Morgunblaðið - 20.07.2003, Qupperneq 36

Morgunblaðið - 20.07.2003, Qupperneq 36
MINNINGAR 36 SUNNUDAGUR 20. JÚLÍ 2003 MORGUNBLAÐIÐ Nú er bál brunnið, banalín spunnið, tregatár runnið, torrek lífs unnið… (M. Joch.) Ofanritað er brot úr erfiljóði sem ort var fyrir rúmri öld eftir mik- ilhæfan embættismann. Orðin koma nú í hug við fráfall Friðjóns Guðröðarsonar sýslumanns sem látinn er um aldur fram – harm- dauði öllum þeim sem til þekkja og samfylgdar hans nutu um farinn veg. Nú er sá lífslogi slökktur sem svo glatt og skært brann og flest- um betur lýsti og yljaði í kringum sig. Lengi mun elda eftir af þeim loga um Rangárþing, að lokinni 16 ára farsælli þjónustu sýslumanns og menningarfrömuðar. Friðjón var að vísu orðinn reynd- ur og ráðsettur embættismaður þegar hann gerðist sýslumaður okkar Rangæinga. Samt fylgdi hon- um ferskur og framandi blær, svo að ýmsum þótti jafnvel nóg um frjálslega framgönguna og allt að því ógætilegt orðavalið, eins og það kunni að hljóma í eyrum hinna orð- prúðu og varkáru heimamanna. En fljótt mátti reyna að „hjartað var gott sem undir sló“. Og fyrr en varði var traustið unnið og honum falin margvísleg trúnaðarstörf í héraði, – eins og raun hafði á orðið hvar sem hann kom að málum á starfsævi sinni. Fyrr á tíð var einatt rætt um „yfirvaldið“ þegar sýslumenn bar á góma. Það var þeirra titill í munni almennings. Ekki var trútt um að þeir sumir hverjir mikluðust af valdi sínu, og létu á því kenna, – rétt eins og vikið er að í guðspjöll- unum um höfðingja og yfirvöld þeirra tíma. En þar er slíkri hegð- un hafnað og boðað að sá sem vilji fara fyrir öðrum skuli vera til þjón- ustu reiðubúinn. Að þeirri kenn- ingu hallaðist Friðjón sýslumaður ótvírætt í allri sinni embættis- færslu, – vildi leysa úr málum með lagni og leiða þá sem afvega fóru til réttra vega. Forysta hans og frumkvæði í fé- lags- og menningarmálum var af sömu rótum sprottin, einlægum vilja til þjónustu í þágu almennings og samfélags. Hann var alla tíð ótrauður samvinnu- og fé- lagshyggjumaður sem hafði alhliða hagsmuni fjöldans fyrir augum framar sínum eigin. Allt lífsstarf hans var unnið í þeim anda. Það var borið uppi af trú hans og lífs- skoðun. Samofin þessu var afstaða Friðjóns til kirkjunnar. Hann var virkur í starfi hennar og sótti guðs- þjónustur á helgum og hátíðum, – og gegndi störfum í safnaðarstjórn um skeið. Hann sótti einnig námskeið á vegum leikmannaskóla Þjóðkirkj- unnar og tók þátt í nefndastörfum og öðrum félags- og fundarstörfum á vegum kirkjunnar. Meðal annars var hann formaður byggingar- nefndar safnkirkjunnar í Skógum, sem vígð var hinn 14. júní 1998. Ljúft er að minnast samveru- stunda með þeim Friðjóni og Ing- unni Jensdóttur konu hans í Breiðabólstaðarkirkju, m.a. hvern nýársdag um árabil, – og ekki síður líflegra samræðna yfir kirkjukaffi á prestssetrinu eftir guðsþjónustu. Skylt er að þakka uppörvun og stuðning í kirkjustarfinu svo og þær mörgu björtu og glöðu stundir sem svo mörgum veittust fyrir and- legt fjör og snerpu, orðkynngi og hnyttinyrði Friðjóns sýslumanns. Honum var lagið, flestum betur, að FRIÐJÓN GUÐRÖÐARSON ✝ Friðjón Guðröð-arson fæddist í Neskaupstað 1. ágúst 1936. Hann lést á Landspítala – háskólasjúkrahúsi við Hringbraut 10. júlí síðastliðinn og var útför hans gerð frá Dómkirkjunni 17. júlí. breyta hversdagsleik- anum í hátíð, – bæði með gjöfulli návist sinni og með óþreyt- andi elju sinni og