Dagblaðið Vísir - DV - 07.12.2002, Blaðsíða 34

Dagblaðið Vísir - DV - 07.12.2002, Blaðsíða 34
t~1 fc? t C>f d JTb l d Cs JD V LAUGARDAGUR 7. desember Vildi fólki heim Nýlegar rannsóknir sýna að ein afhverjum fimm stúlkum og einn af hverjum tíu drengjum á íslandi lendir íkunferðislegri misnotkun fyrir fullorðinsár. Það er sjaldgæft að skrifaðar séu bækur sem sýna okkur þennan óhugnanlega heim og afleiðingar þessa ofbeldis. Fyrsta bók Irisar Anítu, Ekkisegja frá, opnar glugga þangað inn. íris Aníta Hafsteinsdóttir er ekki dæmigerður rithöf- undur. Hún er 26 ára gömul tveggja barna einstæð móðir sem hefur ekki getað unnið í eitt og hálft ár vegna gigtarsjúkdóms sem hún veiktist af. Hún hefur þó ekki alveg setið auðum höndum því hún settist við skriftir og Forlagið gefur út bók hennar, Ekki segja frá, sem er nokkuð sérstæð frásögn. Þar er rakin saga Sögu sem sjö ára gömul verður fyrir kynferðis- legri misnotkun af hendi hálfbróður sins og lendir seinna á ævinni í sambúö með manni sem beitir hana líkamlegu of- beldi af versta tagi. Þetta er baráttusaga sem er í rauninni sannsöguleg því íris Aníta byggir hana á reynslu fjögurra vinkvenna sinna. íris Aníta var nýbúin að baka piparkökur þegar blaðamað- ur DV heimsótti hana á heimili hennar í Kópavogi og spurði hana hvar hún hefði verið stödd í lífinu þegar hún ákvað að taka sér hlutverk rithöfundarins. Hóf skriftir eftír veikindi „Ég var að vinna sem vaktstjóri á skyndibitastað og að hugsa um ungana mína. Svo veiktist ég af þessum gigtarsjúk- dómi og varð að hætta að vinna," segir íris sem lýsir veikind- um sínum sem einhverju afbrigði af gigtarsjúkdómi sem lýs- ir sér eins og stöðug grindargliðnun. „Ég á góða og slæma daga en stundum get ég alls ekki hreyft mig," segir hún. íris var mikið rúmföst fyrst eftir að veikindin gerðu vart við sig og segist hafa verið mjög sorgmædd í fyrstu þegar hún var greind sem gigtarsjúklingur. En svo lánaði bróðir henn- ar henni ferðatölvu og hún settist við skriftir. „Ég hugsaði mikið um það hvað ég gæti gert og ákvað að mig langaði til þess að opna umræðuna um heimilisofbeldi. Þegar ég fór að ræða við vinkonur minar um þennan draum þá kom í ljós að fjórar þeirra höfðu upplifað þetta á eigin skinni. Ég spurði hvort ég mætti nota sögur þeirra í bók og þá fór boltinn að rúlla. Ég sat svo i rúrninu mínu heilu og hálfu dagana og skrifaði og var gersamlega heltekin af þessu verkefni." íris Aníta segir að höfuðtilgangur bókarinnar sé að vekja fólk til umhugsunar um hve alvarlegt vandamál heimilisof- beldi sé og hve afleiðingar þess séu alvarlegar. Draumurinn á hillunni - En hafðir þú ekkert fengist við skriftir áður? „Ekkert. Ég er ekki einu sinni með stúdentspróf því ég varð ólétt ári áður en ég átti að klára og svo þegar ég byrjaði aftur í skóla varð ég ólétt aftur. Það er spurning hvort ég klára þetta eftir áramót en ég get ekki setið í stól við borð svo ég veit ekki hvernig þetta á að ganga." - Hafðir þú ætlað þér að verða rifhöfundur? „Einhvern timann þegar ég var lítil en svo lagði ég þann draum á hUluna og hann var ekki tekinn fram aftur fyrr en ég gat ekki gert neitt annað," segir