Náttúrufræðingurinn - 1986, Blaðsíða 40

ungi þessi líkjast myndum af þeirri
tegund (Jón Haraldsson, munnl. uppl.
5.3.1985). Ég tel þó ósannað, að um
unga hafi verið að ræða, þar sem full-
orðnar rellur forða sér gjarnan á
hlaupum og geta því verið ungalegar í
augum ókunnugra. Um það verður
ekki fullyrt, hvort þarna hafi verið par
á ferðinni eða aðeins stakur karlfugl.
Eins og fyrr getur verpur engirella í
Noregi allt norður til Lófóten. Það er
því ekki útilokað, að hún reyni fyrir
sér með varp hér á landi.
Allar hinar engirellurnar fundust
hér á fartíma tegundarinnar vor og
haust, nema ein hinn 10. desember.
Engirellur fara að koma til varpstöðv-
anna upp úr miðjum apríl. Fartíminn á
haustin hefst í ágúst og varir fram í
nóvember, en hámarkið er í septem-
ber. Alls hafa sex fuglar fundist að
vori til, á tímabilinu 20. apríl—21. maí,
en tólf fuglar að hausti, frá 26. ágúst til
10. desember (sjá 2. mynd). Einn fugl
er ótímasettur.
Engirellur hafa fundist í öllum
landshlutum, en flestar þó á suð-
austanverðu landinu, eða alls átta. Þá
hafa fimm fuglar fundist í Vestmanna-
eyjum (sjá 3. mynd).
Sefhæna (Gallinula chloropus)
Sefhæna er varpfugl í öllum
heimsálfum nema Ástralíu, og er teg-
undinni skipt í um 12 deilitegundir.
Deilitegundin G.c.chloropus er út-
breidd í Evrasíu, að undanskildum
nyrstu héruðunum, allt austur til Jap-
an, einnig í N-Afríku, á Grænhöfða-
eyjum, Kanaríeyjum og Azoreyjum.
Eins og önnur vatnahænsn er sef-
hænan votlendisfugl. Hún kýs helst
Iífríkar tjarnir, síki eða læki, sem girt
eru gróskumiklum gróðri. Hún bæði
veður og syndir, klifrar auk þess létti-
lega upp í gróðurinn.
í Evrópu er sefhænan staðfugl að
hluta. Þó fara flestir fuglanna sem
verpa nyrst eitthvað suður á bóginn,
allt suður til Miðjarðarhafslanda.
Fuglar frá Norðurlöndum fara einkum
í suðvestur, til Bretlands, Niðurlanda,
Frakklands og Spánar. í A-Evrópu,
t.d. Rússlandi, er sefhænan algjör far-
fugl.
Tegundin er flækingsfugl á Sval-
barða og í Færeyjum. Evrópska deili-
tegundin er ekki þekkt vestan Atlants-
hafs, en á Grænlandi er n-ameríska
deilitegundin G.c.cachinnans sjald-
gæfur gestur.
Á Islandi er sefhænan alltíð, eins og
eftirfarandi upptalning sýnir.
1. Þórðarkot í Flóa, Árn, 3. apríl 1882. Náð.
Nielsen (1887, 1918).
2. Vestmannaeyjar, 4. eða 5. apríl 1882 (ad).
Skv. Benedikt Gröndal (1886, 1895, 1901)
fannst fuglinn dauður, sjórekinn, og var
hamurinn sendur safni Hins lærða skóla í
Reykjavík. Skv. skýrslu skólans (skólaárið
1881 — 82) var hann „skotinn í apríl fyrir
framan landsteinana“. Nielsen (1918) segir
að þessi fugl hafi verið sendur Náttúrugripa-
safninu, sem varla stenst, því að það var
ekki stofnað fyrr en árið 1889. f Mennta-
skólanum í Reykjavík er nú (1985) ein full-
orðin sefhæna án upplýsinga. Hún er á
samskonar stalli og aðrir íslenskir fuglar í
safni skólans, sem bendir til þess að hún
hafi verið uppsett hér á landi. Gæti því verið
um ofangreindan fugl að ræða.
3. Laxamýri, S-Þing, 1. ágúst 1898 (RM
nr. 148, hent fyrir 1941). Benedikt Gröndal
(1901) nefnir 1896 sem söfnunarár, en það
stangast á við aðfærsluskrá Náttúrugripa-
safnsins, sem hér er talin áreiðanlegri.
4. Hnausar í Þingi, A-Hún, haust 1899. Náð.
Slater (1901).
5. Vestmannaeyjar, haust 1903. Tveir. Bjarni
Sæmundsson (1905).
6. Lón í Kelduhverfi, N-Þing, 13.-16. maí
1907 (ZM). Björn Guðmundsson. Hörring
(1907).
7. Reykjavík, 9. janúar 1909 ($ RM nr. 147,
?hent fyrir 1941). Fundin dauð. Bjarni
Sæmundsson (1913).
138