atorku í þágu menn- ingarmála í héraði. Í því naut hann líka öflugs stuðnings hinn- ar fjölhæfu listakonu, Ingunnar eiginkonu sinnar. Rangæingar eiga þeim mikla þökk að gjalda og hefðu vissulega kosið að fá að njóta samvista við þau lengur. Fljótlega eftir komu sína í Rang- árþing eignuðust þau dálitla land- spildu í Múlakoti í Fljótshlíð og ræktuðu þar upp fagran og fjöl- breyttan gróðurreit undir háum hamravegg með niðandi fossi á aðra hönd. Þessi yndisreitur þeirra mun áfram verða sem tákn og dæmi um þá alúð sem Friðjón lagði í störf sín og þjónustu alla – og þau áhrif sem hann lætur eftir sig í mannlífi og menningu héraðsbúa. Starfsferli Friðjóns verður ekki lýst í þessum fáu orðum, svo víða sem hann kom að verki. Aðrir munu bæta þar um og gera skil öðrum þáttum í lífsstarfi hans. Að- eins skal komið að þakklæti fyrir dýrmæt kynni og vináttu Friðjóns og Ingunnar í garð okkar Ingi- bjargar og að lokum minnst ánægjulegs samstarfs og fé- lagsskapar í Rótarýklúbbi Rang- æinga, sem Friðjón átti sinn stóra þátt í að lífga og fjörga marga stund. Ekki síst er eftirminnileg Rómarför okkar klúbbfélaganna með mökum okkar sl. haust. Þá gekk Friðjón ekki heill til skógar vegna hins válega sjúkdóms sem nú hefur umskiptum valdið. Þrátt fyrir það hélt hann reisn sinni og hug- arstyrk og hélt til jafns við aðra í skoðunarferðum og skemmtileg- heitum. Þar var hann enn að hugsa meira um ferðafélagana en sjálfan sig, – og þurfti nokkuð til eins og heilsu hans var háttað. „Lítið ekki aðeins á eigin hag, heldur einnig annarra,“ stendur þar. Hann var lífsskoðun sinni trúr allt til enda. Við Ingibjörg færum ástvinum hans innilegar samúðarkveðjur á þessum erfiðu tímamótum. Guð blessi minningu Friðjóns Guðröðarsonar og veiti eiginkonu hans og ástvinum öllum styrk í þeirra mikla missi og huggun í sorg þeirra og söknuði. Sváfnir Sveinbjarnarson. Með Friðjóni Guðröðarsyni er genginn góður drengur. Friðjóni kynntist undirrritaður í raun fyrst eftir að leiðir okkar lágu saman á vettvangi sýslumanna. Við fyrstu sýn virtist hann nokkuð hrjúfur og átti til kaldhæðni. Við nánari kynni kom í ljós að hlýtt hjarta sló undir yfirborðinu. Þá rifjaðist upp fyrir mér að hann hafði liðsinnt foreldr- um mínum löngu fyrr og þau báru honum afar vel söguna, sögðu hann skemmtilegan með afbrigðum. Það gerðu allir sem honum kynntust. Þrátt fyrir nokkurn aldursmun náðum við vel saman. Hann hringdi til Ísafjarðar, spurði frétta og sýndi nýjum félaga í stéttinni áhuga. Eðli hans var að hafa hug á öllu er skipti einhverju fyrir sýslumenn, vöxt og viðgang þessa tiltölulega litla hóps. Enn er okkur hjónum í minni heimsókn til þeirra Ingunnar á Hvolsvöll og í Fljótshlíðina með tví- burana okkar í frumbernsku. Dag- urinn sem við áttum með þeim hjónum var einstakur og þá birtust allir beztu kostir þeirra beggja. Það var einstök skemmtun og fræðsla að njóta samvistanna við þau. Aðrir verða til að rita um ævi og störf. En þess er ekki hægt að láta ógetið að á þeim eina og hálfa áratug sem Friðjón gegndi emb- ætti sýslumanns í Rangárvallasýslu urðu breytingar á starfsvettvangi sýslumanna, sennilega þær mestu frá upphafi. Sýslunefndir hurfu og dómstörf fluttust til sérstakra hér- aðsdómara. Friðjón var héraðs- höfðingi í lund og ól með sér mik- inn metnað fyrir hönd íbúa sýslunnar. Hann sómdi sér einnig prýðilega sem dómari. Á fundi í Brúarlundi í Holtum síðasta laugardag um afleiðingar