Morgunblaðið - 30.01.2010, Síða 42

42 Minningar
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 30. JANÚAR 2010
Minningar á mbl.is
Benedikt Egilsson
Höfundur: Guðrún Benedikts-
dóttir.
Hjördís Áskelsdóttir
Höfundar: Bragi og Sigga.
Indriði
Rósenbergsson
Höfundur: F.h. stjórnar knatt-
spyrnudeildar Fylkis, Kjartan
Daníelsson.
Jakob Falur
Kristinsson
Höfundur: Víðir Kristjánsson.
Þórbjörg J.
Guðmundsdóttir
Höfundar: Ásta Guðmunds-
dóttir.
Eva Björk Valdimarsdóttir.
Meira: mbl.is/minningar
✝ Kristján EldjárnÞorgeirsson
fæddist á Hærings-
stöðum í Stokkseyr-
arhreppi 20. sept-
ember 1922. Hann lést
20. janúar sl.
Foreldrar hans
voru hjónin Elín Kol-
beinsdóttir, f. 12.
ágúst 1894, d. 9. mars
1972, og Þorgeir
Bjarnason, f. 26. júlí
1890, d. 27. janúar
1981. Systkini Krist-
jáns Eldjárns eru Kol-
beinn, f. 24. desember 1923, d. 11.
febrúar 2007, Bjarni Kristinn, f. 4.
maí 1926, Sigríður Ingibjörg, f. 29.
júlí 1937, og Sólveig Antonía, f. 13.
janúar 1940.
Kristján Eldjárn kvæntist 28.
október 1944 Guðnýju Magn-
úsdóttur Öfjörð, f. 23. mars 1922, d.
20. febrúar 2001. Foreldrar hennar
voru Þórdís Ragnheiður Þorkels-
dóttir, f. 10. mars 1892, d. 15. apríl
1950, og Magnús Þórarinsson
Öfjörð, f. 21. júlí 1888, d. 25. apríl
1958. Börn Kristjáns Eldjárns og
Birgisdóttur og eiga þau tvær dæt-
ur og tvö barnabörn.
Kristján Eldjárn gekk í farskóla í
Stokkseyrarskólahverfi og lauk síð-
ar gagnfræðaprófi frá Flensborg-
arskóla 1940. Hann ólst upp við
hefðbundin sveitastörf á búi for-
eldra sinna, en vann einnig í „Breta-
vinnunni“ í Kaldaðarnesi á her-
námsárunum og við ræktunarbúið á
Sámsstöðum í Fljótshlíð. Hann var
kennari við farskólann í Stokkseyr-
arskólahverfi frá 1941 til 1945,
prófdómari við Barnaskólann í
Gaulverjabæ í 28 ár og skólanefnd-
armaður í Gaulverjabæjarhreppi í
42 ár.
Vorið 1945 hófu Kristján Eldjárn
og Guðný búskap á jörðinni Brands-
húsum í Gaulverjabæjarhreppi, en
1948 keyptu þau jörðina Skógsnes
af foreldrum Guðnýjar og bjó Krist-
ján Eldjárn þar allt til þess að hann
þurfti að vistast á sjúkrastofnun á
sl. ári.
Kristján Eldjárn hafði mikið yndi
af alls konar fróðleik, var mjög vel
að sér í fornsögunum og öðrum ís-
lenskum bókmenntum. Hann var
minnugur á landfræðileg heiti, bæði
íslensk og erlend, afar veð-
urglöggur og mundi veðurfar langt
aftur í tímann.
Útför Kristjáns Eldjárns fer fram
frá Gaulverjabæjarkirkju laug-
ardaginn 30. janúar og hefst athöfn-
in kl. 14.
Guðnýjar eru: 1)
Magnús, f. 1944,
kvæntur Guðrúnu
Arnarsdóttur. Þau
eiga tvo syni. Magnús
var áður kvæntur
Þorbjörgu Hugrúnu
Grímsdóttur og eiga
þau fjögur börn og
átta barnabörn. 2) Er-
lingur, f. 1945, sam-
býliskona Dóra Hlín
Ingólfsdóttir. Hún á
tvær dætur og tvö
barnabörn. Erlingur
var áður kvæntur Ing-
unni Hjördísi Björnsdóttur og eiga
þau fjögur börn og ellefu barna-
börn. 3) Þórdís, f. 1946, gift Ingvari
Jónssyni. Þau eiga þrjár dætur og
fimm barnabörn. Ingvar átti eina
dóttur fyrir, sem á þrjú börn. 4)
Þóroddur, f. 1949, kvæntur Elínu
Tómasdóttur. Þau eiga þrjá syni og
fjögur barnabörn. 5) Þorgeir, f.
1952, kvæntur Sigríði Einarsdóttur.
Þau eiga tvo syni. 6) Davíð, f. 1964,
kvæntur Drífu Eysteinsdóttur. Hún
á þrjú börn og fimm barnabörn.
