Sjómannablaðið Víkingur - 01.12.1995, Blaðsíða 10

Haváng við bryggju í Malmö. Þór
heldur á barnabarni sínu og alnafna
Þór Kristjánssyni.
Hótel Esju og seinna opnaði ég Duus-
hús.“
Þór flutti síðar til Svíþjóðar. „Eg var í
nokkur ár hjá Esso Motor Hotel en það
fyrirtæki stofnaði meðal annars Skandia-
hótelkeðjuna. Fimmtíu og tvö hótel
voru í eigu þeirra og ég varð hótelstjóri.
Eftir að hafa verið úti um árabil ákváð-
um við hjónin að fara heim. Dóttir
okkar var að verða sex ára og það var
spurning hvort við ætluðum að ala hana
upp sem Svía eða Islending. Eftir að við
komum heim tók ég við starfi veitinga-
stjóra á Hótel Esju.“
STÓÐ MIG AÐ ÞVÍ AÐ RÚNTA
NIÐUR AÐ HÖFN
„Eftir að hafa verið í landi í nokkur ár
fann ég hjá mér löngun til að fara aftur
til sjós. Það lýsti sér helst í því að ég stóð
sjálfan mig að því að keyra æ oftar niður
að höfn. Ur varð að ég réð mig hjá
Eimskip, var ýmist háseti eða kokkur.
Einnig sigldi ég með skipum SIS og eins
var ég hjá Nesskip, en þar gátu túrarnir
verið mjög langir, eða allt að þremur og
hálfum mánuði. Ég var að eldast og
hugsaði mig vel um hvað ég ætti að gera,
vera áfram á sjó eða ekki. Niðurstaðan
varð sú að ég fór í Stýrimannaskólann.
Eftir að ég lauk þriðja stiginu hafði ég
enga vinnu. Islendingar hafa misst mörg
skip í erlenda skráningu og fækkun far-
manna hér á landi er því mjög mikil.“
Eins og Þór sagði var atvinnuástandið
erfitt. Hann ákvað að reyna fyrir sér í
Svíþjóð, þar sem enga vinnu var að fá hér
heima. Hann sótti um starf sem stýri-
maður á sænsku skipi. Fyrst varð hann
að fara í próf í sænsku vinnulöggjöfinni.
Prófið fer fram á skandinavísku. Svíar
taka ekki próf úr íslenskum stýrimanna-
skólum fullgild en standist prófið fá þeir
stýrimannsréttindi. Tveir launataxtar
eru í gang, sá hærri fyrir þá sem hafa
skipstjóraréttindi og sá læ'gri fyrir þá
sem einungis hafa stýrimannsréttindi.
GETUM EKKI FENGIÐ
FULL RÉTTINDI
Þrátt fyrir próf í vinnulöggjöfinni geta
Islendingar ekki fengið skipstjórarétt-
indi, þar sem skipstjóraréttindi fengin á
Islandi gilda ekki í Svíþjóð. „Mér finnst
að Islendingar eigi að taka þetta upp við
Svíana. Danir taka réttindin okkar gild,
en ekki Svíar. Við Islendingar getum
ekki fengið full réttindi. Við komum út
með fuli skipstjórnarréttindi en þau
gilda ekki að fullu í Svíþjóð. Þetta gerir
meðal annars það að Iaunamunurinn er
allt að tíu þúsund íslenskum krónum á
mánuði milli stýrimanna sem vinna
sömu vinnu. Danir hafa hins vegar
sleppt öllum þessum takmörkunum.
Hitt er annað, að í sænskum lögum er
það þannig að enginn, sem ekki er
sænskur ríkisborgari, getur orðið skip-
stjóri á skipi skráðu í Svíþjóð.
ER AÐ TAKA ÚT TVEGGJA
MÁNAÐA FRÍ
„Um borð í sænsku skipunum er
unnið eftir kerfi sem kalla má einn á
móti einum. Fyrir hvern dag sem unnið
er vinnst frídagur á móti. Núna er ég að
taka út tveggja mánaða frí, sem ég hafði
áunnið mér, þar sem ég var tvo mánuði á
sjó. Við höldum öllum launum og öðru
sem tilheyrir þegar við erum í fríi.
Reyndar er það svo að við fáum meira
greitt í fríunum en þegar við erum á sjó.
I fríunum fáum við fæðispeninga en um
borð er frítt fæði. Við fáum aldrei
greidda yfirvinnu. Um borð eru staðnar
vaktir, sex og sex. Svíar vilja ekki hafa
annað fyrirkomulag. Hjá þeim er fjöl-
skyldan númer eitt, tvö og þrjú. Hásetar
á sænskum skipum mega aðeins vinna
13 tíma í yfirvinnu á viku. Ef yfirtíðin
verður meiri þarf að fela hana eða færa á
næsta tímabil, þar sem vinnuskýrslur
fara til sænsku Siglingamálastofnunar-
innar. Til að ná yfirvinnunni út verðum
við að láta sem yfirvinnutímar, það er ef
þeir eru fleiri en þrettán á viku, háset-
anna hafi komið til vegna björgun-
aræfmga."
DÝRT AÐ HALDA TVÖ HEIMILI
Eiginkona Þórs, Erla V. Adólfsdóttir,
og fjölskylda eru hér á landi. Þór hélt
einnig heimili í Svíþjóð til skamms tíma
en er hættur því núna. Hann kemur
heim þegar hann á frí, en það lætur nærri
Simrishamn, heimahöfn Borre og Haváng.
10
VlKINGUR