jarðskjálftanna í júní árið 2000 mátti glöggt finna hlýjan hug heimamanna til Friðjóns, þegar hans var minnzt. Þar kom einnig fram skýr sýn hans á framtíðina, en hann hafði um það forgöngu löngu fyrir jarðskjálftana að kann- aður yrði með vísindalegum hætti styrkur bygginga á Suðurlandi, hversu líklega þær myndu standast jarðskjálfta. Ætíð er erfitt að fást við náttúruhamfarir. Friðjón sýndi glöggt að hann var vandanum vax- inn og fór fyrir almannavörnum með eftirtektarverðum hætti. Hann hafði tekizt á við annað stórt verk- efni ríflega þremur árum fyrr þeg- ar Víkartindur strandaði austan Þjórsár. Ekki er að efa að hvort tveggja verkið hefur tekið á. Slíkt setur mark á manninn. Þess hefur ekki verið getið að hann var einkar hirðusamur um sögulegan fróðleik umhverfisins, bæði í Austur-Skafta- fellssýslu og síðar í Rangárvalla- sýslu. Á báðum stöðum var hann forgöngumaður. Sýslumenn minnast góðs félaga og heiðursfélaga í sínum röðum. Við hjónin söknum vinar og færum Ingunni Jensdóttur, börnum þeirra hjóna og öðrum aðstandendum okkar dýpstu samúðarkveðjur. Guð blessi minningu mæts manns. Ólafur Helgi Kjartansson. Langan og farsælan embættis- feril Friðjóns Guðröðarsonar sýslu- manns þekki ég aðeins af afspurn og þykist viss um að aðrir verði til að minnast hans að verðleikum. Ég hef lítillega fylgst með þátttöku hans í félagsmálum innan þeirra héraða sem hann hefur þjónað sem yfirvald og veit hve mikils virði hún hefur verið, t.a.m. í gerð og útgáfu héraðsrita og héraðssögu. Það þekkja þó aðrir miklu betur. Mig langar aðeins á þessum vettvangi að tjá persónulegar þakkir til hans fyrir dýrmæt kynni og samskipti. Lauslega kynntumst við á náms- árum fyrir fjórum til fimm áratug- um, bjuggum þá báðir á stúdenta- görðunum í Reykjavík. Og tæpum tuttugu árum seinna tóku börn hans að sækja til mín í skóla og endurnýja þannig fyrri kynni okk- ar. Allir sem fengist hafa við skóla- stjórn þekkja hve mikils virði eru einlæg samskipti við foreldra og aðra aðstandendur nemendanna. Þar er um að ræða gagnkvæmar upplýsingar og kynningu, sem get- ur jafnvel haft úrslitaáhrif á árang- ur skólagöngunnar. Líklega er þó mikilvægust sú uppörvun sem það veitir starfsmönnum skóla að finna sífellt áhuga þeirra, sem vænst þykir um nemendurna, og jákvæð- an stuðning við alla viðleitni skól- ans til að verða þeim að liði. Af þeim fjölmörgu foreldrum, sem ég skulda þakkir fyrir slík samskipti, er Friðjón einna eftirminnilegastur og mest til eftirbreytni. Fjögur börn og tvær stjúpdætur hefur hann átt í Menntaskólanum að Laugarvatni. Og aldrei lét hann hjá líða að hafa samband við skólann þegar áföngum lauk eða ástæða þótti til, ræða um feril þeirra og ár- angur hverju sinni, og færa skól- anum þakkir. Kynni okkar Friðjóns urðu svo enn nánari þegar Ingunn kona hans tók að setja á svið leiksýn- ingar með nemendum mínum í ML, fyrst árið 1993 og síðast 2002, alls fimm sýningar með frábærum ár- angri, þ.