Davíð var áður kvæntur Ingibjörgu
Nú er afi okkar fallinn frá á 88.
aldursári. Margar góðar minningar
koma upp í hugann þegar við hugs-
um um afa og sveitina. Í Skógsnes
vorum við alltaf velkomnar sem og
öll barnabörnin, enda vorum við
dugleg að heimsækja hann og
ömmu og áttum við það jafnvel til
að hjóla þangað nokkur saman. Afi
var sérvitur maður og var oft gert
grín að honum og þoldi hann það al-
veg ágætlega. Maður mátti t.d.
helst ekki koma inn í fjós þegar
verið var að mjólka, því þá gat mað-
ur mögulega styggt kýrnar eða
dottið í fjóshauginn, sem reyndar
gerðist yfirleitt ef maður slapp inn í
fjósið. Afi var einnig mjög íhalds-
samur og gerði margt upp á gamla
mátann, litlu mátti breyta því þá
gæti margt farið úrskeiðis.
Afi var mikill kvæðamaður, hann
las mikið af ljóðum og við kaffi-
borðið í Skógsnesi fór hann alltaf
með eitthvað af vísum og kvæðum.
Afi var vel að sér í landafræði þrátt
fyrir að hafa ferðast alveg ótrúlega
lítið og í rauninni nánast ekki neitt.
Hann var mjög mannglöggur og
mikill ættfræðingur. Hann fylgdist
vel með ástamálum barnabarnanna
og spurði þá oft t.d.: „Er einhver
farinn að kveða við þig Guðný?“
Nokkrum dögum áður en hann dó
spurði hann Guðnýju að því hvort
hún væri enn með vélstjóranum svo
hugsunin var greinilega enn skýr
hjá þeim gamla þrátt fyrir að lík-
aminn væri farinn að gefa sig. Afi
vissi líka hvað öll nöfn þýddu og
nöfnin á barnabörnunum og af-
kvæmum þeirra skiptu hann miklu
máli og lét hann skoðun sína á þeim
óspart í ljós. Hann bar sum orð
fram með sérstökum hreim sem við
svo öpuðum eftir honum, hundurinn
Hvatur var t.d. ávallt kallaður Hva-
aaat, af því að þannig bar afi nafnið
fram.
Árið 2002 vorum við barnabörnin
með okkar fyrstu Þverkeldu sem er
lítið niðjamót, sem stendur yfir
helgi og er þá tjaldað á túninu í
Skógsnesi. Á Þverkeldunni förum
við í leiki, grillum og höfum gaman
og jafnvel hermum svolítið eftir
hvert öðru. Þessi „hittingur“ var
ekki síður gerður fyrir afa enda
hafði hann mjög gaman af því að
fylgjast með afkomendum sínum.
Þessi viðburður hefur svo verið
fastur liður sumarsins og munum
við frændsystkinin svo sannarlega
halda áfram að koma saman á ætt-
arjörðinni.
Guðný, Dagrún og Áslaug
Ingvarsdætur.
Við afi vorum nánir. Vorum al-
nafnar og áttum sama afmælisdag.
Tíu sumur var ég vinnumaður hjá
afa og ömmu. Að því loknu var ég
meira og minna í Skógsnesi í frítím-
um mínum. Okkur afa kom alltaf vel
saman og skildum við vel hvor ann-
an. Við töluðum saman á eins konar
mállýsku. Einnig hermdum við eftir
ýmsum aðilum sem við þekktum. Ef
ókunnugur aðili hefði heyrt til okk-
ar hefði eflaust læðst að honum sá
grunur að við værum skrýtnir.
Afi var bóndi af gamla skólanum.
Hann var með margar fornar bú-
skaparaðferðir sem dugðu vel og
fannst því engin ástæða vera til að
tileinka sér nýjungar. Hann var sér-
vitur og þrjóskur og lét engan segja
sér hvernig hlutirnir ættu að vera.
Afi var með kúabú til ársins 1999 og
framleiddi alltaf fyrsta flokks mjólk,
þrátt fyrir að aðstæðurnar væru
ekki upp á marga fiska, þ.e. fjósið
var hlaðið úr torfi og grjóti. Þá
heyrði það til undantekninga ef það
þurfti að kalla á dýralækni að
Skógsnesi.
Afi hafði gaman af öllum hús-
dýrum, einna mest hrossum, og átti
lengst af góða reiðhesta. Afi var
samt ekki þessi sportreiðmaður sem
fór á hestbak til þess að hreyfa
klárana og fyrir sig til hressingar.
Hans ánægja var að fara á hestbak
og hafa erindi, eins og að gá að
kindum eða að smala. Afi var góður
reiðmaður og hestur fór ákaflega
vel undir hjá honum; hann hafði
þessa tignarlegu gömlu bænda-
ásetu. Afi fór síðast á hestbak árið
2005.