íris. Hún segist því vera sjálfmenntaður rithöfundur. „Það er sagan sem ræður ferðinni en ekki ég. Sagan er til því þetta er raunveruleg saga því allt þetta gerðist í raun og veru. Mér fannst það svo aðdáunarvert hvernig fólk getur náð sér út úr svona ofbeldissamböndum og fannst þetta samt óhugnanlegt og hryllilegt og vildi sýna fólki inn í þennan heim. Vinkonurnar voru hér eins og gráir kettir að fylgjast með og lesa yfir og voru mjög sáttar við að verið væri að nýta þeirra reynslu öörum til góðs." Ör fyrir lífstíð - Hafa þær allar náð sér út úr ofbeldinu? „Það má segja en það verða einhver ör og afleiðingar sem þær verða að kljást við alla ævi. Ég vildi hafa þær fjórar því viðbrögð t.d. barna sem verða fyrir kynferðisofbeldi eru mjög mismunandi og ég vildi ná fram þessum ólíku blæbrigðum. Því fieiri þekkja sjálfar sig í sögunni og það gerast ótrúlegir hlutir í þessum efnum. Tveim þeirra sem lentu í misnotkun sem börn fannst það vera allt i lagi meðan á því stóð því þeim fannst þær vera í kærustu- hlutverki þótt þær væru aðeins níu ára. Þær tóku þátt í þessu því þær héldu að þetta væri allt í lagi. Þetta gekk óskaplega fram af mér. Margar þeirra kvenna sem hafa orðið fyrir slíku ofbeldi gera sér engan veginn grein fyrir afleiðingunum fyrr en þeim er bent á að ónýtt sjálfstraust, lélegt kynlíf, að þær standa aldrei upp fyrir sjálfar sig og fleira og fleira, að þetta allt er afleiðingar. Það er skömmin, sektarkenndin, brotin sjálfs- ímynd og þess háttar. Þetta eru allt sameiginleg einkenni af- leiðinga." - Eru tengsl milli kynferðisofbeldis í æsku og heimilisof- beldis seinna á ævinni? „Það er ekki ótvírætt en þeir sem verða fyrir slíku ofbeldi i æsku eru líklegri til að leita í ofbeldissambönd. Það gerir brotna sjálfsmyndin. Fólk leitar í mynstur sem það þekkir." Stofnuðu samtök - Þeir sem búa við heimilisofbeldi leita sér til hjálpar hjá Kvennaathvarfinu og þar fæst vernd, styrkur og fræðsla, en Iris Aníta og vinkonur hennar létu það ekki nægja heldur stofnuðu samtök sem starfa í grasrót samfélagsins og hafa þann tilgang að hjálpa konum aö vinna sig út úr afleiðingum ofbeldis af ýmsu tagi. Samtökin bera sama nafn og bókin: Ekki segja frá. „Þetta gerðist eiginlega í framhaldi af bókinni því þetta er orðið mitt hjartans mál. Við einfaldlega fórum í herferð. Við erum grasrótarsamtök en ekki meðferðaraðilar." Samtökin hafa staðið fyrir fyrirlestrum og fundum bæði í Reykjavík, Kópavogi, Vestmannaeyjum og Akureyri og t.d. farið í nánast alla háskóla landsins. Þar eru haldin erindi og sagðar reynslusögur og fólki gefst færi á að ræða um reynslu sína við aðra sem hafa upplifaö slíkt. Undirtektir hafa verið flrnagóðar og tugir einstaklinga lagt starfinu lið en allt sem gert er er sjálfboðavinna. Vefslóð herferðarinnar er www.her- ferdin.tk. „Það hefur sýnt sig að besti styrkurinn er fólginn í því að tala um reynslu sína við einhvern sem skilur mann og dæm- ir þig ekki. Mikið af þessari vinnu er byggt á tólf spora kerfi sem mörg samtök nota og á rætur sínar í AA-samtökunum. íris Aníta Hafsteinsdóttir er 26 ára gömul einstæð tveggja barna móðir sem hefur skrifað sína fyrstu bók si-ui heitir Ekki segja frá og fjallar um ofbeldi og misnotkun. DV-mynd E.