Morgunblaðið - 30.01.2010, Side 30

30 Umræðan
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 30. JANÚAR 2010
ÍMYNDUM okkur
að fréttamaðurinn sé
ábúðarmikill á skjánum
og segi að þingmaður
hafi vanrækt að til-
kynna breytingu á sam-
þykktum einkahluta-
félags þegar félagið
flutti heimili sitt úr
Kópavogi til Reykjavík-
ur. Þetta sé refsivert
brot á lögum um einka-
hlutafélög. Fréttin er
endurtekin dag eftir dag … Ofan í
kaupið er þingmaðurinn ekki á þeim
sérkjörum sem samfylking-
armönnum einum og vinum þeirra
bjóðast á fréttastofunum. – En það
hefur enga þýðingu að skýra refsi-
ákvæði laga um einkahlutafélög fyrir
mönnum á borð við Helga Seljan, t.d.
að refsiákvæði um arð
séu sett til verndar lán-
ardrottnum félaganna.
Umfjöllun hans öll er í
þoku eins og alkunna
er, umfram þá þoku
sem leggur frá Hall-
veigarstígnum og grúfir
yfir útvarpshúsinu.
Það varðar sem sé
sektum eða fangelsi allt
að tveimur árum að
skýra vísvitandi rangt
eða villandi frá högum
einkahlutafélags eða
öðru, er það varðar, í
opinberri auglýsingu eða tilkynningu,
skýrslum, ársreikningi eða yfirlýs-
ingum til hluthafafundar eða forráða-
manna félags eða tilkynningum til
hlutafélagaskrár og að brjóta vísvit-
andi ákvæði laga þessara um greiðslu
hlutafjár, hlutaskrá, eigin hluti,
skyldu formanns varðandi boðun til
stjórnarfunda, tillög í varasjóð, út-
hlutun arðs, endurgreiðslu á hluta-
fjárframlögum, lán eða tryggingu til
handa hluthöfum o.fl. og tilkynningu
um stofnun útibús og upphaf starf-
semi þess o.s.frv. Einungis er heimilt
að úthluta sem arði hagnaði sam-
kvæmt samþykktum ársreikningi
síðasta reikningsárs, yfirfærðum
hagnaði frá fyrri árum og frjálsum
sjóðum eftir að dregið hefur verið frá
tap sem ekki hefur verið jafnað og
það fé sem samkvæmt lögum eða fé-
lagssamþykktum skal lagt í varasjóð
eða til annarra þarfa. Sá sem van-
rækir tilkynningar til hluta-
félagaskrár samkvæmt lögunum skal
sæta sektum eða fangelsi allt að einu
ári.
Þingmaður af Snæfellsnesi fékk
greiddan arð umfram heimildir laga á
árinu 2007. Ef greiðsla til hluthafa
hefur farið fram andstætt ákvæðum
laga skal hann endurgreiða það sem
hann hefur tekið við með vöxtum er
séu jafnháir hæstu vöxtum á almenn-
um sparisjóðsreikningum. Þetta gild-
ir þó ekki um úthlutun arðs ef hlut-
hafinn hvorki vissi né mátti vita að
greiðslan var ólögmæt. Svona er
reglan. Löggjafinn hefur bætt um
betur í skattalögum og skattleggur
slíkar arðgreiðslur mjög þunglega.
Nú er illskiljanlegt, ef þingmað-
urinn hefur svona einbeittan brota-
vilja eins og fréttastofan lætur liggja
að, af hverju þingmaðurinn hrærði
ekki upp froðu eftir forskrift í for-
orðningu frá Evrópusambandinu sem
Alþingi lögleiddi hér árið 2006. Þá
hefði hann getað búið til almennilegt
eigið fé og greitt sér almennilegan
arð og skilið kröfuhafana eftir á köld-
um klaka og ekki lent í stórfelldum
skattgreiðslum fyrir mistökin sem
skatturinn uppgötvar alltaf. Nú verð-
ur hann að búa við útleggingar frétta-
stofunnar. Ef hann maldar í móinn
má hann búast við að lögspekingar
fréttastofunnar, þeir Stefán Ólafsson
eða jafnvel Þórólfur Matthíasson
sjálfur verði leiddir til að kveða upp
úr um rétt og rangt í málinu. – Orðið
vísvitandi á ekki eftir að vefjast fyrir
Þórólfi, svo mikið er víst.
