Dagblaðið Vísir - DV - 14.10.1995, Blaðsíða 12

Dagblaðið Vísir - DV - 14.10.1995, Blaðsíða 12
12 erlend bóksjá Metsölukiljur LAUGARDAGUR 14. OKTÓBER 1995 Bretland Skáldsögur: 1. David Guterson: Snow Falling on Cedars. 2. Tom Clancy: Debt of Honour. 3. Patricla D. Cornwell: The Body Farm. 4. Maeve Blnchy: The Glass Lake. 5. Len Delghton: Falth. 6. Jane Austen: Pride and Prejudice. 7. Josephlno Cox: A Uttle Badness. 8. John Irvlng: A Son of the Circus. 9. Robert James Waller: The Brldges of Madlson County. 10. John Grlsham: The Chamber. Rit almenns eölis: 1. Alan Bennett: Wrltlng Home. 2. Blll Bryson: Made In America. 3. lan Botham: Botham: My Autoblography. 4. A. Little & L. Silber: The Death of Yugoslavla. 5. Andy McNab: Bravo Two Zero. 6. Jung Chang: Wlld Swans. 7. Julian Critchiey: A Bag of Bolled Sweets. 8. Stephen Hwking: A Brief History of Tlme. 9. J. Lowell & J. Kluger: Apollo 13. 10. Bill Bryson: The Lost Continent. (Byggt á Ths Sunday Tlmes) Danmörk 1. Robert J. Waller: Broerne I Madlson County. 2. Jung Chang: Vllde svaner. 3. Peter Hoeg: De máske egnede. 4. Jostein Gaarder: Sofics verden. 5. Barbara Vlne: Astas bog. 6. Allce Hoffmann: * Lysenes nat. 7. Use Nergaard: Kun en plge. (Byggt á Polltlken Sundag) vísindi Fagnaðsem þjóðhetju Seamus Heaney, írska nóbels- verðlaunahafanum, var fagnað sem þjóðhetju þegar hann kom heim úr leyfi sínu í Grikklandi. írski forsæt- isráðherrann var í fararbroddi þeirra sem tóku á móti honum á flugvellinum í Dublin og síðar um daginn var Heaney, Marie konu hans og þremur bórnum þeirra boð- ið til forseta landsins. I kjölfarið hafa fylgt móttökur og veislur til að fagna þessum nýjasta nóbelsverð- launahafa íra. í viðtölum, sem birst hafa við He- aney síðustu daga, hefur hann lagt áherslu á nauðsyn þess að láta verð- launin breyta sem minnstu um líf sitt og starf. Hann gerir sér hins vegar glögga grein fyrir því að næstu mánuðina muni hann hafa lítinn frið til að sinna köllun sinni og er vel undir þann darraðardans búinn vegna persónulegra kynna sinna af sumum þeim sem hafa áður staðið í sömu sporum. Ný Ijóðabók á leiðinni „Ég er afskaplega kátur með að handrit að nýrri ljóðabók liggur nú þegar hjá útgefanda mínum, er reyndar í prófórk sem stendur," seg- ir Heaney i viðtali við Irish Times. „Það er líka von á bók meö þýðing- um eftir mig. Svo það koma nú á einu ári út eftir mig þrjár bækur. Það gefur manni tíma til að taka pásu." Ein þeirra bóka sem Heaney nefn- ir hér er safn fyrirlestra um ljóða- sem fjallar um dauða lítillar telpu. Heaney vakti strax athygli með fyrstu ljóðabók sinni fyrir um þrjá- tíu árum. Death of a Naturalist heit- ir hún. í kjölfarið hafa fylgt níu aðr- ar ljóðabækur. Yrkir í risinu Seamus Heaney - handhafi bók- menntaverðlauna Nóbels árið 1995. Umsjón Elías Snæland Jónsson gerð sem hann flutti í Oxfordhá- skóla á árunum 1989-1993, en hún nefnist-The Redress of Poetry. Nýja ljóðabókin, sem er sú fyrsta í fimm ár, er væntanleg á markaðinn eftir áramót undir heitinu The Spirit Level. Og þýðingin sem hann nefndi er á fjögur hundruð ára gömlu ljóði Heaney, sem er 56 ára, er upp- runhinn í írskri sveit en býr í ein- býlishúsi í Dublin. Skrifstofa hans er í litlu herbergi í risinu. Þar ræð- ur einfaldleikinn ríkjum. Hann var að sjálfsögðu spurður að því hvort þær 60-70 milljónir króna sem