Heimilisblaðið


Heimilisblaðið - 01.07.1945, Blaðsíða 16

Heimilisblaðið - 01.07.1945, Blaðsíða 16
136 HEIMILISBLAÐIÐ vikju smátt og smátt fyrir menningunni, sá hann dökk- •um skugga bregða sem snöggvast fyrir í augum hennar. Og nú stóSu þau aftur á þilfarinu á Nome og horfðu á hvíta fjallatoppana, sem smátt og smátt óskýrðust vegna fjarlægSar og rökkurs. Augu ungu stúlkunnar voru nú enn dekkri en áSur, og úr þeim mátti lesa vonleysi og kvíða. Hún sagSi: — Ég er alltaf hrifin af tjöldum og gömlum gang- stígum og ann frjálsu og óháSu lífi í skauti náttúrunn- ar. Eg dáist aS Belindu Mulrooney, sem þér sögSuS mér frá í kvöld. Ég hata og fyrirlít borgir, járnbrautir og bíla, og allt, sem flyzt meS þeim, og mér þykir fyrir því, aS þessir hlutir skuli flytjast til Alaska. Og ég hata líka þennan mann — þennan — John Graham. Hann hrökk viS, er hann heyrSi orS hennar. — Viljið þér ekki segja mér, hvaS hann gerir meS styrk peninga sinna. Rödd hennar var hörS og köld, og Alan tók eftir því, að hönd hennar var kreppt um handriðið. — Hann hefur eySilagt alla veiSi í mörgum ám og vötnum Alaska, og þaS tjón verSur aldrei bætt, ungfrú Standish. En þaS er þó ekki þaS versta. Ég held, aS ég segi ekki of mikið, þótt ég fullyrði, að hann hafi drepiS f jölda kvenna og barna meS því að uppræta fisk- inn í veiðivötnum, sem íbúarnir lifðu af. Eg veit þetta með vissu, því aS ég hef séS fólkiS deyja. Honum fannst hún hallast ofurlítiS að sér sem snöggvast. — Er þetta allt og sumt? Hann hló kaldranalega. — Til er fólk, sem finnst þetta meira en nóg, ungfrú Standish. Hann lætur greip- ar sópa um allan Alaskaskagann, og umboSsmenn hans eru á hverju strái. Ef'menn eins og John Graham fá aS fara sínu fram í tíu ár, eySileggja þeir svo mikiS, að þaS er ekki hægt aS bæta upp meS tvö hundruS ára viSreisnarstarfi. Hún lyfti höfSi og horfSi á fjallatindana, sem ennþá mátti greina úti í rökkurmóSunni. Hún var náföl. — Mér þykir vænt um, aS þér skylduS segja mér frá Belindu Mulrooney, sagSi hún. — ÞaS hefur hjálpaS mér til að skilja margt, og það hefur gefið mér hugrekki. Hún gat barizt, var það ekki? Hún gat barizt eins og karl- maður? — Já, og dró ekki af sér. — Og hún átti enga peninga. Hún fleygði síSasta dollarnum sér til hamingju í Yukon-fljótið, sögðuS þér. — Já, það var viS Dawson. Þá átti hún ekki eyri eftir efnuDUm er raðað niður eftir ýrnsum eiginleikum, en í kerfinu verða tvö sséti auð. En allar líkur eru á því, að efn- in séu til, því að fleiri sæti voru auo. er kerfið var sett fram, en síðan hafa fundizt efni, sem hafa þá eiginleika til þess, sem efni í þessu sæti áttu &° hafa. — Menn héldu, að atómin vteru kúlulöguð og öll efniskennd. • Laust fyrir síðustu aldamót gerbreytt' ust skoðanir manna á gerð atómsins. P* sáu menn, að sum efni höfðu hæfileik8 til að senda geisla frá sér. Þetta fyr'r' brigði var kallað radíócéktívitet. Meí> rannsóknum á efnum þessum kom ' ljós, að atómið hefur ekki ósvipaða gerí| og sólkerfi. Innst í þvi er kjarni," en honum eru svonefndar" prótonur, seffl hlaðnar eru pósitivu rafmagni, og nen- tronur, en þær hafa enga rafhleðslU' Kjarninn er yfirleitt mjög smár í hlut' falli við atómið. Umhverfis kjarnan" snúast svo fleiri eða færri rafeindi (elektronur), sem hafa negativa ra'' hleðslu. Rafeindirnar eru jafnmargar °» prótonurnar í kjarnanum, og þess vegn er atómið út é við sem órafmagnað v»r • Mismunur frumefnanna (atónlanna) sta ' ar af fjölda rafeindanna. í léttasta fruBJ' efninu, vatnsefninu, er aðeins ein ra eind, en í því þyngsta, uraníum, eI~ þær 92. Það undarlegasta við þessa st» ' reynd er, að atómið skuli vera að mesl° leyti tómt rúm. Við eigum fremur er' itt með að hugsa okkur, að þykk »**}' plata skuli vera að mestu leyti efn'* vana sía. Hraði rafeindanna er feikna mi'a Talið er, að hann skipti tugum jafnvel hundruðum þúsunda km. a sek' úndu. Inni í atóminu er því 1°» óhemjumikil hreyfingarorka, og he því draumur vísindamannanna verio að leysa þessa orku úr læðingi. • Með rannsóknum á geislum efnan komust menn að því, að um þrjár tei» undir geisla er að ræða, og voru P auðkenndar með fyrstu stöfum 8rlS' f 1 f a* stafrófsins (alfa, beta, gamma). I a geislunum sýndi sig að vera kjarni n léttasta frumefnisins, helíum. I " geislunum eru rafeindir, hlaðnar ne» tivn arfmagni, og getur hraði þeirra o

x

Heimilisblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Heimilisblaðið
https://timarit.is/publication/431

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.