Dagblaðið Vísir - DV - 23.02.1994, Síða 15

MIÐVIKUDAGUR 23. FEBRÚAR 1994
15
Að setia smæðina
Á einni af ráðstefnum Verkfræð-
ingafélags íslands fyrir nokkru
lagði einn ræðumaður áherslu á
að íslendingar ættu að: „selja smæð
sína“. í fyrstu skilja menn ekki
hvað við er átt en við nánari athug-
un kemur í ljós að í þessari hugsun
er talsverð viska.
Á ráðstefnunni var verið að fjalla
um útflutning og markaðssetningu
á tækniþjónustu. Vel má vera aö
einmitt varðandi þetta svið séu
margar þjóðir viðkvæmar. Þjóðir
þriðja heimsins og margar aðrar
þjóðir, sem nú þróa þjóðfélag sitt'
óðum í átt til markaðsbúskapar og
lýðræðis, óttast mikil viðskipti við
þjóöir sem þær óttast að gleypi þær.
Fyrir slíkar þjóðir getur verið
örvandi að skipta við smáþjóð, ey-
þjóð í miðju Atlantshafi sem enga
burði hefur til að ráöa yfir neinum.
Á sviði tækniþekkingar skortir Ís-
lendinga ekki getu nema þá á fáein-
um sviðum. Miklu fremur skortir
markaðsþekkingu, markaðssetn-
ingu og sölumennsku. En hjólin
eru að byija að snúast. Málin eru
að þróast í rétta átt. Engin ástæða
er til annars en að ætla að íslend-
ingar muni fljótlega aðlaga sig
breyttum aöstæðum og ná tökum á
útflutningi í nýjum greinum.
Undarleg smáþjóð
Tvö hundruð og sextíu þúsund
manns, fjóröungur úr milljón,
segja úlendingar. Fólksfjöldi svip-
aður og í úthverfi í Hamborg.
Landið er stórt, tvisvar og hálfum
sinnum stærra en Danmörk. Fjar-
lægðir miklar og byggð dreifð.
Eigi að siður eru hafnir byggðar
meðfram allri ströndinni, vega-
kerfi gott um landið, raforkukerfi
hringtengt, menntakerfi þar sem
menn geta lært næstum hvað sem
er, heilbrigöiskerfi með því besta í
heiminum.
Þjóð sem aðlagar sig nýjungum
með ótrúlegum hraða.
Bílaeign, tölvueign og mynbands-
tækja- og sjónvarpseign með því
mesta á íbúa í veröldinni.
Smáþjóð sem gerir of mikið af
öllu. Framleiðir of mikið af land-
búnaðarafurðum, á verslunarrými
í JReykjavík sem nægir 600.000
manns, á allt of mörg fiskiskip, of
mörg frystihús, rekur að því er
Kjallarinn
Guðmundur G.
Þórarinsson
formaður Verkfræðingafélags
íslands
sumir segja of marga banka, byggir
of mikið af húsum o.s.frv.
En ekki bara það. Þessi undarlega
þjóð hefur hvað eftir annað átt fal-
legustu konu í heimi, sterkasta
mann í heimi, heimsmeistara í
bridge og yngri flokkum í skák og
kraftlyftingum. Á toppíþróttamenn
í handbolta og skák, fimmta sætið
í heimsmeistarakeppni landsliða í
skák, fjölmarga heimsmeistara í
hópi fatiaðra íþróttamanna, söngv-
ara, ótrúlega marga á heimsmæli-
kvarða gegnum árin o.s.frv.,
o.s.frv.
Er samt óánægð. Telur of hægt
miða. Lífskjör eru með þeim bestu
í heimi þrátt fyrir tímabundna erf-
iðleika.
Mikil aðlögunarhæfni
íslenska þjóðin hefur á undan-
fömum árum sýnt ótrúlega aðlög-
unarhæfni, mér liggur við að segja
nýjungagimi.
Hún höndlar nýjungar með ótrú-
legum hraða og þær verða ótrúlega
almennar.
Nýlega vakti ritstjóri DV athygh
á vaxtarbroddum atvinnulífs sem
nú eru að spretta upp. Dæmi: Nú
starfa við ígulkeravinnslu 2-300
manns, enginn fyrir aðeins stuttu.
Hvað með beitukónginn og fleira
og fleira?
