SunnudagsMogginn - 30.05.2010, Side 6

6 30. maí 2010
„Leiðtogar heimsins munu koma
saman hjá Sameinuðu þjóðunum í
september 2010 til að meta ár-
angurinn af loforðunum, sem veitt
voru um að bæta líf fátækra í
heiminum með þúsaldarmarkmið-
unum,“ skrifar Claudio Cordone,
settur framkvæmdastjóri Am-
nesty International, í formála að
skýrslunni. „Samkvæmt fyrirliggj-
andi gögnum erum við óraveg frá
markmiðunum, sem áttu að nást
fyrir 2015. Gjaldið fyrir að hafa
brugðist svona er að hundruð
milljóna manna hafa verið sviptar
rétti sínum til að lifa með reisn –
ekki bara til að njóta pólitískra
réttinda sinna, heldur einnig að-
gangi að mat, húsnæði, heilsu-
gæslu, menntun og öryggi, sem
varðveittur er í allsherjar-
mannréttindayfirlýsingunni. Frelsi
frá ótta, frelsi frá skorti – það er
enn markmiðið.“
Cordone skrifar að finna verði
leiðir til að draga hina brotlegu til
ábyrgðar í hnattrænni heims-
skipan, sem ekki tekur öll mann-
réttindi til greina. Þörf sé á nýrri
hugsun. Markmiðin megi ekki
vera innantóm loforð og þegar ríki
bregðist þurfi að vera skilvirkar
leiðir til að bæta úr.
Frelsi frá ótta, frelsi frá skorti
Hælisleitendur frá Afríku bíða örlaga sinna á Kanaríeyjum.
Reuters
Í
Kína og Íran er þeim, sem gagnrýna stjórn-
völd varpað bak við lás og slá. Í Kongó er
konum nauðgað á götum úti fyrir að mót-
mæla. Á Gasasvæðinu kemst fárveikt fólk
ekki undir læknishendur vegna hafta á ferðafrelsi.
Þeir sem tala fyrir mannréttindum á borð við mál-
frelsi í Rússlandi leggja líf sitt í hættu. Listinn er
endalaus. Í nýrri ársskýrslu mannréttinda-
samtakanna Amnesty International eru rakin
mannréttindabrot, sem framin voru í 159 löndum
árið 2009.
Í 111 löndum af þessum 159 áttu sér stað pynt-
ingar og misbeiting, í 96 landanna er takmarkað
tjáningarfrelsi, réttarkerfið er í ólagi í 55 þeirra og í
61 landi nær réttvísin ekki til margra brotamanna.
Í skýrslunni er rakið að milljónir manna lentu á
hrakhólum vegna átaka og ofbeldis. 53 milljónir
manna fóru undir fátæktarmörk og átti hrun á
fjármálamörkuðum heimsins þar hlut að máli. Í
löndum á borð við Saudi-Arabíu, Sýrland og Túnis
getur verið dýrkeypt að gagnrýna stjórnvöld.
Sama má segja um Kína þar sem andófsmenn eru
fangelsaðir og ofsóttir. Í Xinjian, héraði Uighura,
voru mótmæli farandverkamanna brotin á bak
aftur með ofbeldi.
Sumt virðist ekkert breytast. 2.100 pólitískir
fangar eru í haldi í Búrma og Aung San Suu Kyi,
leiðtogi stjórnarandstöðunnar, var dæmd í átján
mánaða stofufangelsi til viðbótar eftir óréttlát
réttarhöld.
Amnesty International bendir á að í mörgum
löndum Rómönsku-Ameríku hafi öryggissveitir
myrt mörg hundruð manns og eru Brasilía, Ja-
maíka, Kólumbía og Mexíkó nefnd sérstaklega.
Milljónir manna í fátækustu byggðarlögum Róm-
önsku-Ameríku og við Karíbahafið búi við ofríki
ofbeldisfullra glæpagengja og kúgun spilltrar lög-
reglu. Glæpagengin láti ekki staðar numið við eit-
urlyfjamisferli, heldur ræni fólki og hneppi í ánauð
án þess að yfirvöld skakki leikinn eða reyni að
koma lögum yfir hina seku. Börn og konur eru í
sérstakri hættu.
Vesturlönd eru einnig gagnrýnd. Í Bandaríkj-
unum séu brot gegn borgaralegum réttindum við-
varandi í tengslum við baráttuna gegn hryðju-
verkum. Í Evrópu sé fólki, sem leitar hælis, vísað
til landa þar sem það geti átt yfir höfði sér fangelsi
og pyntingar.
Ríkisstjórnir eru gagnrýndar fyrir að halda að-
eins mannréttindum á lofti þegar hentar. Amnesty
International sakar þjóðirnar, sem sitja í örygg-
isráði Sameinuðu þjóðanna, um að halda hlífiskildi
yfir Ísraelum til að þeir verði ekki dregnir til
ábyrgðar fyrir meinta stríðsglæpi og hugsanlega
glæpi gegn mannkyni á Gasasvæðinu.
Í skýrslunni er ekki aðeins talað um að halli á
réttlætið í samskiptum borgaranna við stjórnvöld,
heldur einnig í samskiptum þeirra við alþjóðleg
fyrirtæki, sem færist í aukana að völdum og áhrif-
um, en sæti sjaldnast ábyrgð. Þar segir að afnám
regluverks og þörfin á erlendri fjárfestingu geri
lítið úr því skjóli, sem lögin eigi að veita fólki. Við-
skiptalífið hafi verið hnattvætt, en ekki réttvísin.
Í skýrslunni segir að þó sé til bóta að valdhafar
eigi nú yfir höfði sér að verða sóttir til saka. Hand-
tökuskipan á hendur Omar al-Bashir, forseta Súd-
ans, beri því vitni. Alþjóðaglæpadómstóllinn hafi
loks látið að sér kveða.
Morð, ofbeldi
og pyntingar
Árið 2009 voru mannréttinda-
brot framin í 159 löndum
Fátækt barn leitar á ruslahaug í Kambódíu. Rúmlega 50 milljónir manna
fóru undir fátækramörk árið 2009.
Reuters
Friðargæsluliði í Kóngó. Þar hafa mannskæðustu
átök frá seinni heimsstyrjöld átt sér stað.
Reuters
Vikuspegill
Karl Blöndal kbl@mbl.is
111 ríki hafa undirritað sátt-
málann um alþjóðaglæpa-
dómstólinn. 81 ríki hefur ekki
gert það. Af 20 helstu efna-
hagsveldum heims hafa sex
ekki undirritað sáttmálann.
Samviskufangar sitja inni í að
minnsta kosti 48 löndum.
Tjáningarfrelsið er takmarkað
í að minnsta kosti 96 löndum
heims.
Hnattvæðing
réttvísi hæg
Reuters
Dómarar við glæpadómstólinn.
www.noatun.is
hvítasunnuhelgina
Opið alla
í Hamraborg,
Austurveri og Nóatúni 17