Náttúrufræðingurinn - 1986, Blaðsíða 52

og 5.-16. desember í Fossvogi. Virtist
vera um sama fugl að ræða. Gunnlaugur
Pétursson & Kristinn H. Skarphéðinsson
(1982).
124. Vogar við Mývatn, S-Þing, 12. nóvember
1980. Tveir ($ imm RM6846, ð imm
RM7510 (bein), hamur í einkasafni).
Gunnlaugur Pétursson & Kristinn H.
Skarphéðinsson (1982).
125. Reykjavík (Elliðavogur), 14. nóvember
1980. Gunnlaugur Pétursson & Kristinn
H. Skarphéðinsson (1982).
Á tímabilinu 1981-1984 var tilkynnt um bles-
hænur frá 10 stöðum.
Hamir með ónógum upplýsingum:
1. Eyjafjörður?. „Skins of the Coot and the
Water-Rail were seen at Akureyri: they
were stated to have been killed on the
Eyja- or Öfjörðr ...“ (Slater & Carter
1886).
2. ísland. Bleshæna var sett upp fyrir Hið
íslenzka náttúrufræðifélag árið 1892. Upp-
lýsingar vantar og afdrif hamsins eru
ókunn (sjá Benedikt Gröndal 1893).
3. ísland. 1894-95 lét Benedikt Gröndal
(1895) setja upp tvær bleshænur fyrir Nátt-
úrugripasafnið. Ekkert er frekar um þær
vitað.
4. Eyrarbakki Árn. Hamur frá P. Nielsen, án
upplýsinga, varðveittur í ZM. Þessi fugl er
sennilega í upptalningunni hér að framan
sem týndur hamur (e.t.v. nr.10).
5. Lón í Kelduhverfi, N-Þing. „Séð hefi ég
hér af og til þessar fuglategundir: ...bles-
önd (aðeins 1 fugl, er ég skaut) ..." (Björn
Guðmundsson 1934). Hörring hefur fengið
upplýsingar frá Birni og skráir í dagbók
sína 21. ágúst 1906: „Han saa en Fulica
atra död ved Vikinga i Aug. uvist hvilket
Aar, ...“. Líklega er um sama fugl að
ræða.
6. ísland?. Hamur í Náttúrufræðistofu Kópa-
vogs úr safni Hans Jörgensens, Akranesi.
Frekari upplýsingar vantar.
7. ísland. Hamur (<í) án upplýsinga í Nátt-
úrugripasafninu í Neskaupstað. Keyptur af
Kristjáni Geirmundssyni.
8. ísland. Hamur (d) í safni Barnaskólans á
Djúpavogi. Var keyptur af Birni Garð-
arssyni, Djúpavogi, 2. desember 1977.
Upplýsingar ófáanlegar.
Kolhæna (Fulica americaná)
Kolhæna verpur frá Kanada suður
til norðurhluta S-Ameríku, einnig í
Vestur-Indíum og á Hawaiieyjum.
Kjörlendi hennar í Ameríku er það
sama og bleshænu í Evrópu. Tegundin
er farfugl í norðurhluta heimkynna
sinna, en á haustin flytja fuglarnir sig
suður á bóginn og út að ströndum
Atlantshafs og Kyrrahafs.
Um fartímann hrekjast kolhænur
stundum norður fyrir varpheimkynni
sín, t.d. til Nýfundnalands og Labra-
dor. Á Grænlandi hafa kolhænur sést
a.m.k. sjö sinnum, allt norður til
Diskó-flóa. í Evrópu hafði tegundar-
innar til skamms tíma aðeins orðið
vart hér á landi, en hún hefur nú einn-
ig sést á Bretlandseyjum, þ.e. í janúar
1981 (Hume & Allsopp 1981).
Hér á landi hefur kolhæna fundist
tvisvar:
1. Álftanes á Mýrum, Mýr, 7. nóvember 1969
(d imm RM2012). Fundin nýdauð t fóður-
bætisgeymslu.
2. Höfn í Hornafirði, A-Skaft, 10. mars 1971
(RM2013). Sveinbjörn Sverrisson. Fundin
dauð, étin og uppþornuð.
Báðar kolhænurnar fundust dauðar.
Sú fyrri fannst nýdauð, en sú síðari
étin og uppþornuð, og er því með öllu
óvíst hvenær hún hefur borist til lands-
ins. Farflug á haustin stendur yfir frá
miðjum október og fram í nóvember,
með hámarki eftir miðjan október.
Kolhæna er mjög lík bleshænu, en
auðgreindust frá henni á hvítum undir-
stélþökum. Höfuðbúnaður er einnig
nokkuð frábrugðinn. Ennið á kolhænu
er lægra og myndar nær beina línu við
nefið. Á bleshænu hækkar ennið meir
við nefrótina. Nefið á báðum tegund-
unum er hvítt, en þó hefur kolhænan
brúnleitan hring um það framan til.
Ennisskjöldur á bleshænu er hvítur en
rauðbrúnn á kolhænu (10. mynd).
150