á m. stórvirki eins og Fiðl- arann á þakinu og Kabarett. Frið- jón sparaði enga fyrirhöfn til að styðja Ingunni og skólann í þessum störfum, þar sem oft varð að leggja nótt við dag. Á þessum árum gafst okkur Friðjóni oft tækifæri til að setjast niður og ræða sameiginleg áhugamál. Þá sannfærðist ég enn betur um að þar fór víðsýnn mann- vinur, sem ég er innilega þakklátur fyrir að hafa fengið að kynnast. – Ingunni og börnunum sendum við Rannveig einlægar samúðarkveðj- ur. Kristinn Kristmundsson. Margt skapast á mannsævi segir í Heimskringlu. Í upphafi er mannsævin óskrifað blað. Smátt og smátt bætast kaflar í lífssögu manna, allt eftir því hvað við tökum okkur fyrir hendur. Ég kynntist aðeins litlum hluta lífssögu Frið- jóns Guðröðarsonar, því ég kynnt- ist honum ekki fyrr en ég flutti aft- ur í fæðingarbæ minn, Hvolsvöll, árið 1990 en þá hafði Friðjón verið sýslumaður Rangæinga frá árinu 1986. Í gamla daga voru gefnar út bækur sem hétu: „Þeir sem settu svip á bæinn“. Það má svo sann- arlega segja að Friðjón Guðröð- arson hafi verið einn þeirra sem settu svip á bæinn. Hann var höfð- inglegur í fasi, smekklega klæddur, var einstakur húmoristi, kryddaði skemmtilega í einstakri frásagnar- gleði og sá spaugilegu hliðarnar á lífinu og tilverunni á hverju sem gekk. Um leið var Friðjón myndug- ur sýslumaður sem vildi þegnum sínum vel. Hann var afar tryggur og hugulsamur. Hann reyndist þeim vel sem til hans leituðu og var drengur góður. Hann var mikill fagurkeri, áhugamaður um listir og menningu og átti mörg falleg lista- verk. Heimili hans og Ingunnar Jensdóttur konu hans, var sérlega fallegt og menningarlegt, þar fóru áhugamál þeirra hjóna saman. Á sama hátt skreytti hann sýsluskrif- stofuna með fallegum málverkum bæði með listaverkum eftir heima- menn og aðra listamenn. Slíkt hef- ur mikið menningarlegt gildi fyrir íbúana og eykur virðingu og áhuga fyrir listsköpun á svæðinu. Hann var ákaflega slyngur að stýra mannamótum og fundum og glæða slíka mannfagnaði lífi og krafti um leið og hann kappkostaði að ná settu marki. Þegar Friðjón hélt upp á sextugsafmæli sitt í unaðs- reit þeirra hjóna í Múlakoti í Fljótshlíð, sagði einhver ræðu- manna að svona ættu sýslumenn að vera. Það eru orð að sönnu. Friðjón var samvinnu- og framsóknarmað- ur af lífi og sál enda sprottin úr slíku umhverfi og er ég honum afar þakklátur fyrir góða liðveislu, hjálp og stuðning í pólitísku starfi. Það skiptir lítil og stór samfélög miklu máli að eiga góða embætt- ismenn sem taka þátt í mannlífinu og láta af sér gott leiða. Friðjón Guðröðarson var einn þeirra. Hann lagði gjörva hönd á menningarlíf okkar Rangæinga, var mikill áhugamaður um útgáfu héraðsrits- ins Goðasteins og stýrði útgáfu þess um tíma. Hann var einn að- alhvatamaður að áframhaldandi uppbyggingu Byggðasafnsins að Skógum, ásamt með Þórði Tóm- assyni safnverði. Þau áform eru löng í höfn. Hann var einn öflugasti félaginn í Oddafélaginu. Friðjón var áhugamaður um uppbyggingu í sýslunni og áhugasamur um vöxt og velferð á Hvolsvelli, það fann ég vel þegar ég var sveitarstjóri á staðnum, hann gladdist yfir hverju framfaraspori. Í Rotaryklúbbi Rangæinga var hann hrókur alls fagnaðar og einn af máttarstólpum klúbbsins. Á ári hverju fór hann í pílagrímsför á heimaslóðir sínar í Neskaupstað og kom þá alltaf tvíefldur til baka. Þangað fór hann til þess að hlaða batteríin eins og hann kallaði það. Sögurnar mögn- uðust alltaf eftir heimsókn í átthag- ana, ,,kryddblandan var ferskari og lýsingarnar skrautlegri“ eftir að hafa teygað sjávarloftið. Margir Rangæingar urðu í senn hálf kindarlegir á svipinn og óvið- búnir þegar sýslumaður þeirra tók að finna ýmis gælunöfn á þegnana. Þeir áttu þessu ekki að venjast, en innan tíðar fóru þeir að henda gam- an að þessu uppátæki sýslumanns og voru mörg þeirra lýsandi fyrir viðkomandi persónu. Svo var komið að menn urðu jafnvel stoltir