Morgunblaðið - 05.10.2008, Síða 19

batalíkur að aukast. Í stað þess að
gefa þig á vald einhverju sem þú veist
ekki hvað er. Ég hef reynt þetta á
eigin skinni.
AA-samtökin voru stofnuð fyrir
1940 en það er eins og engin þróun
hafi orðið; enn tala meðlimirnir um að
þeir „taki pilluna sína“ þegar þeir
fara á fund; fundirnir eru þeirra lyf
við alkóhólisma. Þegar ég fór á AA-
fundi sagðist fólk oft ekki myndu vilja
taka lyf við sjúkdómnum, þó að það
yrði fundið upp. Hugmyndin um lyf
var í raun talin fáránleg. Það fannst
mér undarleg afstaða.
Það þætti líklega skrýtið ef enn
væru notuð sömu krabbameinslyfin
og fyrir 1940. Á sama tíma berst
margt af þessu fólki fyrir því að alkó-
hólismi sé almennilega viðurkenndur
sem sjúkdómur. Málið er graf-
alvarlegt því alkóhólismi er í lækn-
isfræði skilgreindur sem krónískur
sjúkdómur sem getur verið ban-
vænn.“
SÁÁ og AA er alls ekki það sama.
„Það er hárrétt. En meðferðin hjá
SÁÁ byggist á sporunum 12, sem eru
trúarleg og menn eru skyldaðir í
kirkjustundir þar sem lesnar eru
bænir og sungnir sálmar, þótt Þór-
arinn Tyrfingsson, formaður og yf-
irlæknir SÁÁ, sé ekki hrifinn af því að
verið sé að nota trú til þess að lækna
alkóhólisma. Það er vægast sagt
þversagnakennt. Hann hefur til
dæmis gengið hart fram til að gagn-
rýna trúarlega meðferð í Samhjálp,
en þarna er enginn eðlismunur á – að-
eins stigsmunur.“
En í bókinni kemur fram að Þór-
arinn sagði við þig, að þú ættir ekki
að þurfa að fara gagnrýnislaust í
gegnum svona meðferð.
„Þá var hann búinn að átta sig á
eintökum eins og mér og sjá að slík-
um mönnum yrði að hjálpa á sér-
stökum forsendum. Ég er honum
mjög þakklátur að ég fékk að fara
nokkurn veginn óáreittur í gegnum
þessa meðferð.
Og ég verð að taka fram að Þór-
arinn hefur verið að uppfæra eitt og
annað hjá SÁÁ; hann hefur aðeins
tekið hugræna atferlismeðferð inn og
þannig er meðferðin á Vogi að lagast,
en allt er eins og áður í framhalds-
meðferðinni vestur á Staðarfelli. Það
er táknrænt þegar komið er á ómal-
bikaða vegarkaflann þangað – þá fer
maður aftur í fortíðina.“
Heldurðu að það sé ástæðan fyrir
því að þér tókst loksins að verða edrú;
að þú fórst í gegnum meðferð á eigin
forsendum?
„Já, og að ég fann að menn eins og
Þórarinn báru virðingu fyrir þeirri
leið og stöppuðu í mig stálinu. Ég ef-
aðist ekki og var ekki í neinni innri
togstreitu. Ég var búinn að hafa
kjánahroll lengi og vissi að AA-leiðin
var ekki málið fyrir mig, en ég var
aldrei nógu einarður að biðja fólk um
að styðja mig í því að fara mína eigin
leið.“
Ertu búinn að ganga lengi með
hugmyndina að þessari bók?
„Já, ég byrjaði í raun að velta því
fyrir mér fyrir nokkrum árum að
svona bók þyrfti að skrifa hér heima,
en ég væri ekki rétti maðurinn til
þess. Ég sagði þó við vini mína í gríni
að ef ég næði því einhvern tíma að
verða „eins árs“ – að vera edrú í eitt
ár, gæti vel verið að ég léti verða af
þessu. Ég mundi eftir þessum orðum
þegar ég var búinn að ná ári og sendi
þá af rælni póst til útgefanda til þess
að kanna áhugann og fljótlega var
ákveðið að kýla á þetta.
Ég skrifaði bókina á um það bil sex
vikum, álíka tíma og meðferð tekur.
Ég skrifaði hana á tiltölulega stuttum
tíma vegna þess að ég var búinn að
velta málinu lengi fyrir mér og lesa
heilmikið. Mér lá mikið á hjarta og
ákvað strax að skrifa hratt til þess að
ná réttri stemmningu í bókina; koma
því fram á mannamáli sem ég var að
hugsa.“
Hverjum er bókin helst ætluð?
„Öllum sem áhuga hafa á þessum
málum. Ég var meðvitaður um það
frá byrjun að svona bók gæti hæglega
orðið fræðileg og leiðinleg. Þetta er
alþýðleg frásögn en ekki fræðirit og á
ekki að skoðast sem slík. Enda er ég
ekki sérfræðingur – en ég hef mikla
reynslu!
Ég vil að sem flestir fái innsýn í það
sem ég skrifa um; flestir eiga ein-
hvern alkóhólista að, en vita ekkert
hvað hann er að gera þegar hann fer í
meðferð eða í AA. Enginn veit hver
raunverulegur árangur er, eða árang-
ursleysi – fólk hugsar sennilega oft
þannig að það sé gott að alkinn sé ein-
hvers staðar og ekki að drekka.“
Það má gera ráð fyrir sterkum við-
brögðum frá ýmsum vegna bók-
arinnar. Ertu búinn undir gagnrýni?
