Dagblaðið Vísir - DV - 07.12.2002, Blaðsíða 19

Dagblaðið Vísir - DV - 07.12.2002, Blaðsíða 19
LAUGARDAGUR V. DESEMBER 2002 H&lQCirhlctð JL>V þess er oftast nauðsynlegt að leita þessarar spennu í skáldskap. Enginn vill upplifa hörmulega spennu í eigin lífi, þótt ég viti vel að til eru spennufíklar sem kunna best við sig á ystu nöf.Margt fólk sækist eftir því að upplifa iríorð án þess að þurfa að taka þátt í þeim. Og enginn vill vera fórnardýrið! Ég leita þessarar spennu í Chandler sem hefur betri tök á samtölum en flestir aðrir höfundar og Simenon sem kann öllum öðrum betur að skrifa glæp inn í rétt andrúm. Ég leita sem sagt að sagnalist um vo- veiflega atburði. En hvergi er slík list á hærra plani en í fornsögum okkar, enda eru þær skrifaðar inn i samfélag sem var til en er ekki eintómur tilbúningur eða hugar- burður eins og oftast er um slík verk. Ekkert er ömurlegra en fjarstæðukennt bull sem gerir kröfu til þess að vera tekið alvarlega. Slíkt má sjá í mörg- um metsöluskáldsögum samtímans og get ég tekið Five Days in Paris eftir Danielle Steel sem dæmi. Þar er að vísu ekki um nein morð að ræða, heldur átök um heiðar- leika. Þar eru þrír skúrkar sem svífast einskis til að auka völd sín og ríkidæmi og andspænis þeim tvær englaper- sónur sem spyrna við fótum, önnur er Ólivía, sem er gift fyrirlitlegum pólitískum braskara en verður ástfangin af aðalpersónunni, en sá er tengdasonur Svartapéturs, sem ætlar að fórna lífi saklauss fólks meö sölu á nýju lyfi sem hann veit að getur verið krabbameinssjúklingum ban- vænt. Allt veldur þetta miklu æði og gæti fullnægt spennu- fíklum. En aðild Ólivíu eyðileggur söguna, hún er að- skotadýr, þótt hlutverk hennar sé harla mikilvægt handa metsölunni. Hún gerir söguna kjánalega en þó einkum yf- irtak væmna; þ.e. samkvæmt orðsifjabókinni kligju- kennda. En ef hún væri ekki væmin, hvað þá? Jú, þá seldist hún ekki; þá væri Steel ekki sá dæmi- gerði metsöluhöfundur sem raun ber vitni. Hún skrifar að mörgu leyti kunnáttusamlega, en hún kaupir vinsæld- ir sögunnar fyrir það sem eyðileggur hana! Fórnar list- rænum kröfum fyrir nauðsynlega væmni. Án Ólivíu og ástarævintýrisins væri þetta að mörgu leyti ágætlega sögð saga um heiðarleika og græðgi. En metsalan krefst meira. Hún krefst þess beinlínis að sagan sé eyðilögð - og þá með væmni. Það er allt og sumt! Höfundar metsölulistans lifa margir einhvers konar fjölmiðlalífi, en fjölmiðlar eru oftar en ekki sérstök teg- und af slúðurveröld sem fólk sækir í. Angi af slíkri and- veröld eru fyrirbrigði eins og íslensku bókmenntaverð- launin þar sem reynt er að bera saman ósambærileg verk og fella salómonsdóma á harla skringilegum forsendum; reynt að afneita afþreyingunni og snobba upp á við, eins og sagt er. Þar er ekki verið að hugsa um metsöluhöf- undana, ekki endilega; þessi fórnardýr sefjunar og al- menningstísku sem verða að skrifa inn í formúlu ef þeir eiga að halda velli. En af þeim sökum ekki síst eru þessi verk sjaldnast nein viðbót við bókmenntirnar og þess vegna hefur verið fundið upp á því að kalla þær afþrey- ingu. Ekkert nýtt, ekkert frumlegt. Og allra síst nein áhætta. Fyrsta boðorð samtímans er afþreying. Allir vilja vera afþreyðir. Allir vilja láta skemmta sér. En þá mætti líka minnast þess sem nóbelsskáldið sagði: Það er ekkert eins leiðinlegt og skemmta sér! En fólk vill ekki hlusta á svona tal! Það vill að allt sé skemmtun, einhvers konar fliss. Ekki síst sjónvarpsfliss sem Guðbergur Bergsson lýsti svo eftirminnilega í fyrra." Þrautaganga metsölunnar „Nýlega gerði Gallup könnun um það hver væri vinsæl- asti ráðherrann. Það var Guðni Ágústsson og kom engum á óvart. Hann sló öll met í vinsældum. En kom þessi nið- urstaða eitthvað