Spörfuglaveiðar með fallbyssum –
hvar nema á fréttastofunum
Eftir Einar S.
Hálfdánarson » Ímyndum okkur að
fréttamaðurinn sé
ábúðarmikill á skjánum
og segi að þingmaður
hafi vanrækt að til-
kynna breytingu á sam-
þykktum einkahluta-
félags.
Einar S.
Hálfdánarson
Höfundur er hæstaréttarlögmaður og
löggiltur endurskoðandi.
ENN hefur hvíta-
björn gengið á land
öllum að óvörum.
Greinarstúfur þessi er
ritaður til að minna
enn á að bráðnauðsyn-
legt er að fylgjast eins
og kostur er með gisna
ísnum norður af land-
inu þegar hafísbreiðu í
Grænlandssundi hefur
borið af leið inn á
strandsvæði hér við land. Breiðan
flosnar upp og gisnar og stakir jakar
eða jakaflákar halda áfram að sigla
með strandstraumum austur á bóg-
inn meðfram norðurströndinni. Þeg-
ar svo er komið er eina ráðið að
kanna hafsvæðið úr flugvél. Ísinn er
þá orðinn alltof gisinn til að uppgötv-
ast auðveldlega með fjarkönnun úr
gervihnöttum.
Landhelgisgæslan hefur um dag-
ana unnið aðdáunarvert starf við
könnun á hafís. Óteljandi eru þær
flugferðir sem áhöfn og skipherrar
Gæslunnar hafa farið um hafið vest-
ur og norður af landinu
og kortlagt ísinn, dreif-
ingu hans, og fylgst
með þróuninni. Þannig
hefur hún stuðlað að ör-
yggi á fiskimiðum og í
siglingum umhverfis
landið. Hér er mik-
ilvægt að fylgjast nán-
ast með hverjum ísmola
á sveimi til að koma í
veg fyrir að skip laskist.
Það er því mikilvægt að
slappa ekki af þótt mik-
ið beri á fréttum af
minnkandi hafís á norðurhveli.
Við komu hvítabjarnanna í Skaga-
firði sumarið 2008 var strax fullyrt
að þeir hefðu synt tugi mílna. Ég
hélt því fram að stakir jakar hefðu
farið framhjá mönnum – óséðir. Að
vísu vitnaðist að börn mundu hafa
séð til jaka nokkru áður – og að eigin
sögn – hvítabjarnar á jakanum úti á
firði (Gunnstein Ólafsson í samtali
við mig og síðan í bréfi til mín).
Svipaða sögu er að segja af hún-
inum sem var felldur í gær (27. jan-
úar) í Þistilfirði. Það er strax fullyrt
að hann hafi synt vikum saman frá
hafísjaðri. Línur þessar eru ritaðar
til að biðja menn að vera ekki svona
vissir í sinni sök. Það er nauðsynlegt
fyrir skipaflota landsmanna að ís-
könnunarferðir séu tíðar. Nú má
segja að það sé lífsnauðsynlegt –
vegna berskjaldaðra vegfarenda á
þurru landi – er þessi óheppnu rán-
dýr hefur borið af leið langt frá
heimahögum. Þetta kostar peninga
en þeim yrði vel varið.
Nánast daglegt samráð verður að
vera með Landhelgisgæslunni og
Veðurstofu Íslands og einnig Jarð-
vísindastofnun Háskóla Íslands
(Ingibjörgu Jónsdóttur) um hvort
fljúga ætti og hvert.
Lúmskur er hafísinn
Eftir Þór
Jakobsson
Þór Jakobsson
» Landhelgisgæsla
Íslands hefur um
dagana unnið aðdá-
unarvert starf við
könnun á hafís.
Höfundur er veðurfræðingur og var
deildarstjóri hafísrannsóknadeildar
Veðurstofu Íslands.
OKKUR sem þekkj-
um eitthvað til heima-
slóða hvítabjarna og
lífshátta þeirra og höf-
um verið viðstödd
hvítabjarnaveiðar
rennur til rifja örlög
dýra er hingað villast.
