Pressan - 26.08.1993, Blaðsíða 18

Pressan - 26.08.1993, Blaðsíða 18
¥ 18 PRESSAN E R LE NT Fimmtudagurinn 26. ágúst 1993 MAÐUR VIKUNNAR Jacques de Larosiére Laus við franska embœttismannahrokann Frakkinn Jacques de La- rosiére de Champfeu hefur verið ráðinn bankastióri Evr- ópska endurreisnar- og þró- unarbankans af landa sínum og nafha Jacques Attali, sem neyddíst til að segja af sér í sumar. Larosiére á fatt sameíg- inlegt með forvera sínum ann- að en það að hafa stundað nám í franska stiórnsysluskól- anumENA Jacques de Larosiere fæddist í París fýrir 63 árum og hefur búið þar mestan hluta ævi sinnar. Hann stundaði nám í einum besta menntaskóla borgarinnar, Louis le Grand, þar sem hann lagði stund á klassískar bókmenntir. Eftir stúdentspróf las hann bók- menntir og log við Sorbonne áður en hann ákvað að ganga í þjónustu hins opinbera og settist á skólabelck i ENA. Samtíða honum þar var nú- verandí leiðtogj franskra sósí- alista, Michel Rocard, annar skólabróðir hans, en örlídu yngri, var hægri maðurinn Jacques Chirac. Bæði Rocard og Larosiére voru meðal þeirra fimm hæstu við útskríftina úr skolanum. Þessi árangur vann þeim báðum stöður sem eftir- Utsmenn ríldsfiármála, sem er afár efursótt af nýútskriíuðum ENA nemendum. Þremur ár- um síðar voru þeir báðir giftir. Laroáére er ennþá í hamingju- sömu hjónabandi með sömu konunni og á með henni tvö uppkomin böra Rocard skíldi hiris vegar fyrir tveimur áxum Larosiére hefur færst hægt en örugglega upp metorðastig- ann. Árið 1971 var hann orð- inn meðlimur nefhda OECD og G5 auk þess sem hann sat í stjórn ríkisfyrirtækja eins og Air France, SNCF, Lands- bankanum og síðar hjá Aéro- spatiale. Skömmu fyrir lát Pompidou forseta árið 1974 réð þáverandi fiármálaráherra, Valéry Giscard d'Estang hann sem starfsmannastjóra ráðu- neytis síns. Efhr það var leiðin upp á við greið. Larosiére var settur f stöðu hjá Alþjóða gjaldeyrissjóðnum (IMF) í Wasingthon árið 1978, þar sem hann hafði það hlutverk að finna leiðir fyrir þriðja heims ríki til að losna undan skuldum sínum. í því starfi kynntist hann mörgum er- lendum stiórnmálamönnum og mönnum í utanríkisþjón- ustunni. Þeim fannst hann ólikur fiestum fiönskum emb- ættismönnum, því hann er iaus við hroka og hefur lát- lausa framkomu. Það síðar- nefhda kunnu leíðtogar þriðja heims ríkjanna sérstaklega vel að meta, þvíhann kom alltaf fram við þá sem jaftiingja, þótt f^rmálin heima fýrir væru öll S óreiðu. I forsætisráðherratíð Chir- acs, árið 1987, var Larosiére ráðinn bankastióri Banque de France (franski seðlabanidnn). Þegar gamli skólafelagt hans og vinur Michel Rocard varð for- sætisráðherra ári síðar var samningurinn við hann end- urnýjaður. Larosiére átti eftír að háfa mikil áhrif á fiármála- stefhu ríkisstiórnar Rocards og sfðan þeirra sem á efhr Icomu. Fyrir utan augtjósa kosti La- rosiére til að gegna banka- stjórastöðu Evrópubankans, þá þykir nokkuð vfst að hann eigi ekld eftír að baka vand- ræði í líkingu við þau sem AttaE varð frægur fyrir. Hann er ta.m. talinn ólíklegur tií að fara að ferðast með einkaþot- ura um allar jarðir, því hann notar alltaf áædunarflug, og hann hefur aldrei farið fram á að skipt væri um innréttingar í skrifstofunni hans f Banque de France. Seðlabankastjórastöð- unni fyigdi reyndar gríðarlega stór fbúð með útsyni yfir Kon- unglega garðinn í París, en La- rosiere getur ekki búist við að fi sambærileg híbyli í London. Frakkar vilja