fylgja nóbelsverðlaunun- um myndu breyta lífsmynstri hans á næstu árum. „Ég hef ekki hugsað út í það enn- þá," svaraði hann blaðmamanni Ir- ish Times. „Tilhugsunin skelfir mig eiginlega. Peningar skipta miklu máli fyrir marga en ég hef alltaf átt erfitt með að hugsa um slíkt. En auðvitað er þetta mikil blessun sem ætti að hafa í fór með sér að ég þurfi ekki að hafa áhyggjur af ellilaunun- um." En hvað um áhrif verðlaunanna á skáldið Seamus Heaney? „Ég held að þau muni ekki hafa áhrif á starf mitt," segir hann. „En ef þau hafa einhver áhrif verður það vonandi til hins betra. Þar á ég við að þetta gefi mér aukið frelsi. Ég hef síðustu árin reynt að hemja sjálfan mig, eyða meiri tíma í þögninni með sjálfum mér. Að taka mér tíma - því að tíminn styttist." Metsölukíljur Bandaríkin Skáldsögur: 1. Sldney Sheldon: Nothlng Lasts Forever. 2. Danlelle Steel: Wlngs. 3. Patricla Comwell: The Body Farm. 4. Stephen King: Insomnla. 5. Roger MacBride Allen: Showdown at Centerpoint. 6. Carol Shields: The Stone Diaries. 7. Celeb Carr: The Alienlst. 8. Nelson DeMille: Spencerville. 9. Judlth Mlchael: A Tangled Web. 10. Dlck Francis: Wlld Horses. 11. Tom Clancy: Debt of Honor. 12. Phlllip Margolin: The Last Innocent Man. 13. Betina Krahn: The Perfect Mistress. 14. John T. Lescroart: The 13th Juror. 15. K.E. Woodiwiss og tleiri: Three Weddings and a Kiss. Rit almenns eölis: 1. Tlm Allen: Don't Stand to Close To a Naked Man. 2. Richard Preston: The Hot Zone. 3. Paul Relser: Copplehood. 4. Mary Pipher: Revivlng Ophelia. 5. LouAnne Johnson: Dangerous Minds. 6. Thomas Moore: Care of the Soul. 7. J. Lovell & J. Kluger: Apollo 13. 8. M. Scott Peck: The Road Less Travelled. 9. Jill Ker Conway: True North. 10. B.J. Eadie & C. Taylor: Embraced by the Llght. 11. Clarissa Pinkola Estés: Women Who Run wlth the Wolves. 12. Maya Angelou: I Know why the Caged Blrd Sings. 13. Hope Edelman: Motherless Daughters. 14. Delany, Delany & Hearth: Having Our Say. 15. Bailey White: Mama Makes up Her Mlnd. (Byggt á New York Times Book Revlew) Samahver linar bakverk Ekki virðist skipta nokkru máli hvort leitað er til heimilis- læknisins, sérfræðingsins eða hnykklæknisins vegna verkja í mjóhrygg, þegar litið er á þann tíma sem það tekur sjúklinginn að fá bót meina sinna. Þetta eru niðurstöður bandarískrar rann- sóknar sem nýlega var sagt frá í New England læknablaðinu. Að- almunurinn var fólginn í verð- lagnirigunni og þar kom heimil- islæknirinn hagstæðast út. Það voru vísindamenn við há- skóla Norður-Karólínu í Chapel Hill sem önnuðust rannsóknina. Þeir fylgdust með 1555 bakveiki- sjúklingum 1 hálft ár og spurðu þá spjörunum úr um heilsufarið. Rækta gerviskeljar Breskir efnafræðingar segjast hafa fundið upp aðferð til að rækta gerviskeljar. Þær ættu að geta komið að miklu gagni á mörgum sviðum, svo sem við skurðlækningar. Efnafræðingarnir, sem starfa við háskólann í Bath, blönduðu saman olíu, vatni og ákveðnu efnasambandi, svipuðu því sem notað er í þvottaefni og gerir vatni kleift að skola óhreinindin burt. í þetta blönduðu þeir svo kalsíumbíkarbónati sem breyt- ist í kalsíumkarbónat, efnið sem er í náttúrulegum skeljum. Umsjón Guðlaugur Bergmundsson Hvalir nota hljoð til að rata um hafdjúpin Enda þótt hvali reki alltaf öðru hverju upp í fjörur landsins eru þeir þó engu að síður ótrúlega