Árbók Landsbókasafns Íslands - 01.01.1945, Page 92

92
NÝJUNG í ÍSLENZKRI BÓKAGERÐ
Fyrstu ljósprentanir Lithoprents, sem at-
hygli vöktu, komu út árið 1942. Voru það
æfintýri Magnúsar Grímssonar og Jóns
Arnasonar frá 1852 og Fáein smákvæði
eftir Bólu-Hjálmar, nákvæm eftirmynd af
litlu ljóðakveri með eigin hendi Hjálmars,
rituðu á efstu árum hans. Síðan hefur Litho-
prent ljósprentað margar bækur, þar á
meðal Fjölni allan, 1. útgáfu af ljóðmæl-
um Jónasar Hallgrímssonar og Bjarna
Thorarensens, 1. útgáfu Grallarans (1594),
hluta af þjóðsögum Jóns Árnasonar, Is-
landsvísur Guðmundar Magnússonar, ís-
lendingasögur, nótnabækur ýmsar, kennslu-
bækur og margt fleira. Þá hefur verið hafin
ljósprentuð útgáfa á Árbókum Espólíns og
er 1. heftið komið út. Af bókum, sem nú
eru í prentun eða í þann veginn að koma
út, má nefna Ármann á Alþingi, Grágás,
útgáfu Vilhjálms Finsens, og Nokkra sálma
eftir Kolbein Grímsson Jöklaraskáld (Hól-
um 1682). Af kveri Kolbeins eru aðeins
til tvö eintök svo vitað sé, og þó hvorugt
alveg heilt. Er annað eintakið varðveitt í
Landsbókasafni, en hitt í bókasafni há-
skólans.
Þessi tegund bókagerðar hefur það til
síns ágætis, að nú er unnt að eignast eftir-
myndir fágætra bóka með nákvæmlega
sama yfirbragði sem frumprent þeirra og
jafngilt því til notkunar að öllu leyti. Má
telja víst, að margt íslenzkra bóka frá
fyrstu öldum prentlistarinnar hér á landi
verði smám saman gefið út með þessum
hætti, en sumar þeirra eru orðnar mjög
fágætar. Ljósprentun gamalla bóka, sem
sumar hafa verið prentaðar með slitnu
letri, er að vísu ýmsum vandkvæðum bund-
in, en með útgáfu Grallarans, sem er prýði-
lega af hendi leyst, hefur Lithoprent sýnt,
að verk þess þola fyllilega samanburð við
þær erlendar ljósprentanir, sem hér hafa
sézt. Mikil þörf er einnig á að fá ljósprent-
aðar útgáfur ýmissa rita frá 19. öld, sem
nú mega heita ófáanleg. Hefur útgáfa
Fjölnis t. d. orðið mjög vinsæl, enda var
þetta merka tímarit í fárra höndum áður.
Ymis handrit í Landsbókasafninu væri
einnig æskilegt að fá Ijósprentuð. — Af
kvæðakveri Bólu-Hjálmars má sjá, að Litho-
prent getur einnig leyst vel af hendi ljós-
prentun handrita.
Einar Þorgrímsson, forstjóri Lithoprents
og brautryðjandi þessarar iðngreinar hér
á landi, er óvenjulega áhugasamur maður
í starfi sínu. Hann hefur unnið með mik-
illi elju að því að koma þessu fyrirtæki
sínu á fastan grundvöll og hefur hvorki
sparað fé né fyrirhöfn til þess að ná góð-
um árangri í frágangi þeirra rita, sem hann
hefur ljósprentað. Hann er að nokkru leyti
sjálfmenntaður í þessari vandasömu iðn-
grein, en dvaldist þó um skeið í Englandi til
þess að afla sér leikni og aukinnar þekk-
ingar. Nokkrir ungir menn hafa lært og
eru að læra hjá Einari. Vinna nú við fyrir-
tæki hans 8—10 manns.