Eimreiðin - 01.10.1949, Blaðsíða 59

eimreiðin
STJÓRNLÖG
295
sem mest traust hefði af frambjóðendunum að viti, réttsýni og
aWnnum mannkostum. Þjóðþing þannig valið væri samkoma
bjóðarinnar í lieild, en ekki samkoma fleiri eða færri valdsóknar-
flokka með óvild og öfundarhug hver til annars. Fulltrúamir
yæru fulhrúar og tákn þjóðareiningar, en ekki þjóðarsundrungar,
beir væru frjálsir menn fyrir frjálsa þjóð, en ekki peð á tafl-
f>orði valdsjúkra flokka og flokksforingja.
forsetavaldið.
Við bráðabirgðabreytingu þá, sem gjörð var á stjórnarskránni,
'arð vald ríkisforsetans það sama og vald konungsins var áður,
formlegt sýndarvald að mestu, og þó þeim mun veikara, að for-
8etinn er kosinn aðeins til fárra ára, en konungsvaldið var erfða-
ll^n- Nafnbreytingin ein er vafasamur ávinningur.
Margir hafa komið auga á það, bvað forsetavaldið er lítið og
'eikt, og tillögur hafa verið bornar fram um, að það verði eflt
'ið setningu nýrra þjóðveldislaga. Hefur verið bent á skipan
andaríkjanna eða Sviss til fyrirmyndar.
I*e8sar ábendingar og tillögur eru réttar út af fyrir sig og
1 r‘a að takast til greina, en þær eru gagnslitlar, og geta orðið
Sagnslausar, ef flokkamir verða látnir halda forréttindum sínum
°g aðstöðu til að berjast um þjóðvaldið. Hvorki í Bandaríkjunum
eða SvÍ8s hafa stjórnmálaflokkar vildarskilyrði til að skapa slikt'
nngþveiti í 8tjórnarfarinu sem þeir hafa bér á landi. 1 reyndinni
apast í nefndum ríkjum eftir kosningar aðeins tvö skaut gagn-
'art nieginstefnum og stjómarfomstu.
f*að er kunnugt, að stjórnmálaflokkarnir eru mótfallnir því,
að vald ríkisforsetans verði gjört raungæft.
Hér er þá ein ástæða til viðbótar því, að stjórnmálaflokkamir
Vl|ja fá að setja þjóðveldinu stjómlög. En það er þá jafnframt
*nikilvæg ástæða til þess, að þeir verði ekki látnir gjöra það.
ÞaH, SEM GERA ÞARF.
Hugleidd hafa nú verið hér að framan aðalatriðin, sem gæta
tar við setningu nýrra stjórnlaga fyrir bið endurlieimta þjóð-
e S1? til að ráða bót á, og sjá við í framtíðinni, meinum núver-