
varðar sögu og menningu íslenskrar
þjóðar frá upphafi til vorra daga.
Safnið er séreign Héraðsskjalasafns
Austfirðinga og fylgdu gjöfinni
ákveðnir ávöxtunarskilmálar til þess
að tryggja að það héldi gildi sínu í
samræmi við nýja tíma og úrvinnslu
fræða og hefur sú orðið raunin. Form-
lega var Héraðsskjalasafn Austfirð-
inga stofnað 17. apríl 1976 en þann
dag hefði Halldór Ásgrímsson orðið
áttræðm-.
Bókasafnið lýtm- eigin stjóm
þriggja manna, upphaflega tilnefnd-
um af Múlasýslum, sínum frá hvorri
(nú frá Byggðasamlagi) en erfingjar
gefenda tilnefna einn. Er skemmst
frá því að segja að Ami lögmaður sat í
þessari stjóm og var formaður henn-
ar frá upphafi til dánardægurs.
Áma var bókasafn þetta kært og
bar hann í bijósti mikinn metnað fyr-
ir hönd þess. Lagði hann frá upphafi
mikla áherslu á að ættfræðiþáttur
bókasafnsins væri efldur svo sem
kostur væri, enda styddi slíkur bóka-
kostur á ómetanlegan hátt notkun
ættfræðiheimilda á skjölum og film-
um varðveittum á Héraðsskjalasafn-
inu, svo sem prestþjónustubóka,
sóknarmannatala, jafnvel hrepps-
bóka. Hef ég ekki komist hjá að verða
þess var að ættfræðiþáttur bóka-
safnsins vekur athygli og jafnvel
undran aðkominna safnamanna.
Sjálfur var Ámi mikill áhugamaður
um ættfræði og fjölfróður um söguleg
efni hvers kyns.
Á sama hátt vekur athygli mikil
tímaritaeign safnsins. Þar er byggt á
mjög góðri undirstöðu sem var upp-
haflega gjöfin en síðan hefur á skipu-
legan hátt verið reynt að bæta við það
sem þar vantaði upp á.
Ámi átti stóran frændgarð í Vest-
urheimi og rækti þá frændsemi. Hon-
um var milrið áhugamál að bókasafn
Héraðsskjalasafnsins eignaðist tím-
arit og bækur sem gefin vora út vest-
an hafs. Nú á síðustu áram hefur ver-
ið unnið að því að kaupa til
bókasafnsins bækur og tímarit sem
gefin vora út á íslensku í Kanada og
Bandaríkjunum.
Ég þykist þess viss að aðrir skrifi
um lögmanninn snjalla og hinn mikla
hafsjó skemmtunar og fróðleiks er
hann geymdi í minni sínu um menn og
málefni fyrr og síðar.
Á kveðjustund er mér efst í huga
þakklæti til Ama lögmanns fyrir
margra áratuga velvild, ráðhollustu
og hjálpsemi er ég og mitt fólk varð
aðnjótandi af hans hálfu.
Kristínu, bömum þeirra hjóna,
bamabömum og öðram vandamönn-
um votta ég samúð af heilum hug.
Sigurður Óskar Pálsson,
fyrrverandi
héraðsskjalavörður.