Heima er bezt - 01.12.1951, Qupperneq 34

Heim'a er bezt
Nr. 10
322
lag. Attilla bjó á friðartímum í
timburhöll mikilli í Ungverja-
landi, en var oftast í hernaði.
Fjandmenn hans sögðu, að aldrei
sprytti gras þar sem hestur hans
snerti jörðu. Attilla er þannig
lýst, að hann hafi verið lítill
vexti, þétt vaxinn og herðabreið-
ur, gulur í andliti, skáeygur og
flatnefjaður. Hárið var strítt og
svart, ennið hátt og gáfulegt og
limaburðurinn höfðinglegur. —
Rómurinn mikill og snjall, og
var sem hann ávallt talaði með
skipandi röddu. Foringjahæfi-
leikarnir voru frábærir.
Attilla virðist að ýmsu leyti
hafa verið víðsýnn og gáfaður
þjóðhöfðingi. Hann reyndi að
koma Húnum niður sem akur-
yrkjumönnum, bæði á Ungverja-
sléttu, Rúmeníu og Suður-Rúss-
landi. Er engin efi á því, að Hún-
ar, sem upprunalega hafa vafa-
laust verið mongólsk þjóð, og
hafa verið farnir að blandast
mjög hvítum mönnum, og semja
sig að siðum þeirra og atvinnu-
háttum. Það er því vafasamt, að
menningunni hafi staðið slíkur
háski af Húnum, sem grískir og
rómverskir rithöfundar halda
fram. Attilla hafði mikla ágirnd
á hinum auðugu menningarlönd-
um Vestur-Evrópu. Og árið 451
fór hann með herskara sína yfir
ána Rín.
Hann hafði þá dregið að sér
lið úr öllum ríkjum sínum. Ridd-
arar og boðmenn Húna, allt frá
Altai-fjöllum til Rínarbyggða,
mynduðu þá kjarnann í liði hans,
en gotneskir og þýzkir málaliðar,
finnskir bogmenn og slavneskir
hermenn, vopnaðir kylfum, voru
einnig í liði hans. Her hans var
liðlega y2 milljón. Rómverjar,
Vest-Gotar og Frankar, sem réðu
ríkjum í Vestur-Evrópu, söfnuðu
miklum her á móti honum. Taldi
sá her einnig liðlega l/2 milljón.
Þar voru rómverskir legionerar
frá Ítalíu, berbírskir spjótkast-
arar frá Norður-Afríku. Gotar
og íberar frá Spáni mættu þar
við hlið gallverskra og frankískra
málaliðsmanna frá Frakklandi
og keltneskra þungvopnaðra
hervopnaðra hermanna frá
ströndum Bretlandseyja. Lið
þetta var af yfirgæfnandi meiri
hluta fótgöngulið. Æðsti herfor-
ingi þess var Aetíus hinn róm-
verski, sem sumir nefna hinn
síðasta Rómverja. Á Katalons-
völlum við Marne-elfi hittust
herirnir. Rómverjar og banda-
menn þeirra fylktu liði sínu á
smá hæðum á Katalonsvöllum
og mynduðu þar nokkurs konar
skeifu. Voru fylkingar þeirra
skjöldum skaraðar. Margt af liði
þeirra hafði brynjur, og flestir
voru vopnaðir spjótum og sverð-
um. Hinir ríðandi sigursælu bog-
menn Attilla geystust inn í skeif-
una, og ætluðu að brjóta sér
braut gegnum hana miðja. En
örvar þeirra unnu tiltölulega lít-
ið á hinum skjöldum skaraða og
brynjuklædda fótgönguliði. -—
Hestar þeirra voru höggnir niður
með sverðum og skutlaðir með
spjótum, og riddararnir brytjað-
ir um leið og þeir komu niður á
jörðina. Húnar gerðu eitt á-
hlaupið af öðru, en skjaldborg
Rómverja bifaðist ekki. Jafnvel
eftir að þar fór að verða mikið
mannfall. Stöðugt var nýtt og ó-
þreytt lið sent fram í fremstu
fylkingaraðir Rómverja, en
þreytta liðið fór í aftari raðir til
þess að taka sér hvíld. Heilar
hersveitir hinna austrænu ridd-
ara voru umkringdar í skeifunni,
og brytjaðar niður. Var mann-
fallið svo ógurlegt, að í dældum
og lægðum mynduðust tjarnir og
lækir af blóði manna og hesta.
Áhlaup Húna voru svo gagnslaus,
og mannfall þeirra svo mikið, að
á öðrum degi orustunnar lét Att-
illa blása til burtfarar. En fjand-
menn Attilla voru þá svo ör-
magna, að þeir gátu ekki elt
flóttann. Orustan á Katalons-
völlum er stærsta orusta í mann-
kynssögunni fyrir 1914. Tvö
hundruð þúsund manns féllu
þar, en meir en ein milljón tók
þátt í orustunni. Þetta var árið
451. 1914 stóð þar endanleg or-
usta, sem var stórkostlegri bæði
að mannfjölda og mannfalli.
Attilla fór aftur með herskara
sína austur fyrir Rín. Hann fór
síðan hershöndum yfir Norður-
Ítalíu, en þá kom drepsótt upp
í liði hans, og hann varð að
halda heimleiðis. Hann dó í Ung-
verjalandi 453. Synir hans og eft-
irmenn gátu ekki haldið saman
ríki hans. Hinar undirokuðu
þjóðir losuðu sig undan yfirráð-
um Húnahiifðingjanna, og Hún-
ar sem bjuggu dreift meðal
margra þjóða glötuðu máli
sínu, þjóðerni og sérkennum,
blöriduðust íbúum Mið-Evrópu og
Austur-Evrópu, en sumir hurfu
aftur til átthaga sinna í Asíu.
Nú eru þeir fyrir löngu horfnir
úr tölu þjóðanna.
Ný bók eftir
Ásgeir Jónsson frá Gottorp:
Samskipti manns
og hests
Segir á hugstæðan hátt frá sam-
lífi merkra hestamanna við hesta
sína. Hinn leikandi stíll höfundar-
ins, frásagnargleði hans, samúð
og hlýhugur til íslenzka hestsins,
hrífur lesandann á leikvelli horf-
inna atburða. - Þetta er bók, sem
alllir Islendingar ættu að eignast.
- Heft kr. 25.00, innb. kr. 35.00.
Sendum gegn póstkröfu
BÓKAÚTGÁFAN NORÐRI
PÓSTHÓLF 101 - REYKJAVÍK
V_____________________________J