Dagblaðið Vísir - DV - 07.12.2002, Blaðsíða 48

Dagblaðið Vísir - DV - 07.12.2002, Blaðsíða 48
r~i fc? tCj Ct t"'ty iCt (3 JL3 vf laugardaour v. oesember 2002 Gunnþórunn hryggbrýtur Irving-feðga Hallur Hallsson hefur skrifað söqu Olís í bókinni Þeir létu dæluna qanqa. Útqefandi er Olís. Hér er birt brot úr XVIII. kafla þar sem saqt er frá komu Irvinq-feðqa til ís- lands oq átökum innan Olís. í október 1993 kom Arthur Irving ásamt syni sinum, Arthur, og lögmanni á einkaþotu til íslands til fundar við Einar Benediktsson, forstjóra Olís. Þeir höfðu boðað komu sína viku áður með símtali. Feðgarnir voru frá Saint John í Nýju-Brunsvík í Kanada. Þeir ráku stærsta olíufyrirtæki Kanada, Irving Oil. Irvingarnir eru þjóðþekktir í Kanada. Einar þekkti til þessa fyrirtækis, enda Irving Oil velþekkt í heimi olíuviðskipta. Faðirinn hafði orð fyrir þeim og kom beint að efninu eftir að hafa kynnt sig: „We are ser- ious people and we want to buy this Company." Skýrt og skorinort, engar vifilengjur. Einar Benediktsson tjáði hon- um að hann væri forstjóri Olís, ekki eigandi. Hann gæti hins vegar komið á fundi með stærsta eiganda Olís, Gunn- þórunni Jónsdóttur. Taldi það skyldu sína, ef öflugur kaupandi kæmi fram á sjónarsviðið, að upplýsa helsta hluthafa um það. Gunnþórunn var fjarverandi og Irving- feðgar biðu í þrjá daga eftir fundi með ekkjunni. Hann var haldinn á Hótel Holti, Einar Benediktsson og Jón Krist- jánsson, sonur Gunnþórunnar, voru viðstaddir. Feðgarnir reifuðu hugmyndir sínar. Það varð að niðurstöðu að aðil- ar hugsuðu málið. Þann 31. janúar 1994 hringdi Arthur eldri í forstjóra Olís og óskaði eftir fleiri fundum. Fundir voru haldnir 9., 10. og 11. febrúar, ýmist á Hótel Holti eða Sógu. Irvingar lögðu fram viljayfirlýsingu um forkaupsrétt, sem byggðist á tilteknu lágmarksgengi sem þeir gátu í raun breytt í bindandi kaupsamning. Með öðr- um orðum að Gunnþórunn undirritaði viljayfirlýsingu um sölu á 45% hlut í Olís. Sú viljayfirlýsing átti að stað- festast í kaupum þeirra innan tiltekins tíma væru samn- ingar ekki í höfn. Þeir vanmátu augljóslega Gunnþórunni Jónsdóttur. Hún neitaði að skrifa undir og tók sér frest til þess að hugsa málið. Nokkrum dögum síðar lét hún til- kynna feðgunum að sala kæmi ekki til greina. Olíufurst- arnir frá Nýju-Brunsvik fengu kuldalegt afsvar frá ís- lensku ekkjunni. Þeir voru ekki vanir slíku í viðskiptum. Gunnþórunn lét þess getið við helstu samstarfsmenn sína að hún vildi ekki selja Olis í hendur útlendinga. Irving ætlar inn í kjölfarið urðu Olísmenn ítrekað varir við ferðir Ir- vinga á íslandi. Augljóst var að þeir hugðust reyna að þvinga ekkjuna til þess að selja með þvi að boða innrás er- lends oliufélags inn á íslenska markaðinn. Olís væri veikast fyrir af íslensku olíufélögunum og líklegt að ekkj- an sæi sæng sína uppreidda. Gunnþórunn myndi selja bréf sín fremur en sjá þau falla í verði. í október 1994 sló Morgunblaðið upp frétt á baksíðu: „Fulltrúar kanadísks