Dagblaðið Vísir - DV - 22.08.1990, Blaðsíða 15

MIÐVIKUDAGUR 22. ÁGÚST 1990.
15
Forgangsröð félagsmálaf urstanna
Neyöarástand á heimilum sjúkra gamalmenna vegna lokana á spítulum:
Fólk innilokað svefn-
laust vikum saman
.Viö finnum mun mcira fyrir
x-ssu vandræöaástandi núna en i
'yrra. Kolk er veikara hcima og fieiri
útsknfaöir af sjukrahusum. I
sumar erum við meö marga sjúkl
icm yfirleitt hafa getað fariö í
hvildarinnlogn i fjórar vikur á scx
vikna fresti. til að hvila aöstandend
og heimilin. haö hafa þeir ekki
gctaö i sumar vegna lokana á spit-
ulunum Aöstandendur eru þvi meö
þetta fólk hcima allt sumarið og á
endanum getur lariö svo að viö
stöndum uppi mcö tvo sjuklmga i
staö eins." sagöi híúkrunarfræðing
hjá heimahjúkrun Heilsuvemdar-
stoövarinnar i samtali viö OV.
í fréttatilkynningu sem félagsráö-
gjafar i oldrunarþjónustu og
sjúkrahúsum hafa sent frá sér
- mikiöálagáheimahjúkrunina
deildum sjukrahusa. Þar setór mcöal
annars: „Góð hcilsuga-sla á Islandi
er rómuð og þykir þaö skjota nokkuð
skókku við þegar veikir aldraötr cin
staklingar eru sendir hcim af sjúkra
húsum vegna lokunar á deildum
þeirra... Sumir þcssara cinstakl
inga þurfa á mikilli umonnun og efi
irliti að halda alla daga og hcfur
heimkoma þeirra valdið neyöar-
ástandi á morgum heimilum i
Reykjavik i sumar... Sumar lokanir
sjúkrastofnana valda tugum og jafn-
vel hundruðum einstaklinga ómæld
um crfiðleikum og eru hokstaficga
mðurUcgjandi fynr þá scm hér ciga
i hlut. Þessir aöilar ciga rétt á aö vita
til hvers er unnið." Aö lokum er
spurt: „Hver er raunverulegur
heilbhgöisþjónustunni

Halaekki undan
Mikið álag er á heimahjukrumna
mcöan lokun sjúkrarúma fyrir aldr
aöa stendur yfir. Við hcimahjúkrun
starfa um 60 hjúkrunarfræöingar.
sumir i hálfu starfi. Mcðan ástandið
cr jafnslæmt og nú hefur verið (jólg
aö á kvoldvakt en engu aö siður hcf
ur starfsfólk hcimahjúkrunar vart
undan. 150 heimila er vitjaö hvem
dag. margra Ivisvar og þrisvar á dag.
„Viö höfum vart undan þar scm
heitnahjúkranin er ckki i stakk búin
aö nueta þcssari miklu þorf á hjukr
un sem skapast viö lokanimar.
Manni finnst maöur eiginlega ekki
vinna markvisst og ekki leysa nein
vandamál þegar astandið er svona
Það cr ofl spummg hvort ódýrara sé
unarfræöingunnn.
I samtalinu kom fram da-mi um
heimili þar sem eiginkona
heima mcö sjukan ciginmann
Kæmist hún ckkert út og væri lokuð
inni mcstan part sumarsins. Sjúkl-
ingunnn gæti vcrið crfiöur og oro
legur og þvi ekki mikiö um svcfn á
nætumar. „Kólk cr þvi innilokaö og
svefnlaust langtimum saman og það
heldur enginn út." j slikum tilfrllum
hefðu hvildarinnlagnir reynst vel
þcgar dcildunum væri lokaö i marga
mánuöi vissi fólk hreinlega ekki
hvert og hvernig það ætti aö
„Þctta er mjog kreQandi starf fyrir
okkur og heimilisfólkiö Kólk veit
ekki hvemig það er fyrr en þaö próf-
ar þaö. Við aösiæöur sem þcssar cr
„I DV hafa m.a. birst frásagnir af þeim erfiðleikum sem þessar aógerð-
ir hafa leitt yfir heimili og skyldfólk sjúklinga og gamalmenna", segir
hér m.a.