pólitík við? Það held ég varla. Þessi nið- urstaða sagði mér aðeins eitt; að fólkið sem svaraði spurningunni lítur á Guðna sem einn helsta skemmti- kraft landsins. Og það að verðleikum að mínu viti. Skemmtilegan og orðheppinn. Og án áreitis. Hann er á við margar spaugstofur. Fólk hefur gaman af umræðum þess efnis að flytja lamadýr, strúta og krókó- díla inn í landið. Og viðbrögð Guðna skemmta fólki. Hann vill ekki breyta Islandi i örkina hans Nóa. Það þykir upp- örvandi. Góð afþreying. Og Guðni gerir allt svona tal að stórskemmtilegum sirkus. Hann er ekki metsöluhöfundur, heldur metfé; hvorki meira né minna. Og vel að vinsældum kominn. En fyrst afþréyingin fullnægir fólki og forvitni þess á hún ekki síður rétt á sér en þær ævintýrasögur sem vin- sælastar voru fyrr á tíð, kallaðar fornaldarsögur Norður- landa; fullar af ofurmennum, tröllum og yfirnáttúrlegu umhverfi þar sem spennufíklar síns tíma gátu hreiðrað um sig, þegar góður sagnamaður kom í heimsókn; væmn- islausar sögur eins og umhverfið. Og það er að sjálfsögðu höfuðprýði þessara sagna. í ætt við þetta eru ensku galdrasögurnar sem nú eru í tísku. Ég veit raunar ekki af hverju, ekki frekar en ég skildi hið heimspekilega Soph- íuævintýri Gaarders sem ég kynntist í Torontó þar sem við lásum upp saman og Norðmaðurinn tók álitlegan kvennahóp með trompi! En fornaldarævintýri eru engar íslendinga sögur. Þau áttu ekki rætur í samfélagi, heldur ævintýraheimi ímyndunaraflsins. Veröld Sigurð- ar Fáfnisbana. En nótabene, það var líka uppá- haldsveröld Borges eins og sjá má á legsteini hans í kirkjugarðinum í Genf, þar sem vitnað er til Vóls- unga sögu. En hann var enginn sérstakur aðdáandi nútímaskáld- sagna, taldi þær lakari en gamlar hetjusögur, þó kannski sniðugri. Síðasta stórskáldsagan í hans huga var raunar ekki skáldsaga heldur ævisaga Arabíu-Lawrence, Seven Pillars of Society. Ég las hana ekki eins og skáldsögu, held- ur minningar hermanns og leynd- ardómsMlrar hetju. En kannski er þessi hetjusaga nær skáldskap en veruleika þótt höfundurinn sé ekki í dularklæðum. Það eru a.m.k. í henni meiri og djöfullegri lýsingar á pyntingum en ég hef lesið í nokkurri annarri bók. Skáldskapurinn verður oft undir í samanburðinum við grimmd veruleikans. Lesendur upplifa skáldskap og veruleika hver með sínum hætti, rétt eins og þegar höfundar eru að skrifa um sjálfa sig, þá eru þeir einnig (og raunar ekki síður) að skrifa um lesendur sína þvi að eng- inn lifir í einangruðum heimi; systurnar í nunnuklaustr- um miðalda áttu einnig sína veröld, jafnvel þær; og sáu hana í gegnum rimlaglugga klaustranna, ef ekki vildi bet- ur til. Eins konar rimlagluggaskáld eins og Paul Celan. Við teljum okkur frjáls en frelsið nær þó ekki lengra en að skoðunum næsta manns þegar hann byrjar að innræta okkur þá heimssýn sem hefst innan við útidyrnar hans. Og þar hefst einnig þrautaganga metsölunnar. Ó, Jesús minn! hefði Þórbergur sagt." -sm £g erekkiað segja að þetta sé skáldsaga þótt hún fjalli um skáldskap úr dag- bók og daglegu lífi. Nei, þetta er kannski einna helst eíns og óþekkthauskúpa sé grafin úrjórð og reyntað finna úthvernig við- komandi leit út í lifanda lífi. í fréttum er þetta helst -gamansögur af íslenskum fjölmiðlamönmim Cdffahgimfa......hKkIHiII—ii í fréttum er þetta helst Nýverið kom út bókin í fréttum er þetta helst og inniheldur hún gaman- sögur af íslenskum ijöuniðlamunnuni. Höfundarnir eru Guðjón Ingi Eiríkssun og Jón Hjattason og er skemmst frá því að segja að þetta er vafalítíð einhver fyndnasta bók seinni ára. Lítuniánokkur diemiúrbóldnni: Ómar Ragnaisson, galvaskur að vanda, var á fréttavakt á Sjónvaipinu á nýársmorgun 1975. Var honum falið að gera hina hefðbundnu fiétt um