Vissulega hafa við-
brögðin hér ekki verið
röng í aðalatriðum
seinustu árin miðað við
hvað til ráða var með
nánast engum fyrirvara. Svo er enn
sem komið er. Björgun hvítabjarna
krefst bæði sérstaks undirbúnings
og töluverðra fjárhæða. Ýmsir hafa
spáð fleiri komum hvítabjarna til
landsins er var á síðustu áratugum
20. aldar, m.a. vegna breyttra að-
stæðna í náttúrunni.
Þessi dýrastofn telur líklega
25.000 til 30.000 dýr á öllu norð-
urhvelinu og er ekki á válista en var
friðaður á 7. áratug aldarinnar.
Kvótum er úthlutað til byggða og
þar fella heimamenn leyfðan fjölda
eða selja útlendingum veiðileyfi.
Deilt er um hvort veiðarnar geti tal-
ist sjálfbærar (eftir að tekið er tillit
til náttúrulegs dauða) en þó sýnist
svo vera til fremur skamms tíma.
Úti í heimi hafa menn víða áhyggjur
af vegferð dýranna og
hver björn sem hér ber
beinin ratar í fréttir,
oft með miður góðum
formerkjum.
Ýmsar ástæður eru
til þess að breyta um
aðferð við að losna við
flækingana og finna
leið til að bjarga þeim.
Til þess að svo megi
verða þarf nokkurn
undirbúning og pen-
inga. Augljóst er hvað
gera þarf: Banna að
fella hvítabirni nema í
nauðvörn, útbúa nokkur dýralækna-
og lögregluembætti með sérstakar
deyfibyssur, hafa 2-3 búr tiltæk á
jafnmörgum stöðum, leigja stutt-
brautarflugvél til að flytja bangsa til
Scoresbysunds eða Kulusuk á aust-
urströnd Grænlands, leigja þar
þyrlu (sem fyrir eru á Constable Po-
int og í Tasiilaq) og flytja svæft dýr-
ið í sérstökum poka nógu langt frá
byggðum til að því megi sleppa. Við
svona aðgerð þarf bæði dýralækni
og aðstoðarmenn. Kostnaður við
byssu- og búravæðingu er ekki hár
en bjögunarkostnaður við hvern
björn, einkum þá vegna flutnings-
ins, gæti hlaupið á fáeinum millj-
ónum króna. Sanngjarnt og eðlilegt
væri að dreifa þessum björg-
unarkostnaði á aðila innan og utan
Íslands með samningum, m.a. við
samtök eins og World Wildlife
Fund. Þau eru mjög líkleg til að
taka þessu vel, vitandi að hvíta-
bjarnastofninn er náttúruarfleifð
alls mannkyns.
Þannig gætu allir vel við unað,
ekki bara hvítabjörninn. Þetta er
sett hér fram í fullri alvöru. Vinsæl
andmæli um mikinn kostnað eru
sannarlega álitamál, komi nátt-
úruverndarsamtök til með að greiða
megnið af honum og orð um að með
björgun sé bara verið að koma
bangsa í skotfæri einhvers í Græn-
landi falla um sjálf sig vegna veiði-
kvótanna. Svo má muna að hvert
dýr sem nær aldri á mikilvæg af-
kvæmi þegar um er að ræða friðaða
tegund þannig að krónur velmeg-
unarsamfélaga gera margt verra en
að varðveita auðgi náttúrunnar sem
við öll erum háð og auk þess hluti af.
Ísbjarnarblús
Eftir Ara Trausta
Guðmundsson » Ýmsar ástæður eru
til þess að breyta um
aðferð við að losna við
hvítabjarnarflækinga og
finna leið til að bjarga
þeim.
Ari Trausti
Guðmundsson
Höfundur er jarðvísindamaður og
áhugamaður um málefni norðurslóða.
Nú eru skatta-
hækkanir ríkisstjórn-
arinnar farnar að bíta
almenning. Þegar
hafa nauðsynjavörur
hækkað og um mán-
aðamótin munu lands-
menn enn frekar
finna fyrir aukinni
skattpíningu. Við-
brögðin munu ekki
láta á sér standa í
minni neyslu og vax-
andi óöryggi fyrirtækja og heim-
ila. Það er ótrúlegt að rík-
isstjórnin skuli feta þessa braut á
sama tíma og bent hefur verið á
leiðir sem hefðu mildað allar hug-
myndir um aukna skattbyrði á
samfélagið og eflt atvinnustig
með jákvæðum áhrifum á skatt-
stofna.
