Sjómannadagsblaðið - 06.06.1938, Blaðsíða 27

Sjómannadagsblaðið - 06.06.1938, Blaðsíða 27
SJÓMANNADAGSBLAÐID 11 hendi. Útlenzk kaupför höfðu stundað veiðar miklu lengri tíma, sumarmánuði milli ferða, og ráðið íslenzka fiskimenn á skipin, þann tíma, bæði til að draga fisk, gera að og fletja; á þessu lærðu ýmsir almenna sjóvinnu, sem kom síðar að notum, en þegar svo innlendir menn fóru að eignast lítil þilskip, sem stunduðu veiðar hér, þorskveiðar í Faxaflóa og hákarlaveiðar þar og í Eyrabakkabugt, þá var svo álitið, að nauðsyn bæri til, að á skipunum væru danskir skipstjór- ar, því slíka ábyrgðarstöðu væri ógjörningur að fela íslendingi. Það þótti þá tilvinnandi að greiða dönskum skipstjórum, ferð hingað og heim aftur, kaup frá farardegi til þess dags er þeir komu heim, til þess að stjórna 20—30 lesta þilskipi á þorskveiðum, hér í flóanum, og nokkr- um hákarlaferðum í Jökuldjúpið og Eyrabakka- bugt. Fyrsta þilskip, eign Islendinga hér syðra, sem stunda átti fiskveiðar, var „Fanny", sem hingað kom 1865. Hún var um 26 lestir að stærð og á henni voru danskir skipstjórar, fyrstu árin, þar til Sigurður heitinn Símonarson, hinn mikli aflamaður og sjógarpur, þótti þess verðugur, að honum væri trúandi fyrir jaktinni, út í Fló- ann. Svo var Markúsi Bjarnasyni, síðar skóla- stjóra, sem var stýrimaður hjá Sigurði, loks trúað fyrir skipi og hafði hann þá lært siglinga- fræði. Síðustu Danir, sem til skipstjórnar á fiski- skipum voru hingað ráðnir, voru P. Siemsen frá Nyköbing á Mors, ráðinn á „Sjófuglinn" frá Hafnarfirði 1873 og Jóh. G. Halberg, ráðinn á loggortu „Esja" áður „Ladon", sem Egill Egils- son í Reykjavík átti. Hún stundaði fiskveiðar og flutti einníg kalk úr Esjunni til brennslu í Reykjavík. Halberg gerðist síðan hóteleigandi hér og reisti „Hótel Island" árið 1882. Hannes skipstjóri Hafliðason, (um 8 ára skeið forseti Fiskifélags Islands) og Halberg, tóku próf í stýrimannafræði sama dag, í Kaupmannahöfn, árið 1876. Fyrstur íslenzkur skipstjóri í Hafnarfirði var Jón Jónsson í Hraunprýði. Hann stjórnaði jakt, sem kaupmaður H. A. Linnet átti, sem „Haabet" hét, og byrjaði þar skipstjórn um 1865. Þegar litið er yfir tímabilið 1865—1938 þá verða á vegi okkar margvíslegar og merkilegar breyt- ingar í sögu fiskveiða Islendinga. Frá 1965— 1880 sjást aðeins lítil þilskip hér við land, sem veiðar stunda, frá 20—40 lestir, aðbúð skip- verja þröng og ill, víðast hvar, engin tilsögn fá- anleg hér syðra í helztu atriðum siglingafræð- innar, siglingareglur ekki til á íslenzku, hvergi lögskráð, engin opinber skipaskoðun og sára fáir stórskipasmiðir. Þannig var nú séð fyrir öryggi þeirra á sjónum, sem ruddu brautina til að ná í fiskinn, sem var það djúpt, að þeir sem á stærstu róðrarskipum voru, gátu ekki, allra hluta vegna, farið svo langt út á hafið á opnum skipum. Eftirlit með viðhaldi þessara smáskipa höfðu skipstjórarnir sjálfir, skipin voru lögð í fjörur, hampþétt og tjörguð þar og lagtækir menn gerðu við það sem aflaga fór, skipstjór- ar gerðu við segl, bættu og saumuðu ný á vetr- um, ef þurfti, sem þeir að mestu höfðu kennt sér sjálfir. Eftir árið 1880 batnaði þetta nokkuð, skip- um f jölgaði og gomlu skipstjórarnir leiðbeindu hinum yngri, en séð með okkar augum nú, var ástandið ömurlegt og nútíma sjómenn hefðu ekki tekið í mál að ráðast á sum þeirra skipa, sem haldið var úti þá, og loks árið 1891 er með lögum stofnaður stýrimannaskóli í Reykjavík, með öðrum orðum, það þurfti fjórðung úr öld til þess, að Islendingar kæmu auga á, að eitt- hvað yrði að gera fyrir þá menn, sem voru að leggjá sig í meiri hættur en nú þekkist, á þeirra leiðum, á illa búnum smáskipum, og færa afla á land, bæta afkomuna, þegar fiskileysis- árin á smábátana ætluðu að leggja allt í rústir við sjávarsíðuna. Svo komu árin 1897—1900, þegar um 70 kútterar voru keyptir hingað til lands, 65—90 lestir að stærð. Þá breyttist allt. Á þeim öllum voru menn með prófi, stórskipa- smiðir athuguðu og gerðu við það sem aflaga fór, skipstjórar og stýrimenn hirtu skipin af mestu snild, saumuðu segl, og komst hinn mesti sjómannabragur á fiskimannastéttina. Loka- dagurinn var haldinn, eins og við átti þá, og Öldufélagið (stofnað 1893), var orðið eitt af styrkustu og mest virtu félögum bæjarfélagsins. Það var á þessum árum, að hinn styrki grund- völlur var lagður til framfara hér; fólkinu f jölg- aði, hús voru reist og áhugi manna óx fyrir að geta flutt meiri afla á land, en auðið var á
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72

x

Sjómannadagsblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Sjómannadagsblaðið
https://timarit.is/publication/557

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.