Sjómannablaðið Víkingur - 01.10.1984, Qupperneq 60

Faxi
Máliö stendur
þannig ídag, aö
tæknilegir
möguleikar eru fyrir
hendi til þess aö
framleiöa mann-
eldishæft fiskimjöl
úr heilum fiski, t.d.
ísfiski úr togurum.
60 Víkingur
fyrir aö héldi sig árlega mán-
uðum saman viö suðvestur-
strönd landsins.
Ýmsar hugmyndir skutu
upp kollinum, um það hvernig
nota mætti verksmiðjuna
meðan beðið væri eftir sildinni.
Vinnsla á hval, frekari vinnsla
á efninu leyndardómsfulla
sem áður var getið og reyndist
vera kólesteról, hugmyndir um
framleiðslu á mjöli og lýsi úr
jurtakjörnum og siðast en ekki
sist hugmynd sem var stærri i
sniðum en flestar aðrar.
Ef hversvertingi
borðaði eitt gramm
þá. . .
i mai 1953 var haldinn fundur
á vegum FAO, Matvæla- og
landbúnaóarstofnunar Sam-
einuðu þjóðanna. Fundurinn
var haldinn í Flull i Englandi og
þar skyldi rætt um nýtingu á
sjávarafurðum i þágu fátækra
landa. Einn fundarmanna var
Sveinn Einarsson, fram-
kvæmdarstjóri Faxaverk-
smiðjunnar. Af fundinum fór
Sveinn til Parísar og hitti þar
fyrir Flarald Kröyer, sendi-
ráðsritara. í fylgd Flaralds
hófst mikil ganga um Parísar-
borg til kynningar á Faxamjöli
til manneldis. Fyrst var farið í
nýlendumálaráðuneytiö, það-
an til forstjóra deildar vísinda-
legra rannsókna i lyfjadeild
heilbrigðismáladeildar ný-
lendumálaráðuneytisins, loks
úr frumskógi ráðuneytanna til
verslunarfyrirtækja og trú-
boðsstöðva. Flaraldur sagði í
skýrslu sinni um málið:
Öllum þeim sem við rædd-
viö þótti það sérstaklega
athyglisvert að i fyrsta lagi
hefði manneldismjölið
tvisvar sinnum hærra eggja-
hvituinnihald en mjólkurduft
og auk þess væri það svo
fitusnautt, að vænta mætti
Auglýsingabæklingur fyrir
manneldismjölið frá Faxa-
verksmiðjunni. Bæklingurinn
er prentaöur í litum á tveimur
tungumálum, frönsku og
ensku.
stórum betri geymsluhæfni.
Dr. Garsin i deild visinda-
legra rannsókna lagði til að
Sveinn léti prenta kynningar-
bæklinga og senda til sín.
Flann myndi siðan sjá um
dreifingu þeirra til lækna i
frönsku nýlendunum og einnig
um pöntun og dreifingu á sýn-
ishornum af Faxamjölinu.
Horfur i dreifingar- og
markaðsmálum voru þvi
góðar, en hvernig var ástatt
heima á íslandi? í skýrlsu
sinni segirSveinn:
Málið stendur þannig i dag,
tæknilegir möguleikar eru
fyrir hendi til þess að fram-
leiða manneldishæft fiski-
mjöl úr heilum fiski t.d. is-
fiski úrtogurum.
Ennfremur kom fram að
Sveinn taldi „mjög ákveðnar
likur“ á að hægt væri að fram-
leiða mjöliö úrfiskúrgangi. Hér
virtist kjörið tækifæri. Reyndar
voru mörg Ijón á veginum, það
gerðu stjórnendur verk-
smiðjunnar sér Ijóst, en eftir
miklu var að slægjast. Um það
segirSveinn:
Það sýnast þvi möguleikar á
því að hægt sé að vinna hin-
ar verðlægri fiskitegundir á
þennan hátt með mjög góð-
um hagnaði og við fiskúr-
gangsvinnslu á þennan hátt
sýnist hagnaðarvonin meiri
en við nokkra aðra fram-
leiðslu, sem til greina hefur
komið fyrir verksmiðjuna, að
sild meðtalinni.
Forlögin ætluðu Faxaverk-
smiðjunni ekki mikilvægt hlut-
verk. Ekkert varð úr fram-
leiðslu á manneldismjöli.
Sjösíldarlausár
að baki, önnursjö
í aðgerðarleysi
framundan
Biðlund og bjartsýni endast
ekki til eilifðar. I sjö vetur hefur
sildin brugðist, segir Sveinn i
skýrslu 1955. Verksmiðjan
hefur nú ekki lengur þá yfir-
burði sem áður og viðkvæm
tæki og búnaður eru i hættu.
Sveinn telur að nú sé tima-
mótaákvörðunar þörf i málefn-
um verksmiðjunnar. Öll frysti-
hús í Reykjavik séu oröin
nokkuð gömul og ekki sniðin
aö þörfum nýtiskutogara. Nú
sé tækifærið, Faxaverksmiðj-
unni skuli breytt í nýtiskuhrað-
frystihús. í skýrslunni eru
kostir þessarar hugmyndar
tiundaðir. Kostnaður við
breytingar er talinn verða
9.500.000,-. Rekstrarafkoma