af nafngiftunum. Þannig kallaði hann mig t.d. Ármann á Alþingi og bað um Ármann á Alþingi, þegar hann þurfti að hafa samband í gegnum Alþingi og skilaboðin bárust mér frá símavörðunum sem áttuðu sig fljótlega á þessum uppátækjum sýslumannsins og þá fór ekkert á milli mála um hvern var beðið eða hver var hinum megin á línunni. Um langt árabil störfuðu foreldr- ar mínir hjá Sýslumannsembættinu í Rangárvallasýslu. Friðjón þótti góður húsbóndi eins og reyndar forverar hans. Þannig háttaði til að þau létu af störfum fyrir aldurs- sakir einmitt í embættistíð Frið- jóns. Það var til mikillar fyrir- myndar hvernig að starfslokum bar og á hvern hátt hann þakkaði þeim störf sín við embættið. Það var táknrænt fyrir trygglyndi hans, vinfestu og myndarskap. Friðjón ákvað að hætta sem sýslumaður þegar hann varð 65 ára – áform hans voru að njóta efri ár- anna. Því miður brugðust þeir draumar Friðjóns, því óhægt er forlögin að flýja og það verður fram að koma sem ætlað er, segir í Njálssögu. Lífssögu hans lauk 10. júlí sl. þegar hann lést eftir erfið veikindi. Minningin lifir um litríka og sterka persónu. Borgfirska skáldið, Guðmundur Böðvarsson, yrkir um dauðann: Við dauðans fljót, sem þrumir þungt í þögn á milli landa við munum síð á sömu strönd í sömu sporum standa. Við Steinunn vottum Ingunni Jensdóttur og börnum og öðrum aðstandendum samúð okkar og þökkum Friðjóni samfylgdina. Ísólfur Gylfi Pálmason. Vinir berast burt með tímans straumi, kvað Jónas Hallgrímsson. Það segir líka einhvers staðar að enginn veit hvað átt hefur fyrr en misst hefur. Ég sakna Friðjóns Guðröðarsonar vinar míns. Samverustundirnar voru stopul- ar síðari árin en þeim mun kærari þegar við hittumst. Ég kynntist Friðjóni lítillega eft- ir að ég flutti ásamt fjölskyldu minni til Hornafjarðar haustið 1975. Það var svo eftir að hann réð mig sem framkvæmdastjóra Elli-/ hjúkrunar- og fæðingarheimilis Austur-Skaftafellssýslu síðla árs 1982, að reglubundin samskipti komust á og úr varð vinátta sem varaði til þessa dags. Friðjón var vinur vina sinna, trygglyndur, heilsteyptur og raun- góður. Sýslumaðurinn Friðjón var afar mildur og réttsýnn og tillitssamur við þá sem áttu í erfiðleikum. Yf- irvaldið leitaðist við að aðstoða fólk út úr vanda þess í stað þess að stikla endilega á lagabókstöfum. En hann kunni líka að taka á mál- um þegar svo bar undir. Framfaramál voru Friðjóni of- arlega í huga og kom hann iðulega að verki þar sem slíkar bollalegg- ingar voru uppi. Elli-/hjúkrunar- og fæðingarheimili Austur-Skaftafells- sýslu er þar efst á blaði en hann átti mikinn þátt í stofnun þess og rekstri á meðan hann bjó á Horna- firði. Hann var einn af stofnendum héraðsritsins Skaftfellings, svo og vikublaðsins Eystrahorns. Friðjón kom mikið við sögu endurbygging- ar Gömlu búðar á Höfn til nytja sem náttúrugripa- og byggðasafns og fleira mætti nefna. Aukinheldur var Friðjón bráð- skemmtilegur og sérdeilis glúrinn í orðavali að ekki sé minnst á ýmis gælunöfn sem hann tíndi til sjálfum sér og öðrum til skemmtunar. Orðalengingar voru ekki til siðs hjá honum eður lopateygingar. Friðjón var á vissan hátt örlaga- valdur í lífi mínu, hafði trú á getu minni og framtaki og fyrir það er ég honum ævarandi þakklátur. Ég kveð vin minn með sárum söknuði. Þér, Ingunni, og börnunum öll- um sendi ég innilegustu samúðar- kveðjur. Ásmundur Gíslason.

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.