þó benda á að all- ar áhyggjur af frekari kaupum á marmara seu ástæðulausar, því Larosiére myndi þykja slík- ar skreytingar alltof íburðar- miklar. ímynd Kúvæts versnar Rudsstjóm Kúvæt hefur látið þagga niður í sex mannréttíndasam- tökum sem létu of mikið til sín heyra. Ernírnum stendur á samaum orMDmgagnryhiáaðgerðirnarþráttfyriraðliannsamþy^ andstöðuna í orðl Niðurhadingþessara liúu en niildlvægusamtakaer slæm fyrir ímynd Kuvæts því að fandið virtistveraaðfærastíátttillyð- ræðislegri stjörnarhátta, Bkl og emírinn hafði lofáðámeðanlandiðvar hermunið í Persaflóastríðinu. Fyrir þá Kúvæta sem sátu heima og börðust gegn inniásarliðinu, ólíkt konungsfiölskyldunni sem dvaldi á fimmstiörnu hótelum á Vesturiöndum, hafa þessar breytíngar virst is^rnaririnaraðbanmstarfkmisanítakannasex gæti ýtt undir frekari efásemdir og gagnrýni, þvf það er merki um breytt andrúmsbft í landinu. I júní vora 16 Palestínumenn og írakardæmd- ir til dauða fyrir að hafá átt samstarf við íraka meðan á hemáminu stóð, þrátt fyrir að þeir hafi verið kúgaðir til þess. Meðhöndlunmálsins getur heldur ekki talist tit fyrirmyndar, því mennirnir voru sambands- lausjr við umhdminn á meðan þeir voru í haldi og höfðu augljóslega veriðbarðkafkuvæskumörjflggisvörðumta Tími nasistaveið- anna á enda? Úrskurður hæstaréttar ísraels um ab sýkna John Demjanjúk afákærum um að vera ívan grimmi hefur valdið gyðingum sárum vonbrigðum. Niðurstaðan, sem ekki er byggð á vitnisburði sjónar- votta, hefur gert vonir margra um að unnt verði að hafa hendur í hári stríðsglæpamanna síðari heimsstyrjaldarinnar og draga þá fyrit dómstóla að engu. Þegar John Demjanjúk var framseldur til ísraels 1986 til að svara til saka fyrir rétti vegna meintra stríðsglæpa þóttust gyðingar hafa himin höndum tekið. Margir voru nefhilega þeirrar skoðunar að mál Demjanjúks væri aðeins upphafið að frekari réttar- höldum í máli stríðsglæpa- manna sem háð yrðu í ísrael, þar sem langþráður draumur gyðinga um uppreisn æru myndi loks rætast. En málið fór á annan veg. í lok júlí síð- astiiðinn sýknaði hæstiréttur Israels Demjanjúk af ákæru um að vera ívan grimmi, gas- klefastjórinn illræmdi úr fangabúðum nasista í Tre- blinka. Hringlandahátturinn í máli Demjanjúks hefur orðið til þess að skaða málstað gyð- inga og nasistaveiðara, sem barist hafa fyrir því frá stríðs- lokum að fá meinta stríðs- glæpamenn dregna fyrir dómstóla. Niðurstaða hæsta- réttar var að þrátt fyrir vimis- burð sjónarvotta, er töldu sig þekkja aftur ívan grimma, væri ástæða til að draga það í efa í ljósi annarra gagna. Sömu gögn sönnuðu hins vegar að Demjanjúk hefði verið wachtman í ein- angrunarbúðum í Sobibor, en þar sem honum hefði ekki gefist tækifæri til að verja sig gegn þeim ásökunum væri ekki rétt að dæma hann að svo stöddu. Þetta hefur valdið því að trúverðugleiki fórnar- lamba helfararinnar, sem reiðubúnir eru að vitna gegn meintum stríðsglæpamönn- um fyrir rétti, er að engu orð- Síðasti stríösglæpa- maðurinn Fyrstu vísbendingar um að John Demjanjúk, eini meinti stríðsglæpamaðurinn sem réttað hefur verið gegn í Israel frá því að Adolf Eichmann var fundinn sekur og hengdur 1962, væri hugsanlega ekki rétti maðurinn, vakti strax mikla tortryggni hvarvetna í heiminum þar sem nasista- veiðarar eru að störfum og meintir stríðsglæpamenn eru undir smásjá. Niðurstaðan í máli Demjanjúks var sú að ekki væri hægt að byggja á vitnisburði sjónarvotta, enda þótt þeir væru á