íslendingar eru byrjaðir að hasla
sér völl á sviði verkfræöiþekkingar
í Kína, á Gazasvæðinu, Kamtsjaka,
í Ungverjalandi og víðar.
Það undarlega er að markaður-
inn á íslandi hefur ævinlega reynst
of litill þegar þessi þjóð hefur ráð-
ist í einhverja framleiðslu.
Nú þegar EES opnast og markað-
ir stækka og tækifærin opnast í
Austur-Evrópu og Asíu breytast
málin vonandi.
Tækifærin kunna á sumum svið-
um að liggja í því að selja smæðina.
Guðmundur G. Þórarinsson
„Á sviði tækniþekkingar skortir Is-
lendinga ekki getu nema þá á fáeinum
sviðum. Miklu fremur skortir mark-
aðsþekkingu, markaðssetningu og
sölumennsku/‘
Tilllögur um fjárfestingu
í þætti á Stöð 2, sem nefnist „Á
slaginu", bað Ingvi Hrafn Jónsson
Magnús Oddsson ferðamálastjóra
um að sýna hvemig 500 milljóna
króna fjárfesting í ferðaþjónustu
gæti oröið að 5000 milljóna króna
tekjum innanlands. Ferðamála-
stjóri vísaði málinu réttilega til
aðila og fyrirtækja í ferðaþjónustu.
- Sem starfsmaður í ferðaþjónustu
um skeið og áhugamaður um hana
læt ég eftirfarandi tillögur standa.
Vetrarferðir '
Reynsla af tiltölulega fámennum
vetrarferðum á íslandi er fremur
jákvæð. Um hundrað ferðamenn á
þessum árstíma skila jafnvirði góðs
farms af bolfiski. Einir 8.000-10.000
nýir vetrarferðamenn gæfu af sér
um 1500 milljóna tekjur hið
minnsta. Eitt hundrað milljónir
króna af milljónunum 500 ætti að
setja í að kynna ísland sem vetrar-
ferðaland. Heilsurækt, hvíld og
vetrarskemmtan, jeppaferðir og
snjóævintýri, norðurljósaferðir og
sýningarhátíðir (fiskur, jarðhiti,
Ijósmyndir, heimildarmyndir...
o.s.frv.), ásamt ráðstefnum eru
meðal þess sem getur dregið ferða-
menn að. Fjárhæðin gæti dugað í 2
ár og sennilega tæki það 2-3 ár að
skila umræddri tekjuviðbót.
Kjallaiinn
Ari Trausti
Guðmundsson
jarðfræðingur
Heimildarmyndagerð
íslensk náttúra, mannlíf og
menning gefur næg tilefni til vand-
aðrar heimildarmyndagerðar.
Hingaö til hafa sárafáar slíkar
myndir verið gerðar með alþjóðleg-
um gæðum enda afar fáar sem
komist hafa í erlendar sjónvarps-
stöðvar eða sölukerfi.
Einar 300 milljónir af500-milljóna
sjóðnum ættu aö ganga til nýrra
samtaka framleiðenda sem hæfu
myndugt átak við að láta búa til
nokkrar fyrstu myndimar og
tengjast flóknu og kostnaðarsömu
sölukerfi sjónvarpsefnis erlendis.
Þessi kynning á íslandi skilaði síð-
an þúsundum ferðamanna til
landsins, einkum á sumrin. Þar
koma 1500-2500 milljónir króna
tekjur af fjárfestingunni.
Náttúruskólar
Árið 1988 átti ég þátt í samstarfi
Samvinnuferða-Landsýnar, End-
urmenntunarstofnunar HÍ og Flug-
leiða við að reyna að koma á lagg-
imar námskeiði í eldfjallafræði
handa erlendum náttúrufræðing-
um. Undangengin ár komu hingað
breskir skólanemar í eins konar
umhverfisfræðaferðir, m.a. á veg-
um Ferðaþjónustu bænda, og um
þessar mundir er verið að fleyta
undirbúningi að náttúmskóla í
Mývatnssveit á lokastig.
Oll þessi dæmi rökstyðja þá vissu
margra að ísland sé kjörið sem
risastór kennslustofa handa er-
lendum sérfræðingum, skólanem-
um og áhugafólki. Enda em all-
margar stofnanir nú að undirbúa
átak til þess að kanna stofnun nátt-
úmskóla (á háskólastigi) á SV-
landi sem starfa myndi með þeim
fyrir norðan og reyndar víðar þar
sem svipuð verkefni em unnin.