„Já, en ég veit samt ekki hvernig
viðtökurnar gætu orðið. Samkvæmt
AA-fræðunum gengur batinn út á að
menn séu rólegir og yfirvegaðir og
forðist þras og þrætur, þannig að það
yrði jafnvel lóð á vogarskál þessarar
bókar ef einhverjir færu fram með
æsingi eða látum. Það segði þá meira
um þá en mig.
Það kæmi mér svo sem ekki á óvart
ef ég yrði sagður veikur; ekki edrú
heldur þurr. AA-menn telja sig sumir
þess umkomna að sjúkdómsgreina
fólk; að meta hver er edrú og hver
þurr, eins og eitthvað svoleiðis sé til;
menn eru vitanlega edrú ef þeir neyta
ekki vímuefna.“
Þú lýsir erfiðri eigin reynslu í bók-
inni. Fannst þér þú ekki geta fjallað
um málið án þess?
„Mér fannst ég þurfa að gefa hlut-
deild í sjálfum mér án þess þó að
missa mig í of mikil smáatriði eða til-
finningaklám. Það hjálpaði mér að
fara yfir sviðið að rekja sögu mína í
tímaröð, þá mundi ég jafnharðan eftir
því sem ég upplifði.“
Hverju myndirðu breyta í meðferð
hérlendis ef þú fengir að ráða?
„Ég vil að að úrræðin verði ein-
staklingsmiðaðri og að ráðnir verði
geðlæknar og fleiri sálfræðingar á
Vog. Um 75% þeirra sem koma til
afeitrunar eru með ýmis geðræn ein-
kenni vegna neyslunnar. Eðlilegra er
að geðlæknar meðhöndli slíkt, fremur
en AA-menn sem lært hafa svokall-
aða áfengisráðgjöf. Við erum að glíma
við sjúkdóm, ekki bara eitthvert
hegðunarvandamál.
Svo þarf að hvetja fólk til þess að
taka lífinu með ró eftir meðferð. Hjá
AA er það yfirlýst stefna að bók-
staflega um leið og rennur af mönn-
um eiga þeir að hefja fram-
kvæmdaprógramm; gera lista yfir
syndir, biðja fólk afsökunar og helga
sig algjörlega AA-fræðunum með því
að hjálpa öðrum. En þá gerist allt of
oft að menn gleyma sjálfum sér;
menn ganga ekki beint út af geðdeild
eða úr áfengismeðferð til þess að
bjarga heiminum. Ég reyndi það hér
áður fyrr og hellti mér í mikla vinnu
strax, til þess að redda fjárhagnum.
Það gengur bara ekki upp. Eftir að ég
kom úr minni síðustu meðferð gaf ég
frá mér öll verkefni sem ég hefði áður
tekið fegins hendi. Ég vissi að ég yrði
blankur og þyrfti að lifa á loftinu; að
veraldlega yrðu fyrstu mánuðir erf-
iðir, en það var nauðsynlegt.“
Orra líður vel í dag og er hamingju-
samur, að eigin sögn. Hilmar Örn
Hilmarsson allsherjargoði gaf þau
saman í gær, laugardag, Orra og
sambýliskonu hans, Ingu Elísabetu
Vésteinsdóttur, „og ég horfi björtum
augum augum til framtíðar, sem ég
gerði nú yfirleitt ekki“, segir Orri.
„En ég veit ég þarf að fara vel með
mig. Ég hef séð menn fara í hundana
eftir 30 ára edrúmennsku þannig að
maður má aldrei gleyma því hvar
maður var. Ég hugsa ekki um alkó-
hólismann frá degi til dags en tala
reglulega við góða menn, sem hafa
sama skilning á vandamálinu og ég.
Aðalatriðið er að lifa heilbrigðu lífi,
vera nýtur samfélagsþegn og gefa af
sér. Ég upplifi tilgang lífsins þann að
elska og vera elskaður.“
skapti@mbl.is
Morgunblaðið/Skapti Hallgrímsson
MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 5. OKTÓBER 2008 19
Útsölumarkaður Verðlistans
hefst þriðjudag kl. 12.00 í Ármúla 38
Aldrei betra verð
Opið frá kl. 12.00-18.00
mánudaga-föstudaga
Jóhanna Sigurðardóttir
Ég styð verkefnið
Glitnir og Velferðarsjóður barna eru stoltir bakhjarlar “Verndarar barna”
Kynntu þér verkefnið Verndarar barna
inn á www.blattafram.is
Það er á okkar ábyrgð að vernda börnin!
Það eru engar auðveldar, algildar og gulltryggðar
lausnir á þeim vandamálum sem tengjast kynferðisof-
beldi á börnum. Bestu viðbrögðin í einum aðstæðum
eru ekki endilega besti kosturinn í öðrum. Verndarar
Barna námskeiðið mun gefa þér ógrynni upplýsinga
sem munu auðvelda þér að finna þín eigin svör – hver
svo sem tengsl þín við vandann eru.
Ein af hverjum fimm stúlkum og einn af hverjum tíu
drengjum verða fyrir kynferðisofbeldi fyrir 18 ára aldur.
Markmið okkar er að fyrirbyggja kynferðisofbeldi á
börnum.
Við bjóðum þér að slást í lið með okkur.