einu máli um að Demjanjúk væri Ivan grimmi. Þetta hefur orðið til þess að rýra nasistaveiðara trausti og veikja málstað gyð- inga svo mjög, að margir ótt- ast að með réttarhöldunum í máli Demjanjúks hafi verið bundinn endi á nasistaveiðar í heiminum. Efraim Zuroff, forstjóri Wiesenthal-stofnunarinnar í ísrael, óttast að verjendur meintra stríðsglæpamanna muni notfæra sér mál Demj- anjúks, til að sýna fram á sak- leysi sinna manna. Lögmenn séu allt eins líklegir til að halda því fram að skjólstæð- ingar þeirra séu ekki réttu mennirnir og ekki sé lengur hægt að treysta á minni elli- hrumra fórnarlamba. Stjórn- málamenn sem andvígir eru eltingaleiknum við drauga fortíðarinnar, svo sem Ted Heath fyrrum forsætisráð- herra Bretlands, hafa lengi verið þeirra skoðunar að tími hefnda sé liðinn. Fyrir and- stæðinga nasistaveiða er John Demjanjúk því eins og send- ing af himnum ofan. I máli hans var vitnisburður þeirra sem lifðu helförina af og töldu sig þekkja Ivan grimma aftur að engu hafður og í ljósi þess er nú almennt litið á vitnis- burð sjónarvotta sem óáreið- anlegan og ófullnægjandi. Grafið undan nasista- veiöurum Opinberir embættismenn og aðrir þeir sem unnið hafa að málshöfðunum á hendur meintum stríðsglæpamönn- um í heimalöndum sínum, eru þeirrar skoðunar að hinar miklu efasemdir varðandi mál Demjanjúks hafi náð að grafa undan þeim. Nasistaveiðarar hafi verið rúnir öllu trausti og mæti nú hvarvetna tortryggni með þeim afleiðingum að stórlega hafi dregið úr öllum málarekstri varðandi meinta stríðsglæpi. Ýmsh eru þeirrar skoðunar að „varkárni" ís- lenskra stjórnvalda varðandi mál Evalds Mikson sé besta dæmið um það hvernig hringlandahátturinn með Demjanjúk hefur skaðað mál- stað nasistaveiðara. Þannig heldur Zuroff því til dæmis fram, að íslensk stjórnvöld hafi málaferli Demjanjúks sér til hliðsjónar við að vega og meta mál Miksons. Þótt klúðrinu á máli Demj- anjúks sé tæpast einu um að kenna er það staðreynd að síðustu misseri hafa rann- sóknir á meintum stríðs- glæpamönnum víða runnið ut í sandinn og ekkert verið aðhafst, enda þótt ekki skorti vitni í málunum. Áþreifanleg-__ ustu dæmin er að finna í Ástr- alíu, Kanada, Nýja Sjálandi, Svíþjóð, Bretlandi, Frakklandi og Bandaríkjunum, þar sem málum hefur bókstaflega ver- ið sópað undir teppi. En þótt á móti blási eru nasistaveiðar- ar ekki á því að gefast upp. Þannig eru skilaboð Simons Wiesenthal til stríðsglæpa- manna þau sömu og áður: „Það er engin leið fyrir morð- ingjana að fara huldu höfði og fyrr eða síðar verða þeir látnir gjalda fyrir misgjörðir sínar." Zuroff er heldur ekki á því að leggja árar í bát. Hann bindur miklar vonir við að meintir stríðsglæpamenn á borð við Mikson, Touvier og Papon verði um síðir dregnir fyrir dómstóla. Eða eins og hann segir sjálfur: „Þar með yrði ekki aðeins náð fram réttlæti, heldur jafnframt færðar sönn- ur fyrir fyrir því að við höfum ekki snúið baki við fórnar- lömbunum." Byggt á Jerusalem Report. JOHN DEMJANJÚK í FANGAKLEFA SÍNUM í JERÚSALEM. Hæstiréttur ísraels er ekki sammála sjónarvottum úr Tre- blinka fangabúðunum, sem segja Demjanjúk vera ívan grimma. Nasistaveiðarar Nasistaveiðarar víða um heim hafe unnið ötullega að því að ljóstra upp um meinta stríðsglæpamenn og þrýst á um að réttað verði í máli þeirra. Þeirra á meðal eru: SIMON WIESENTHAL, 84 ára, fæddur í Póllandi. Lifði af fimm út- ryming- arbúðir nasísta. Hefur helgað líf sitt leitinni að