Á áhugaverðri ráðstefnu SA um
hvert stefni í fjármálum ríkisins
kom fram að skattheimta rík-
isstjórnarinnar væri komin á ystu
nöf. Fullyrt var að stjórnvöld
hefðu gengið lengra í skatta-
heimtu sinni en gert hefði verið
ráð fyrir í stöðugleikasáttmál-
anum. Að því leyti er stöð-
ugleikasáttmálinn í uppnámi. Í ný-
legri yfirlýsingu ASÍ segir m.a.:
„Það eru mikil vonbrigði og í raun
grafalvarlegt hvað ríkisstjórnin
hefur sýnt lítinn áhuga á að nýta
vilja aðila vinnumarkaðarins og
lífeyrissjóðanna til samstarfs um
að ýta verklegum framkvæmdum
úr vör eins og rætt var um strax
sl. sumar.“
Það virðist sem þessari rík-
isstjórn sé það kappsmál að koma
atvinnulífinu í uppnám með að-
gerðum sínum. Þar er ekki aðeins
um að ræða þær skattahækkanir
sem á hafa dunið heldur einnig
neikvæð skilaboð gagnvart orku-
frekum iðnaði, að ógleymdum
áformum sem munu kollvarpa ís-
lenskum sjávarútvegi.
Sársaukafull aðlög-
un að breyttum að-
stæðum hefur þegar
átt sér stað hjá einka-
fyrirtækjum, en ekki í
rekstri hins opinbera.
Samkvæmt upplýs-
ingum frá Samtökum
atvinnulífsins er áætl-
að að störfum hjá
einkafyrirtækjum hafi
fækkað um 15.000 á
undanförnum mán-
uðum. Á ráðstefnunni
kom fram gagnrýni á
lítið samráð við forstöðumenn rík-
isstofnana um framtíðarsýn og að
t.d. kynning á hinni undarlegu
„20/20 sóknaráætlun“ ríkisstjórn-
arinnar hefði hlotið litla umræðu
meðal forstöðumanna ríkisstofn-
ana. Bent var á að niðurskurður í
rekstri stofnananna gerðist ekki
eingöngu á skrifborðum ráðuneyt-
anna, samráð við stofnanirnar
væri nauðsynlegt til að ná raun-
hæfum árangri.
Það er ljóst að mikið verk er
framundan hjá fjármálaráðherra
við að koma skikki á rekstur rík-
issjóðs. Skattahækkanir eru
komnar fram af ystu nöf og mikill
niðurskurður eftir. Á ráðstefnunni
var áhersla lögð á að aðilar gengju
í takt, það væri í raun eina leiðin
til að ná árangri. Í því samhengi
er fleyg hótun fjármálaráðherra,
þegar hann sagði „You aint seen
nothing yet“, þegar hann á nýlegri
ráðstefnu um skattamál fjallaði
um aukna skattbyrði almennings.
Ekki er hægt að skilja ummæli
ráðherrans á annan veg en þann
að óttast megi frekari íþyngjandi
aðgerðir af hans hálfu í skattlagn-
ingu. Héldu þó flestir að nóg væri
að gert. Það er því miður ekki
hægt að sjá að hann og rík-
isstjórnin gangi í takt við aðra í
þessu landi, fyrirtækin og heim-
ilin. Þröngsýnir gamlir komm-
únistar ráða för í fjármálaráðu-
neytinu með úrelt viðhorf í
grundvallarmálum og hafa í hót-
unum við almenning og fyrirtæki.
Ríkisstjórnin er forystulaus og
áttavillt og veit ekkert hvert á að
stefna. Hún virðist ráðalaus þegar
kemur að þessum mikilvægasta
málaflokki samfélagsins. Að
óbreyttu er ástæða til að kvíða
framtíðinni.
Haft í hótunum
Eftir Jón
Gunnarsson
» Það virðist sem þess-
ari ríkisstjórn sé það
kappsmál að koma at-
vinnulífinu í uppnám með
aðgerðum sínum.
Jón
Gunnarsson
Höfundur er alþingismaður.
Mikið úrval af
fallegum
rúmfatnaði
Skólavörðustíg 21, Reykjavík, sími 551 4050