áramótabrennur, en þegar hann ætlaði að gripa til viðeigandi myndefhis stóð hann fiammi fyrir þeirri skelfilegu staðreynd, að upptökur fiá kvöldinu áður höfðu ekki skilað sér í hús og fékkst skýringin á því skömmu síðar. Hafði einn af upptökumönnum Sjónvarpsins gerst heldur ölkær þegar leið á gamlárskvöldið og fyrir vikið yar ekkert myndbrot til af nýjustu áramótabrennunum. En Ómar dó ekki ráðalaus. Hann lét taka mynd af sér með hljóðnema í hendi við kulnaðar glæður einnar brennunnar og sagði svo galvaskur í biagði, að allt hefði að þessu sinni farið vel fiam. Síðan birti hann nokkrar myndir úr safhi Sjónvarpsins og vom þær allar tveggja ára gamlar - af brennum gamlárskvöldsins 1973 - en á aldur þeirra var þóekkertminnst Fréttin fór í loftið að kvöldi nýársdags og var fréttatímanum varla lokið þegar símiirn á ftéttastofunni hringdi. Ómar varð fyrir svörum og kvaðst viðmælandi hans vera að hringja út af fréttinni um áramótabrennurnar. , J>að vakti neftrilega athygli rrrina, að við eina brennuna sá ég mann sem dó í fyrra," sagði grafalvarleg rödd á hinum enda línunnar. "Og þar sem ég er í Sálarrannsóknarfélaginu, þá hefði ég mikrnn áhuga á því að fá að skoða þetta betur. Gæti ég nokkuð komið núna og fengið upptöku af fréttinni?" Ómar var gjörsamlega kjaftstopp um stund, en stamaði síðan, að því miður væri frétrasafh Sjónvarpsins lokað og yrði svo það sem efbr værikvöldsins. , Jín get ég þá ekki bara komið í fyrramálið og fengið upptökuna?" spurði þessi meðlimur Sálarrannsóknarfélagsins þvi næst og ætlaði alls ekki að gefa sig. Ómari fannst erfitt að hafha þeirri beiðrri, en um leið og hann hafði lagt niður símtólið rauk hann inn í fréttasafrrið, náði þar í snælduna með ftéttinni og kom henni rækilega fyrir kattarnef. Morguninn eftir, nánast í rauðabítið, birtust þrír menn frá Sálarrannsóknarfélaginu á fréttastofu Sjónvarpsins. Ómar tók vel á móti gestunum og fletti með þeim upp í spjaldskrá, sem gaf það til kynna, að snældan með hinni umbeðnu frétt væri númer M-431. Síðan fór hann með þá inn á fréttasafh Sjónvarpsins. Þar fundu þeir hlið við hlið snældur númer M-430 og M-432, en enga þarámilli. ,Jig skil ekkert í þessu," stundi Ómar með undrunarhreim í röddinni. „Snældu númer M-431 vantar í safhið! Það er eins og einhver hafi tekið hana! Þetta er alveg stórfurðulegt!" Að þessu mæltu yppti Ómar öxlum, en mennirnir þrír frá Sálarrannsóknarfélaginu horfðu íbyggnir hver á annan og gengu síðan þegjandi út Úr svip þeirra mátti lesa, að þama væri greinilega eitthvað dularfullt á seiði. Sveinn Snorri Sighvatsson var einn af stjórnendum útvarpsþáttarins Reykjavík síðdegis á Bylgjunrri árið 2001 og kom þá stundum eitt og annað broslegt frá honum í beirmi útsendingu. Eitt sinn tók Svenni unga stúlku tali niður við Tjörn og hóf spjallið á þessari spurningu: , Jirtu að gefa brauðunum önd?" Hkm vinsæli miðill og útvarpsmaður, Þórhallur Guðmundsson, spurði eitt sinn konu svo í þætti sínum á Bylgjunni, Lífsaugað: „Áttu nokkuð systur sem heitir í höfuðin á ömmuþinrri?" Gainamöguraf ÍBfcii&um fjiiímíölaiwmnum EttvoriðþegarmiklarfréttffbárustúrEyjafirði um verulegt kal í túnum var Stefán Jónsson, Frétta- Stebbi- orðinn svo leiður á að skrifa um kalskeirmidirnar, að í einni frétt breytti hann orðalaginu og skrifaði aðþað væri „mikiö tal í kúnum". Jón Múli las þetta síðan upp fyrir alþjóð án þess að hika. Eggert Skúlason var fréttastjóri á Tímanum þegar stóibruninn varð í Gúrnmrvinnustofunrri við Réttarháls. Tíminn var þá með skrifstofur sínar að Lynghálsi 9 sem er skammt þarna frá. Þennan dag hafði verið lítið í fréttum og fór það eitthvað í taugarnar á Eggerti, sem var og er hrifhari af atgangi og fjöri en kyrrstöðuogrólegheitum