góðir siglingafræðingar, ef svo má að orði komast. Á hverju ári rata þeir aftur á þær slóðir þar sem þeir finna sér maka og ungviðið fæðist. Á því ferðalagi fara margir þeirra þúsundir kíló- metra. Rannsóknum á þeim skynfærum sem hvalir nota til að rata er ekki að fullu lokið. Vísindamenn hafa engu að síður aflað sér sífellt meiri vit- neskju á undanförn- um árum. Þess verður því væntanlega ekki langt að bíða að leyndar- dómur rathæfileika hval- anna verði endanlega af- hjúpaður. Hvalir hafa samskipti hver við annan. Hvalasérfræðingurinn G"nther Behrmann, sem starfar við Alfred Wegener rannsóknarstofnun- ina í Bremerhaven í Þýskalandi, segir að ákveðin hljóð sem forustu- hvalur sendir frá sér framkalli sam- eiginlegar aðgerðir allra hinna hval- anna og líkist það eiginlegu tungu- máli. Hvalir nota einnig hljóð til að gera sér mynd af umhverfi sínu með því að nema bergmál hljóðsins. Á sama hátt geta þeir staðsett bráð þegar þeir eru í leit að æti. Hvalir geta framkallað bæði mjög háa og mjög lága tóna, hljóðbylgjur sem eru frá tólf til 320 þúsund rið á sek- úndu. Til samanburðar má geta þess að maðurinn getur aðeins numið hljóð á bilinu sextán til tuttugu þús- und rið. Lægstu tónarnir, allt að 100 rið- um, heyrast um margra kílómetra veg undir vatni og mynda berg- mál sem hvalirnir eiga auð- velt með að nema. Hvalir nota aðallega þessa lágu tóna til að rata eftir. í loftrýmum sem umlykja eyrna- hylki hvalanna hef- ur Behrmann fund- ið skynfæri sem nemur sveiflur eyrnahylkjanna. Behrmann hefur sett fram þá tilgátu að þessi skynfæri geri hvölum ein- mitt kleift að skynja hina lágu tóna þar sem hylkin virki sem eins konar jarð- skjálftamælar. Háu tónana nota hvalir til að uppgötva fremur litla hluti í næsta nágrenni, fyrst og fremst þó við fæðuöflun, svo og til að deyfa bráðina. Til að greina lágt bergmál frá þessum háu tónum þurfa hvalir sérstakt móttök- ulíffæri sem er nærri þeim stað það- an sem tónarnir eru sendir út. Líffæri þetta er svo næmt að hval- ir geta fundið mynt sem er undir einum millímetra að þykkt liggjandi á steini í gruggugu vatní, afrek sem háþróaðasta tækni getur ekki skák- að. Hausverkur geitanna Nýjustu mælingar sýna að' þegar tveir geithafrar stangast á verður höfuðkúpa þeirra fyr- ir sextíu sinnum þyngra höggi heldur en sem dugir til að möl- brjóta ennisbein í mannskepn- unni. Ýmislegt skýrir hvers yegna geiturnar eru svona harðar af sér. í ennisholunum eru þær með beinkamba sem verka eins og stuðpúðar milli tveggja laga ennisbeinsins en það er þó ekki óll skýringin. Annar hluti skýringarinnar felst í því hvernig höfuðkúpu- beinin mynda fellingar sem vernda þau, ásamt sterkum hnakkavöðvum og brjóskskíf- um milli hálsliðanna, gegn skaðlegum áhrifum högganna. Mengunin fer í hjartað Mikil loftmengun af völdum kolmónoxíðs eykur hættuna á því að eldra fólk fái hjarta- kvilla. Þétta eru niðurstöður rannsóknar sem gerð var í sjö -bandarískum borgum. Meðal annars kom í ljós að hægt var að rekja sex prósent hjartabilana, sem urðu tilefni innlagnar á sjúkrahús. til kolmónoxíðs. Helsta uppspretta kolmónoxíðs í andrúmsloftinu er útblástur bifreiða. Þótt hættan sé fremur lítil bendir rannsóknin þó til þess að mengunin gæti átt hlut að máli hjá þúsundum hjartasjúk- linga um öll Bandaríkin.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.