Sþ. 464. Breytingartillaga
| við frv. til fjárlaga fyrir árið 1990.
Frá Páli Péturssyni, Eiði Guðnasyni, Guðmundi Ágústssyni og
Hjörleifi Guttormssyni.
[1. mál]
Vid 6. gr. Á eftir 6.1 komi nýr iiður sem orðist svo:
Að kaupa dagblöð fyrir skóla, sjúkrahús og aðrar þjónustustofnanir rikisins, allt að 500
I eintökum af hverju blaði umfram það sem veitt er til blaðanna í 4. gr. og ílið 6.1.
Breytingartillagan um að þrefalda skyldukaup rikisins á dagblöðum. -
„Þessi viðbót ein kostar um 36 milljónir króna“, segir greinarhöf. enn-
fremur.
Að undanfornu hafa birst fregnir
af því ófremdarástandi sem skap-
ast hefur víða í heilbrigðiskerfinu
vegna sparnaðarráðstafana ríkis-
stjómarinnar. Hér í DV hafa m.a.
birst frásagnir af þeim erfiðleikum
sem þessar aðgerðir hafa leitt yfir
heimili og skyldfólk sjúklinga og
gamalmenna sem send hafa verið
unnvörpum heim án þess að þar
séu nokkrar aðstæður til viðhlýt-
andi aðhlynningar.
Þá hafa og verið sýndar myndir
af sjúklingum sem orðið hefur að
hola niður á göngum og í skotum
sjúkrahúsanna. - Allt vegna niður-
skurðar hjá ríkisstjóm jafnréttis
og félagshyggju.
Pólitísk ákvörðun um sparn-
að
Áður hefur að vísu oft þurft að
loka einstökum sjúkradéildum á
sumrin vegna viðhalds á húsnæði
og sumarleyfa en ekki síst vegna
skorts á hjúkrunarfólki og ööru
starfsliöi. Hefur það vissulega oft
komið illa við marga.
En aldrei áður, a.m.k. ekki hin
síðari ár, hefur deildum verið lokað
vegna póhtískrar ákvörðunar.rík-
isstjómar og stjómarmeirihluta á
Alþingi um sparnaö. - Það er rétt
að endurtaka þetta: Þær lokanir
sem nú hafa dunið yfir ýmsa þá
sem verst era við því búnir að
mæta slíku eru til komnar með
póhtískri ákvörðun um niður-
skurð. Alveg er dæmigert að hinir
svokölluðu félagshyggjuflokkar
skuli bera ábyrgð á því.
Ríkisspítalarnir fá á þessu ári
rúma 5 milljarða króna til starf-
semi sinnar samkvæmt íjárlögum.
KjaUarinn
Geir H. Haarde
alþingismaður
Mér er tjáð af þeim sem til þekkja,
að með 60 milljón króna viðbótar-
framlagi hefði mátt komast hjá erf-
iðustu lokunum á öldrunar- og
bæklunardeildum ríkisspítalanna
og standa með mannsæmandi
hætti aö því að draga úr starfsemi
vegna sumarleyfa.
Með hinum harkalegu sparnað-
araðgerðum tekst sem sé að nurla
saman 60 milljón króna sparnaði
hjá ríkisspítulunum. Það má með
sanni segja að allt sé hey í íjárhags-
harðindum Ólafs Ragnars og félaga
og eflaust verður gott fyrir þá að
hafa þessa aura upp í fjárlagagatið
sem gert er ráð fyrir að verði um
4 milljarðar.
Flokkssneplarnir fengu auk-
ið framlag
En hafa menn gert sér grein fyrir
því aö flokksblöðin í landinu fá
hærri fjárhæð úr ríkissjóði en þess-
um sparnaði nemur?
Á síðasta degi þingsins fyrir jól
var að fmmkvæði þingflokksform-
axma stjómarhðsins samþykkt til-
laga um að þrefalda skyldukaup
ríkisins á dagblöðum og fjölga
keyptum eintökum úr 250 í 750!
Sú tillaga var aö sjálfsögðu sam-
þykkt með atkvæðum þingmanna
og ráðherra félagshyggjuflokkanna
í harðri andstöðu við okkur sjálf-
stæðismenn. .