Eggertvaráþessum árum ekkert sérstaklega hjátrúarfullur, en þó mun ekki hafa verið djúpt á hjárrúrtni og þennan dag varð hann alvarlega hugsi um þau mál. Um það bil 10-15 mínútum áður en tilkynnt var um brunann segir Eggert nefhilega eitthvaðáþessaleið: „Það væri nú eklri dónalegt að fá nú góðan stórbruna til að bjarga þessu fréttaleysi." Fjölmargir urðu vitni að þessum ummælum Eggerts. Þegar svo sírenuvælið hófst stuttu siðar sáu menn hins vegar sérkennilegan svip áEggerti. Margir fuuyrða að út úrþeim svip hafi mátt lesa undrun og samviskubit - gat það verið að áJirifamáttur orða hans væri slíkur? Hitt er ljóst að lengi á eftir tóku menn eftir því að Eggert gætti óvenju vel að orðum sínum hvenær sem hann talaði! Guðmundur Torfason, fyrrum atvinnu- knattspymumaður, var nokkuð oft meðlýsandi íjjrótrafiéttamaniianna á Sýn að leikjum fiá síðustu heimsmeistarakeppni i knattspyrnu. Hann þekkir vissulega vel til í fótbolta- heiminum eins og þessi ummæli hans bera með sér, en þau hrukku fiam af vörum hans á meðan leik Þýskalands og Paraguay í sextán-liða úrslitunum stóð: , J>að er svo lítið eftir að ef sigurmarkið kæmi núna færi það langt með að vinna leikinn." Bergþóra Njála, fréttakona á Bylgjunni og Stöð 2, var í ársbyrjun 2001 að fjalla um Reykjavíkurflugvöll í Bylgjufréttum og deilurnar varðandi staðsemingu hans í framtíðinni. Jók hún sífellt lestrarhraðann eftir því sem á ftéttina leið, þar til hún fór á endanum fram úr sjálfri sér og sagði undir lok fréttarinnar „Vrnstri greiningin hreint framboð hefur boðað til fúndar um flugvallarmálið..." Áður en stafrænar myndavélar komu til sögunnar sendu fréttaritarar dagblaðanna fílmur sinar með fréttum til blaðanna þar sem fílmurnar voru framkallaðar. Menn létu þá fylgja með einhverjar upplýsingar um myndefhið. Eitt sinn sem oftar fékk Morgunblaðið slíka sendingu frá fiéttaritara blaðsins úti á landi. Fréttin var um opnun nýs fyrirtækis. Samviskusamur blaðamaður vann fréttina á ritstjórn Moggans og skráði myndatextann samkvæmt því sem stóð á minnismiða fréttaritara. Þegar fréttin birtist svo stóð undir myndinni: „Stióm hins nýja fyrirtækis. Þessi feiti sköllótti þarna til hægri er Árrri forstjóri." Þegar Svali Björgvinsson og Snorri Sturluson lýstu leik ÍR og SkaUagrims í Epson-deildinni árið 2001 varð þeim tíðrætt um það, hversu Warren Peebles, leikmaður hirma síðamefhdu, vseri Iaginn að ,/iska" villu á andstæðingana. Og í einni sókrrinni, þegar Peebles hafði enn einu sinni tekist að tekist að „fiska" villu á andstæðing, fór eftirfarandi samtal fram á milli lýsendanna: Svah:,J>etta er það sem ég var að tala um. Hann getur fiskað villu nánast alltaf." Snorri:, J?að liggur við að hann geti sko fiskað villu á mann inni í búningsklefa í leikhléi." Svali: ,Ja, það væri þá kynvilla eða eitthvað slíkt!." Og svo í lokin nokkur mismæli úr fréttunum: Heimir Már Pérursson: , Jleilbrigðisráðherra tók ákvörðunina að höfðu samræði við lækna." Kolfuma Baldvinsdóttir: , Jíkki er vitað um upptök eldsins, en fólk sem bjó í næsta húsi kallaði á slökkviliðið frá Patreksfirði, sem er 60 kilómetra frá, og var slökkviliðið brunnið þegar það kom." HaukurHólm: ,J3ins og sést, er ekkert að sjá." SagtíblindbyláHellisheiði. , EBs Poulsen, fréttaritari Stöðvar 2 í Færeyjum: „Allir limir eru harðir í yerkfallinu." Er ekki færeyskan dásamleg? Þráinn Steinsson: „Islendingar í Köben minntust í morgun hundrað og fimmtugustu ártíðar Jónasar Hallgrimssonar með því að leggja blómsveig að síðasta blómsveig skáldsins." EddaAndrésdóttir: „Og talandi um snáka, hingað er mættur Halldór Runólfsson, yfirdýralæknir, til að ræða um hrossasóttina." M jp Bókaútgáfnn Hólar
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.