Eimreiðin - 01.10.1949, Blaðsíða 73

eimreiðin
RADDIR
309
hafa verið þarfur, annai eigi,
e> ^úalsnafn i sögu látins manns.
Með virðingu ber oss vorn ga.ig
að gera
a gröf hvers þess af landsins
höfuðstétt,
Ser>l vildi og kunni byrði sína bera,
Sewi og vann af mætti gott og
rétt.
Ritað eftir eiginhandarriti
S ' 'ddsins, sem nú er annaðhvort
Ra,ndsbóka- eða Þjóðskjalasafn-
l>>>' ’ m,i vera hjá dr. Þ. Jóhann-
essyni.
Lóni, 1. okt. 1909.
Björn Guðmundsson.
^aga VESTUR-
JSLENDINGA.
V estur-fslendingar hafa löng-
UnL sýrd sig stórhuga, og stórhuga
1 orv' þeir, er þeir ákváðu að skrá
9efa út sögu sina í fimm bind-
uni. Þrjú eru þegar komin út, mjög
^Vndarlegar og eigulegar bækur.
pSSL briú bindi hefur Þorsteinn
^ • Þ°rsteinsson ritað, en hann er
senn listamaður, skáld og fræði-
>laður. Nú er tekinn við af hon-
Ur>l anuar maður, er Ijúka ætlar
verlcinu, en þó að hann sé að
'u» uugra sögn og ágxtlega um
a fær og efalaust megi treysta
onum, þ,i munu samt margir
1 ww. að lieilsufar Þorsteins
® I/Wi gera honum ókleift að leiða
* lykta þetta m.ikla verk sitt.
í merkilega hefur hann að því
H-nið og á skilið fyrir það ævar-
enda þótt við hefðum
aske kosið að hann hefði um
'^untt haft á því aðra skipun.
nnig má segja, að sögu hans
skorti baksýn almennrar sögu
Norður-Ameríku. En úr þeirri
vöntun getur þó hver sá maöur
sjálfur bxtt, sem læs er á enska
tungu.
Geysimikhi máli skiptir það,
að samið verði að lokum gott reg-
istur yfir þetta mikla sögurit. Með-
an það er ógert, er sagan viðlíka
gagnslítil fræðimönnum eins og
Sýslumannaævir voru meðan þær
voru registurslausar. Og það verð-
ur litlu minna verk að semja þetta
registur en naf naskrána við þær.
Það hlýtur að vera mjög æski-
legt, að Þorsteinn gæti lagt hönd
á plóginn við það starf, svo kunn-
ugur sem hann er efninu, og ef
heilsa harls leyfir þetta, virðist
einsætt að Alþingi veiti honum
til þess nokkurn fjárstyrk, þvi að
fyrir okkur er allt þetta verk unn-
ið, og hvað sem verkgetu Þorsteins
líður, er tími til kominn að hon-
um sé nú að nokkru launað það,
er hann hefur unnið. Hann er nú
maður kominn á áttræðisaldur og
hlýtur að vera félítill.
En þó að allir góðir menn fagni
að sjálfsögðu þessari almennu
sögu landanna vestra, þá em þó
enn óskrifuð tvö hliðstæð sögurit,
sem viðlíka miklu nuíli skiptir
um; en þau eru kirkjusaga og
bókmenntasaga Vestur-Islendinga.
Hvoi~u efninu fyrir sig þarf að
gera góð skil í sérstöku riti. Þan
eru bæði afburða-merkileg.
Okkur getur sárnað að hugsa til
þess, hve mikilli misklíð kirkju-
málin og trúmálin ollu á meðal
landa okkar vestra, en hitt vitum
við vel, að þau voru annar af
hyrningarsteinum. þjóðernissam-
takanna og þjóðrækninnar. Þrátt
fyrir alla sundrungina, voru þau