Þessi viðbót ein kostar ríkissjóð
um 36 milljónir króna. Til viðbótar
fá svo flokkssneplarnir, sem ekki
er hægt að gef út án opinberra
framlaga vegna þess hve fáir kaupa
þá ótilneyddir, tugi milljóna í bein
ríkisframlög.
Fjárlögin í ár gera ráð fyrir tæp-
lega 62 milljóna króna framlagi í
þá starfsemi. - Þar finnst félgas-
hyggjuliðinu ekki ástæða til að
spara.
Nei, félagshyggjuforingjamir
hafa sína forgangsröð á hreinu!
Flokksblööin þeirra og gæðingarn-
ir þar skulu fá sitt, hvað sem tautar
og hvað sem líður niðurskurði og
sparnaði í brýnni og viðkvæmri
heilbrigðisþjónustu. Þannig er vel-
ferðarkerfi félgashyggjufurstanna
í reynd.
Geir H. Haarde
„En aldrei áður, a.m.k. ekki hin síðari
ár, hefur deildum verið lokað vegna
pólitískrar ákvörðunar ríkisstjórnar og
stjórnarmeirihluta á Alþingi um sparn-
að.“
Konungsríki og gaddavír
í fegursta veðri og hásumardýrð
tókum við tveir félagar pkkur upp
og riðum í tvo daga um Árnesþing,
Holt og Rangárvelli. Enn laukst
upp fyrir mér sá sannleikur, að
landinu kynnist maður best af
hestbaki. Leiðir þessar hafði ég oft
farið akandi, en nú fyrst skynjaði
ég landið, sveitirnar, bæina.
Og ég fann líka hve sönn sagan
um indjánana er, þá sem voru á
ferðalagi og biðu annað veifið eftir
sálinni sakir þess aö hún fór ekki
eins hratt yfir og þeir. Það er eng-
inn vafi á því að sálin á svolítið
erfitt að fylgjast með þegar ekið er,
þó ekki sé nema á löglegum há-
markshraöa.
Og það er líka satt að „knapinn
á hestbaki er kóngur um stund“
eins og Einar Benediktsson orðaði
það. Hann er kóngur sem horfir
yfir ríki sitt, þá eign sem er fegurð
landsins, hressandi norðangolan
og „fjallhnúkaraðimar“ sem
standa vörð um Suðurland. Þetta
„á“ knapinn, það verður partur af
honum meðan hestarnir tölta reið-
götuna utan þjóðvegarins.
Sagan og atburðir
Einhvem tíma heyrði ég þá sögu
að þegar Friðrik VIII. leit yfir Suð-
urland af Kambabrún hefði hann
sagt: „Ekki vissi ég að ég ætti svo
stórt ríki.“ Kannski er þetta þjóð-
saga, en þótt svo sé þá leikur vart
váfi á því aö það hefir verið fyrir
áhrif frá fórinni með Hannesi Haf-
stein um landiö að hann mælti
stuttu síðar hin áhrifamiklu orð
um ríkin tvö.
Þaö er annars undarlegt með sög-
una og tengsl hennar við staði, og
einkum í huga manns. Bæjarnafn
vekur minningu um foma atburði,
tiisvör, draugagang, óhugnanleg
örlög eða fagurt mannlíf. Suður-
land er hið víða svið Njálssögu,
þeirrar sögu sem fjölbreytilegust
er allra íslenskra bóka og þar sem
víðast er skyggnst um í djúpum
KjaHarinn
Haraldur Ólafsson
dósent
mannlegra samskipta.
Á sólheiðum morgni héldum við
reiðgötur skammt frá Odda. Hug-
urinn hvarflaði til Sæmundar,
Jóns Loftssonar, og um þessa hóla
skoppaði endur fyrir löngu litill
sveinn, alinn upp við ættarsögur
og frásagnir af skyldleika heimil-
isfólksins við konunga á Norður-
löndum. Vaknaði þá draumur
þessa pilts úr Dölum vestur um að
verða sjálfur höfðingi, jarl, jafnoki
konunga eins og Erlingur Skjálgs-
son eða Kálfur Árnason?