stríðsglæpa- mönnum; starfaði fyrst með bandarískum yfirvöldum en kom síðar á fót Wiesenthal- stofhuninni með aðalbæki- stöðvar í Vínarborg. Hafði uppi á Franz Stangl, yfir- manni í Treblinka úöýming- arbúðunum, í Brasilíu og fékk hann framseldan til Þyskalands, þar sem hann var dæmdur í lífstíðarfangelsi 1970. TUVIA FRIEDMAN, 71 árs, fæddur í Póllandi, nú bú- settur í Haifa. Lifði af útrým- ingarbúðir nasista. Atti mjög árangursríkt samstarf við bandarísk yfirvöld á árunum eftir síðari heimsstyrjöld. Átti þátt í að um tvö þúsund nas- istar voru færðir fyrh dóm- stóla fyrir stríðsglæpi. Kom á fót í New York borg stofnun sem annast söfnun og varð- veislu heimilda um helförina. SERGE KLARSFELD, fæddur í Frakklandi, busett- ur í París. Lifðí af útrýming- arbúðh nasista. Hefur í sam- vinnu við eiginkonu sína BE- ATE ljóstrað upp um fjölda þýskra embættismanna svo og nána samstarfsmenn þeirra í Frakklandi. Klarsfeld hjónin gegndu lykilhlutverki við sakfellingu stríðsglæpa- mannsins Klaus Barbie 1987, svo og við uppljóstrun á nán- asta samstarfsmanni hans, Paul Touvier og yfirmanni hinnar illræmdu Vichy lög- reglu, Rene Bousquet, sem var skotinn til bana á heimili sínu í París í júní sl. Réttar- hold yfir Bousquet áttu að hefjast í september. • EFRAIM ZUROFF, for- stj ó r i Wiesen- t h al - stofnun- arinnar í Jerúsal- em og stjórn- andium- fangs- mikilla rannsókna stofhunar- innar á nasistum um allan heim. Hefur stuðst við skrár alþjóða Rauða krossins yfir flóttamenn til að hafa uppi á hundruðum meintra stríðs- glæpamanna, sem dvalið hafa undfr verndarvæng Vestur- landaþjóða. Meintir stríðsglæpamenn Samkvæmt upplýsingum Simons Wiesentítial eru nær alhr sem gegndu æðstu stöð- um í stigveldi nasista í heims- styrjöldinni síðari nú lámir. Á meðal þeirra fáu sem enn eru taldir á lffi, og samstarfs- mannaþeirraeru: MAURICE PAPON, lög- r eglu- stjóri í B o r - deaux. Talinn h a f a g e g n t lykilhlut- verki við brott- flutning stríðsfanga. Frönsk yfirvöld hafa enn ekki tekið ákvörðun um málshöfðun. HEINRICH MULLER, yfirmaður Gestapo leynilög- reglunnar. I felum frá stríðs- lokum, en orðrómur hefur verið uppi um að hann hafi í gegnum árin haldið til í Sov- étríkjunum, Albaníu, Austur- Þýskalandi og Paragvæ. ALOIS BRUNNER, nán- asti samstarfsmaður Adolfs Eichmann, sem hengdur var fyrir glæpi gegn mannkyn- inu, í Israel 1962. Hafði um- sjón með brottflutningum gyðinga frá Frakklandi, Sló- vakíu, Grikklandi og Austur- ríki Haldið hefur verið fram að að Brunner sé látinn, en samkvæmt nýlegum upplýs- ingum lögreglu er talið að hann haldi til í Egyptalandi undir nýju nafni EVALD MIKSON, talinn hafa átt þátt í morðum á gyð- ingum, sem yfirmaður í eist- nesku öryggislögreglunni. Hefur verið búsettur á íslandi frá 1946 undir íslensku nafni. Ljóstrað var upp um hann fyrir tveimur árum, eftir að birst hafði við hann viðtal í eistnesku dagblaði. LEONAS PAZUSIS, starf- aði með sérsveitunum í Vilnius, sem myrtu um 70 þúsund manns. Búsettur í Ástralíu. PAUL TOUVIER, áður aðstoð- armaður Kla us Barbie, nú yfir- maður varaliðs Ly on . Talinn b e r a ábyrgð á morðum á sjö gyð- ingabörnum. Reiknað er með að réttarhöid í máli hans hefj- ist í Frakklandi innan sex mánaða. ------'-----1--------;------------------—r- i '0 n

x

Pressan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Pressan
https://timarit.is/publication/298

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.