olíufyrirtækis, Irving Oil Ltd., hafa átt viðræður við stjórnvöld: Ráðgera sölu á olíu og bensíni á íslandi." Frétt- in um hið kanadíska fyrirtæki vakti mikla athygli. Nafn Irving Oil komst á allra varir á íslandi og áfram segir í frétt Morgunblaðsins: „Fyrirtækið er hluti af veldi einnar rikustu fjölskyldu heims. Kanadíska olíufyrirtækið Irving Oil Ltd. hefur áhuga á að reisa olíubirgðastöð á íslandi og hefja dreif- ingu og sölu á olíuvórum hér á landi í samkeppni við ol- íufélögin þrjú sem fyrir eru á markaðnum. Fulltrúar fyr- irtækisins voru staddir hér á landi fyrir nokkrum dógum til að kynna sér aðstæður og áttu meðal annars viðræður við viðskiptaráðherra og borgarstjóra um málið. Sighvat- ur Björgvinsson, viðskiptaráðherra, skýrði frá því að Irving Oil ráðgerði sölu á bensíni og olíuvöru á höfuðborg- arsvæðinu og Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, borgarstjóri, sagði: „Þeir hafa greinilega áhuga á að koma sér inn á þennan markað og ná fótfestu hér." Morgunblaðið fékk Karl Blóndal, fréttaritara blaðsins í Boston, til þess að kanna feril Irvinga. Þar kom fram að Irvingar væru vanir að fá sínu framgengt: „Veldi Irving- fjölskyldunnar, sem meðal annars rekur fyrirtækið Irving Oil, er slikt að haft hefur verið á orði að hún gæti auðveld- lega haft áhrif á greiðslujöfnuð Kanada. Þrír bræður, James Kenneth, Arthur Leígh og John E. Irving, stjórna fjölskylduauðnum og setti tímaritið Fortune þá í 40. sæti á lista yfír mestu auðmenn heims og voru fyrirtæki þeirra metin á 3,7 milljarða bandaríkjadollara. Mest eru umsvif bræðranna í héraðinu New Brunswick í Kanada þar sem einn af hverjum tólf vinnufærum mönn- um vinnur hjá einhverju af um 300 fyrirtækjum fjölskyld- unnar. Þegar Kenneth Colin Irving, faðir þeirra bræðra, lést í desember 1992,93 ára að aldri, lýsti kandadíska dagblaðið The Globe and Mail ítökum hans i New Brunswick svo: „Ferðalangur, sem kemur til New Brunswick og fer fram hjá bensínstöðvum með stóra tígullaga Irving-merkinu gæti velt því fyrir sér hvort nokkur annar selji bensin á þessum slóðum. Ferðalangurinn myndi aka í gegnum skóga í eigu Irvings ... Ef hann eða hún læsi dagblað væri það sennilega í eigu Irvings því fjölskyldan ræður yfir öll- um fjórum dagblöðum héraðsins á ensku. Að auki á fjöl- skyldan tvær af þremur sjónvarpsstöðvum á ensku í New Brunswick, hún rekur strætisvagna, sögunarmyllur og pappírsverksmiðjur." Svo lýsti Karl Blöndal Irvingum og hafði eftir kanadiska vikuritinu MacLean's: „Það sem þessi valdamikla, einfórula fjölskylda vill, fær hún." „... við munum standa okkur" Eftir að Gunnþórunn Jónsdóttir hafði hryggbrotið þá Ir- vinga jafn afdráttarlaust og raun bar vitni, sneru þeir sér að íslenskum stjórnvóldum. Þeir kváðust vilja hefja starf- semi á íslandi. Jafnframt voru viðræður Irvinga við Hag- kaup og Bónus í fréttum, en Jóhannes Jónsson i Bónus vildi ekkert segja við DV, sagði málið „á viðkvæmu stigi". Lögmaður Irving Oil, Othar