Snorri Sturluson varð aldrei jarl,
aldrei höfðingi íslands, en hann
skóp sögu konunga, og hóf deilur
um völd-og auð í æðra veldi með
ritsnilld sinni. Konungsríki líða
undir lok, ættir týnast, auður só-
ast, en Heimskringla, saga konung-
a, stendur óhögguð í aldanna rás.
Að loka úti eða halda inni?
En það er ekki sagan ein sem í
hugann kemur á ferð um landið.
Þegar farið er um helstu þjóðvegi
er leiðin furðu greið og fáar hindr-
anir sem tefja ferðamanninn. Hins
vegar verður ýmislegt til að tefja
reiðmanninn.
Einhvers staðar hefi ég heyrt að
gaddavír hafi fyrst veriö notaöur í
Búastríðinu, og í heimsstyrjöldinni
fyrri var þetta hernaðartæki vin-
sælt á vígvöllum álfunnar, og allir
kannast viö hve þessi framleiðsla
hentaði vel í fangabúðum og út-
rýmingarstöðvum.
Þegar búið er að opna og loka tíu
gaddavírshliöum á fáeinum
klukkutímum vaknar sú spurning
hvort hér sé p.ýlokið styrjöld og
ekki hafi unnist tími til að rífa nið-
ur öll þau ókjör af gaddavír sem
strengdur er þvers og kruss um
blómlegar lendur íslands.
Þegar svo bætast við djúpir
skurðir, gjarnan með gaddavír á
bakkanum, þá er eins og farið sé
um orrustuvöll. Það er allavega
ekki auðvelt að vinna ísland með
riddaraliði.
„Garður er granna sættir" var
sagt í gamla daga, og ekki efa ég
að allur þessi gaddavír sé þaninn
um hag a og engi í góðum tilgangi.
Hins vegar er stundum eriftt að
sjá, hvort heldur er verið að loka
skepnur úti eða halda þeim inni.
Margar girðingar em með þeim
hætti að ótrúlegt er að nokkur
skepna láti þær aftra fór sinni að
ráði og gaddavírsdræsur hingað og
þangað minna óþægileg á hernað
fremur en friðsamt sveitalíf.
Eins og fælinn hestur
En ekki situr á gömlum sveita-
manni, sem ahnn er upp við
gaddavír, að fárast yfir girðingum.
Mér lærðist ungum aö gaddavír
getur rifið mann ilhlega og ber að
umgangast hann með varúð. - Ég
slapp því furðu vel frá samskiptum
mínum við þetta vinsæla girðing-
arefni í þetta sinn.
Og ekki létum við félagar girðing-
ar og misjafnlega vel hönnuð hlið
hafa áhrif á gleði okkar yfir landi,
hestum og veðri þessa sumardaga
á Suðurlandi, minnugir þess að öll-
um gaddavír verri er gaddavír
hjartans (ef mér leyfist að umorða
fræga setningu Hannesar Haf-
stein), sá er fólk leggur milli sín og
annarra og býr til girðingar sem
eiga að halda öðrum úti en gera í
raun ekkert annað en loka það
sjálft inni.
Rithöfundur, sem halda átti
ræðu, var spurður um hvað hann
ætlaði að tala. „Ég veit það ekki
fyrr en ég er búinn að tala,“ svar-
aði hann. Einhvern veginn finnst
mér þetta hafa verið Oscar Wilde.
En hver sem hann var þá er ég
kominn í svipaða stöðu. Eg ætlaði
að skrifa smápistil um fegurð
landsins, en þvældist svo út í
gaddavír og er nú eftir undarlegum
leiðum farinn að vitna í erlenda
rithöfunda.
En svona er hugur mannsins illa
taminn og hleypur út undan sér
við minnsta tilefni eins og fælinn
hestur.
Haraldur Ólafsson
„Þegar búið er að opna og loka tíu
gaddavírshliðum á fáeinum klukku-
tímum vaknar sú spurning hvort hér
sé nýlokið styrjöld.“
Gaddavir, gaddavir... - „I heimsstyrjöldinni fyrri var þetta hernaðar-
tæki vinsælt á vigvöllum álfunnar“, segir m.a. i greininni.