Náttúrufræðingurinn

Ukioqatigiit

Náttúrufræðingurinn - 1957, Qupperneq 16

Náttúrufræðingurinn - 1957, Qupperneq 16
62 NÁTTÚRUFRFÆÐINGURINN Guðmundur Kjartansson: Frá Jökulsárlóni á Breiðamerkursandi Ökugarpurinn Páll Arason, sá sem ferðaskrifstofuna hefur í Hafnarstræti, var svo hugulsamur að bjóða mér með í fjölmenna og skemmtilega hópferð í bílum austur í Öræfi núna um páskana. Þetta tækifæri notaði ég til þeirra athugana, er hér verður frá sagt. En fyrst þykir mér hlýða að fara nokkrum orðum um tilefnið til þeirra athugana. Á Breiðamerkursandi fara fram stórkostlegar landslagsbreyting- ar á vorum dögum. Myndirnar (1. og 2.) sýna, að þar hefur mikið um skipazt frá því er dönsku landmælingamennirnir voru þar að verki árið 1903, og þangað til svæðið var ljósmyndað úr lofti sumar- ið 1954. Ýmsir kunna þá sögu betur en ég, en það, sem hér fer á eftir, hef ég að mestu eftir Kvískerjamönnum: Birni Pálssyni (d. 1953) og sonum hans Flosa og Sigurði. Sjálfur hafði ég komið þarna aðeins einu sinni áður, sumarið 1944. Um 1930 náði Breiðamerkurjökull enn fram að fremstu ruðn- ingsöldunum, sem sjást á 2. mynd. En upp úr 1933 tók hann að stytt- ast mjög ört. Kom þá í ljós mikil lægð, sem jökullinn hafði áður fyllt, að baki aldnanna. Urðu þar lón1) af jökulvatni, og fara þau sfstækkandi eftir því sem jökullinn styttist. Eitt þeirra hefur verið nefnt Jökulsárlón, og aðeins það kemur hér við sögu. Um hin skal vísað til greinar eftir Jón Eyþórsson í Jökli (1951, bls. 15). Áður spratt Jökulsá á Breiðamerkursandi upp undan sjálfum jökulsporð- inum og beljaði sem hvert annað auravatn í breytilegum farvegum hinn skamma veg til sjávar. Þá varð hún að taka við öllum þeim aur, sem jökullinn ruddi í upptök hennar, og því var henni um megn að grafa sig niður og komast í fastan farveg. En síðan lón tók að myndast með jökulsporðinum, hefur allt hið grófara efni jökul- ruðningsins legið eftir í því og áin sífellt grafið sig niður. Löngum rann hún úr lóninu í tveimur álum, og urðu farvegir þeirra æ stöð- 1) 1 Skaftafellssýslu er venja að kalla stöðuvötn lón, en ár eru þar oft kall- aðar vötn.
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64

x

Náttúrufræðingurinn

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.