Eimreiðin - 01.10.1949, Blaðsíða 9

EIMREIÐIN
Enska iímabilið á íslandi
á 15. öld.
Eftir dr. Jón Stefánsson.
Allir Islendingar, sem liafa ritað um 15. öld í Islandssögu, segja
ránum og gripdeildum Englendinga þar og bera þeini illa
80guna. Þó ættu þeir að vita betur. Milli heimsófriðanna, þ. e.
1918—1939, sendi ég Þjóðskjalasafninu hátt á annað hundrað
afrit af skjölum í Record Office (rikisskjalasafni Englands) og
1 ®fitish Museum viðvíkjandi Islandi, flest frá 15. öld. Ekki hef
eg orðið var við, að þessi skilríki hafi breytt afslöðu landa minna.
Einn Islendingur hefur samt tekið öðruvísi á þessu. Finnur
■Magnússon átti fagurt handrit á skinni af kaupsamningi milli.
^ ostmannaeyinga og Englendinga, gerðuin í Vestmannaeyjum um
f420. Eru í honum taldar upp allar íslenzkar og enskar vörur, er
Sengu í verzlun þeirra, og verðið á þeim. Finnur ritaði langa og
ytarlega ritgerð um þetta skjal í Tidskrift for nordisk Oldkyndig-
lied II. Sýnir hann í henni, meðal annars, að verð á enskum
'oriim var oftast ]/3 til af verði á dansk-norskum vörum, og
1111,11 betri vörur að auk. Má því nærri geta, bvort íslendingar
*f,ku þeim ekki fegins liendi. Finnur komst í peningaþröng og seldi
Eritish Museum mestan liluta liandritasafns síns. Samdi hann
8^rá um þau á latínu, sem nú-er með þeim í handritasafni British
^loseum. Annan hluta af handritasafni sínu seldi bann Advocates’
Library í Edinburgh. Smán var, að Islendingar björguðu ekki við
fjárhag hans, svo hann nevddist til að selja handrit sín. Enn
Ineiri smán er, að þeir hafa virt ritgerð þessa ágætismanns vettugi,
'1118 °g hún væri órituð.
Aú var a]gert bann Dana- og Norðmannakonungs á verzlun og
fiskiveiðum útlendinga á íslandi. Lá við upptekt eigna og fé-
>ektir. En bannið var dauðnr bókstafur bæði í augum danskra
éiubættismanna á Islandi og Islendinga sjálfra. Eingöngu ensk
k'p voru í förum til íslands. Hirðstjóri og aðrir danskir em-