Ól. Fólk burðast með djúpstæöar afleiðingar í sálinni sem það gerir sér ekki grein fyrir af því að það deilir aldrei reynslu sinni með öðrum. Við fengum faglega aðstoð írá Stígamótum og Kvennaat- hvarfinu en annars er þetta bara okkar framtak." - Hvert ætlið þið með þessi samtök? „Við ætlum að taka okkur hlé í desember en eftir áramót- in ætlum við að stofna hóp þolenda og aðstandenda sem mun halda fund mánaðarlega og halda áfram fyrirlestrum um allt land. Þar getur fólk hist og rætt við aðra og sótt sér styrk. Það er svo gott að tala við einhvern sem skilur." Fólk lokar augunum - Eru ekki skiptar skoðanir um það hve útbreitt kynferð- isofbeldi sé í okkar samfélagi? „Nýjar rannsóknir sýna að ein af hverjum fimm stúlkum og einn af hverjum tiu drengjum hefur orðið fyrir ofbeldi af þessu tagi. Ég held að þetta séu tölur sem við verðum að taka alvarlega þótt margir vuji loka augunum fyrir þessu. Margir halda að þetta sé ekki til ef þeir ekki sjá það í sínu næsta um- hverfi. Ég þekki að minnsta kosti 15 litlar stúlkur á aldur við dótt- ur mína. Samkvæmt tölfræðinni ættu þrjár þeirra að vera misnotaðar og ég veit líka að þær munu fela það eins lengi og þær geta. Mig langar til þess að taka þær allar í faðminn og segja þeim að þær geti sagt mér allt. Ég þekki fólk sem trúir því að tölurnar séu í rauninni miklu hærri." - í ljósi þess hve mikinn þátt þú tekur í þessu, halda þá ekki allir að þú sért sjálf fórnarlamb? „Það halda það fiestir, jú, og kannski er ég það. Ég hef reynslu af ofbeldi en hvort það er sem aðstandandi eða þol- andi læt ég liggja milli hluta. Það kemur eiginlega hvorki bókinni né herferðinni við hve mikið af þessu ég hef reynt á eigin skinni. Sem betur fer er bókin ekki ævisaga mín en ég á mína lífsreynslu eins og allir aðrir." Mikill lestrarhestur - Þegar íris ákvað að hefja skriftir hafði hún ekki tryggt sér neinn útgefanda. Hvernig gekk það? „Ég var ótrúlega heppin. Forlagið tók mjög vel í mínar hugmyndir. Ég sendi inn kafla og var beðin að skrifa meira, enda var reynsla mín sú að fyrsti kafiinn kveikir alltaf í fólki. Ég hef lesið hann mjög víöa og hef alltaf fengið þau viðbrögð að fólk vill lesa meira." - íris Aníta segist lesa gríðarlega mikið og stundum kom- ast í gegnum tvær bækur á dag og það er freistandi að spyrja hana eins og aðra rithöfunda hverjir séu hennar eftirlætis- höfundar: „Jean Auel er algerlega númer eitt hjá mér. Hún er sjúk- lega góð. Birgitta Halldórsdóttir er líka í miklu uppáhaldi en það má líka segja um Agöthu Christie, Mary Higgins Clark, Dean Koontz, Stephen King og fleiri." - Heldurðu að þú eigir eftir að skrifa fieiri bækur? „Ég er ekki týpískur rithöfundur. Mér finnst ég ekki hafa mikið að segja nema ef ég finn spennandi söguefni. Ég gæti vel hugsað mér að skrifa sögu vændiskonu eða bók um ein- elti. Einhvers staðar á ég handrit að unglingabók sem ég var einu sinni byrjuð á og hálfkláraða barnasögu. Fyrst og fremst vil ég gera gott með því sem ég skrifa og það á að skipta einhverju máli." -PÁÁ
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.