Örn Petersen, sendi út fréttatilkynningu í lok október. Þar kom fram að kanadíska olíufyrirtækið hefði áhuga á að nýta sér þá þekkingu og reynslu sem félagið hefði aflað sér í viðskipt- um við útgerð og fiskvinnslu í Kanada. Jafnframt að áhugi Irvinga á íslandi væri liður í stækkun fyrirtækis- ins. Áhugi væri á að annast um oliuflutninga með eigin skipum, reisa olíubirgðastóð i Reykjavík, svo og dreifing- arstöð: „Ljóst er, ef af ætlun fyrirtækisins verður, að ís- lendingar verði ráðnir til starfseminnar. Það er skoðun forsvarsmanna fyrirtækisins að áleitin markaðssetning fyrirtækisins komi neytendum vel, einkum sjávarútvegi landsins." í nóvember sótti Irving Oil um lóðir undir átta bensín- Hún mœtti andstöðu við þessi áform sín. Menn bentu á að Óli hefði kallað menn sem nutu virðingar til starfa í stjórn Olís. Þeir hefðu komið að félaginu eins og hverjir aðrir atvinnumenn sem bjuggu yfir eftirsóttri þekk- ingu. Á myndinni eru frá vinstri: Gísli Baldur Garðarsson, Geir Magnússon og Gunnþórunn Jónsdóttir. stöðvar í Reykjavík. Félagið var á hvers manns vórum, enda virtust fjölmiðlar hafa greiðan aðgang að áformum þess. I byrjun desember birti DV viðtal við Arthur Irving sem staddur var hér á landi ásamt tveimur sonum sínum, Arthur yngri og Kenneth: „Við erum góðir markaðsmenn, njótum virðingar á okkar heimaslóðum og getum keppt við stærstu olíufélög heims. Við veitum sjávarútvegi, landbúnaði og almenningi góða þjónustu, hvort sem við erum að tala um litla staði eða stóra eins og Reykjavík. Eitt getið þið verið viss um. Við komum til að reka gott fyrirtæki svo Reykvíkingar og aðrir verði ánægðir með að hafa okkur hér. Og við munum standa okkur, því lofa ég. Það er ekki spurning að okkur er alvara með þvi að koma hingað." Fjölmiðlar fluttu fréttir af þreifingum með hlutabréf i Olís, ekki síst sona Óla heitins, þeirra Janusar Jóhannes- ar og Sigurðar Óla. Þeir bræður sneru sér til Pálma Krist- inssonar hjá Kaupþingi og óskuðu eftir milligöngu um sölu á bréfunum. Þeir vildu helst selja svokölluðum stofn- anafjárfestum og meðal annars áttu sér stað viðræður við Ragnar Önundarson i Draupnissjóðnum, en ekkert varð af kaupum. „Nýir aðilar inn í Olís" var fyrirsögn Morgunpóstsins í október 1994. Blaðið skýrði frá áhuga bræðranna á að losa sig við hlutabréfm og jafnframt að samkomulag þeirra og Gunnþórunnar hefði verið „afar dræmt allt frá því dánar- búinu var skipt". Sú kvöð fylgdi að Sund hefði forkaups- rétt á bréfum í Olís. Ef bræðurnir vildu selja þá átti Sund - les Gunnþórunn Jónsdóttir - forkaupsrétt, og hún réð meirihluta í félagiriu. Hún hafði því alla þræði í hendi sér. Morgunpósturinn skýrði frá þvi að bræðurnir hefðu átt viðræður við Irvinga. Morgunblaðið skýrði frá í byrjun nóvember: „Minni- hlutinn vill selja." Bræðurnir, sem samtals áttu 15% hlut í Olís, vildu selja hlutabréf sín. Og áfram heldur Morgun- blaðið: „Gunnþórunn Jónsdóttir, ekkja Óla Kr., er meiri- hlutaeigandi í Sundum