Fyrirlestraraðir, skoðunarferðir og
verkefni eru meðal þess sem boðið
skal til. í þetta fæm hundrað millj-
ónimar sem afgangs em. Og þar
yrði til þúsund milljóna króna
tekjuaukinn sem vantar eftir nok-
kurra ára starf. Nú vita Ingvi Hrafn
og Magnús þetta.
Ari Trausti Guðmundsson
„Öll þessi dæmi rökstyðja þá vissu
margra að ísland sé kjörið sem risastór
kennslustofa handa erlendum sérfræð-
ingum, skólanemum og áhugafólki.“
Breytturframhaldsskóli
Eðlilegt
„Hægt er aö
nýta mun bet-
ur tímann til
skólahalds í
bæði grunn-
og framhalds-
skólum en nú
tíðkast hér á
landi. Með
lengingu Arni Sigfússon
skólaársins borgarfulltrúi.
eykst árlegur
kennslutími í skólum og þar með
árlegt kennslumagn. Eðlileg af-
leiðing þess er sú að námsárum
fækki sem þeirri tilfærslu nemur.
Nám og námsgögn i grunnskóla
em nemendum að kostnaðar-
lausu. Þegar hluti af námi fram-
haldsskólans færist inn í grunn-
skólann er augljóst að kostnaður
fjölskvldna af framlialdsskóla-
námi dregst saman. Þá er ódýrara
að senda böm að heiman í frara-
haldsnám í þijú ár en fjögur.
Enginn ber á móti því að þaö
sé mikilvægt ungu fólki að kom-
ast í kynni viö atvinnulífið. Meö
samdrætti á vinnumarkaði verð-
ur það sífellt erfiðara og því ekki
hægt að miöa skólakerfið við þá
gömlu heiö að nemendur séu í
fullu starfi yfir sumarmánuðina.
Vinnumarkaðurinn krefst sí-
fellt meiri sérhæfmgar. Ýmiss
konar starfsnám hefur færst upp
á háskólastig og margir sérskólar
gera stúdentspróf að inntökuskil-
yrði. Lækkun stúdentsprófsald-
urs gerir mönnum kleift að ljúka
sérmenntun fyrr. Slíkt er í takt
við þaö sem gerist hjá öðrum
þjóðum og íslendingum nauðsyn
að gæta samræmis í skipulagi
menntunar í því alþjóðlega sam-
starfi sem viö erum orðin hluti af.
Það skal tekiö skýrt fram að
forsenda styttingar íramhalds-
skólans er lenging árlegs skóla-
tima og endurskipulagning ungl-
ingastigs grunnskóla."
Efasemdir
„Ég er sam-
mála hug-
myndum um
að lengja
skólaárið í
framhalds- 'Æ'f
skólum og
vinna að end-
urskmulaen-
ingu þess í þá Svanhlkiur Kaaber,
veru að formaður Kennara-
námstími sambands islands.
nemenda lengist og nýtist betur
að því tilskildu að um slíkar
breytingar semjist við kennara.
Hins vegar hef ég miklar efa-
semdir um hugmyndir um aö
stytta námstíma í framhaldsskóla
um eitt ár. Þótt hvert skólaár
yröi lengt til dæmis um einn
mánuð hefði slíkt í fór með sér
um það bil sex mánuðum styttri
námstíma fyrir nemendur. Ég fæ
ekki séð hvernig á að bæta þeim
upp þá kennslu sem þeir misstu
þannig.
Ef þær ásakanir sem fram hafa
komið um aö íslenskir nemendur
komi ekki nógu vel undirbúnir á
æðri skólastig eru réttar, sem ég
reyndar dreg í efa líka, er mjög
óskynsamlegt að fara þannig að.
Auk þess er hæpið að vimia aö
því að ungt fólk komi fyrr en nú
út á ótryggan vinnumarkað í staö
þess aö stunda nám og þroskandi
viðfangsefhi í skóla.
í stað þess að fækka námsárum
í framhaldsskóla tel ég að leggja
ætti áherslu á að skipuleggja fjöl-
breyttar námsleiöir sem gæfu
nemendum ratinhæfa og eftir-
skóknarverða möguleika til bók-
náms og slarfsnáms af ýmsu tagi,
og auka þannig sveigjanleika
skólakerfisins.'* -kaa