hf. Heildarhlutafé Sunda i Olís er um 300 milljónir að nafnviröi og hlutur bræðranna sam- svarar því að hlutur þeirra i Olls sé um 100 milljónir eða í kringum 280 milljónir miðað við núverandi gengi á bréf- unum. í samningi sem gerður var í kringum skiptin á búi Óla Kr. var hins vegar ákvæði um gagnkvæman forkaups- rétt bréfa milli erfmgjanna. Samkvæmt upplýsingum Morgunblaðsins hafa synir Óla Kr., Sigurður Óli og Janus, um skeið haft hug á að losa fé sem bundið er í Sundum og felst fyrst og fremst í hlutabréfaeigninni í Olís. Eftir þvi sem næst verður kom- ist hafa þeir þó ekki lagt fram formlegt tilboð um sölu á hlut sínum í Sundum enn sem komið er en einhverjar óformlegar þreifingar hafa átt sér stað án þess að hafa leitt til niðurstóðu. Bræðurnir hafa nú leitað til Kaupþings um að annast sölu á hlut sínum í einu lagi. Annar bræðranna, Sigurður Óli, vildi þó ekkert um málið segja að svo stöddu í samtali við Morgunblaðið í gær og Pálmi Kristinsson hjá Kaupþingi varðist einnig allra frétta af málinu." í fréttinni kom fram að Gunnþórunn hefði hafnað viðræðum við Ir- ving Oil og ekkert knúði hana til sölu þar sem meirihluti hennar í Sundum væri tryggur. Gunnþórunn ætlaði sér völdin í desember 1994 keypti Sund hlutabréf Janusar Jóhann- esar Ólasonar í Olís á genginu 1,75 fyrir 57 milljónir króna og skömmu siðar einnig hlut Sigurðar Óla á genginu 1,95. Gunnþórunn Jónsdóttir réð því eín 45% hlut í Olis. „Það er betra að eiga minna og ráða því sem maður á en eiga mikið og ráða ekki neinu yfir því," sagði Janus Jóhannes. Gunnþórunn var nú einráð um hlut Sunda. Hún vildi komast til meiri áhrifa í krafti 45%-eignar sinnar í félag- inu. Á útmánuðum 1995 urðu enn átök innan Olíuverzlun- ar íslands. Gunnþórunn hafði krafist þess að fá eigin skrif- stofu i höfuðstöðvunum en því var fálega tekið, enda ekki talið viðeigandi. Gunnþórunn vildi stjórna Olís eins og Óli Kr. hafði gert. Hún vildi nýjan stjórnarformann og Gísla Baldur úr formannsstól. Hún vildi „sinn mann". Ágúst Einarsson, sem hún rúmum tveimur árum áður hafði hafnað, var kandídat í stól stjórnarformanns og sonur hennar, Jón Kristjánsson, í stjórn félagsins. Hún mætti andstöðu við þessi áform sín. Menn bentu á að Óli hefði kallað menn sem nutu virðingar til starfa í stjóm Olís. Þeir hefðu komið að félaginu eins og hverjir aðrir atvinnumenn sem bjuggu yflr eftirsóttri þekkingu. Sama hafði Texaco gert. Olís yrði ekki stjórnað eins og á árum áður. Ákvarðanataka yrði reist á fagmennsku, stjórnin markaði stefnu og forsrjóri framkvæmdi. Stjórn Olíuverzlunar íslands ætti ekki að vasast í rekstri félags- ins. Ekki yrði liðið að einstakir stjórnarmenn og hluthaf- ar ráðskuðust með félagið. Að vísu var Jón Kristjánsson í störfum fyrir félagið og stóð sig vel en lengra yrði ekki gengið. En Gunnþórunn Jónsdóttir sat við sinn keip. Hún ætl- aði sér völdin í félaginu. Hún kallaði Gísla Baldur til sín
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.