Afi var mjög fróður maður. Hann
var stálminnugur og mundi dag-
setningar og ártöl mjög vel og
tengdi þetta gjarnan við atburði í
sínu eigin lífi. Afi hafði gaman af vel
ortum vísum og einnig vísum sem
voru sniðuglega gerðar. Hann lagði
sig fram um að læra vísur sem hon-
um þóttu góðar. Einnig var hann
snjall að ráða myndagátur. Ég man
eftir því að pabbi lét afa iðulega
hafa jólamyndagátur Morgunblaðs-
ins á Þorláksmessu. Afi horfði að-
eins á þær og sá strax um hvað þær
fjölluðu. Hann sagði oft sem svo að
hann hefði verið lengi að finna út
hvað ein mynd þýddi. Þegar við
komum í hádegismat á jóladag þá
var afi jafnan búinn að ráða mynda-
gátunna að fullu.
Afa var umhugað um sína stóru
fjölskyldu og vildi að allir hefðu það
gott og að öllum liði vel. Hann
hvatti alla í sinni fjölskyldu til að
mennta sig. Hann sagði menntun
geta nýst á einn eða annan hátt,
sama hversu lítil og ómerkileg
menntunin var. Honum fannst t.d.
búfræðimenntunin mín mjög góð og
sagði að þeir sem menntaðir væru
sem búfræðingar væru eftirsóttir í
vinnu. Hann kallaði mig alltaf
Kristján búfræðing, eftir að ég lauk
námi á Hvanneyri, og fannst mikið
til þess koma að ég væri með þessa
menntun. Þegar ég tók meirapróf
þá fannst honum það líka merkileg
menntun. Þegar ég hóf nám í raf-
iðnum var ég orðinn mest menntaða
barnabarnið í hans augum. Það
skýrði hann þannig að ég væri nú
að bæta við mig þriðju menntun-
inni, ég hlyti því að vera mest lærð-
ur af barnabörnunum.
Ég gæti skrifað endalaust um afa
en læt staðar numið. Hann var ein
af mínum helstu fyrirmyndum.
Hann var traustur og góður vinur
sem hægt var að leita til með öll
mál. Takk kærlega fyrir allt elsku
afi.
Kristján Eldjárn Þorgeirsson.
Elsku afi. Minningarnar um þig
eru margar og erfitt að reyna að
koma þeim öllum í eina minning-
argrein. Þú og amma hafið alltaf
verið og verðið mér alltaf mjög kær
og munuð alltaf eiga stóran hlut í
hjarta mínu.
Þið tókuð mér alltaf opnum örm-
um og Skógsnes stóð okkur afkom-
endum ykkar alltaf opið.
Ég var svo heppin að eiga Skógs-
nes sem mitt annað heimili þegar
ég var yngri. Til 16 ára aldurs var
ég þar á sumrin og fékk að kynnast
„gamla tímanum“ en þið amma
hélduð upp á gömlu gildin.
Afi var mjög vinnusamur og sá til
þess að allir hefðu einhver verkefni
og hver hefði sitt hlutverk.
(Afi hafði sérstakt auga fyrir því
að allir voru bestir í einhverju, líka
börnin hans.)
Magnús: Sá um að hlúa að garð-
inum. Erlingur: Viðhald fasteigna.
Dísa: Þrif, handavinna, matargerð.
Þóroddur: Allra handa og ef þurfti
sérstaka útsjónarsemi. Geiri: Við-
hald og viðgerðir véla. Davíð:
Smurning á heyvagni, rúning með
rafmagnsklippum og kveikja í ára-
mótabrennunni.
Svo hlupum við barnabörnin inn í
þar sem á vantaði.
Afi var hraustur alla sína tíð en
gerði þó engar líkamsæfingar nema
þær „þjónuðu einhverjum tilgangi“
líkt og bera bagga eða teyma hrút-
inn. Hann var mjög nýtinn og engu
var hent í Skógsnesi nema að vel
athuguðu máli, oft á tíðum þótti
manni það út í hött en í dag geyma
margir þessir hlutir minningar sem
gott er að ylja sér við.
Skógsnesorðabókin hefur ekki
enn verið gefin út en hún hefði oft
verið brýnasta þarfaþing fyrir gest-
komandi til að skilja um hvað var
rætt við kaffiborðið. Afi notaði ýmis
orð og setningar eins og „hann er
farinn að kveða“ þ.e. karlmaður far-
inn að gera sig til við konu eða „hún
er farin að leita honum lúsa“ þ.e.
kona farin að gera sig til við mann,
„hann er orðinn eymdarlegur“ þ.e.
tilvonandi faðir.
Afa þótti gaman að því að skera
sig úr og hafði húmor fyrir sjálfum
sér, og hafði hann lúmskt gaman af
því ef hann gat hneykslað fólk með
sérvisku sinni.
Hvíldu í friði elsku afi minn. Nú
eruð þið amma sameinuð á ný.
Þín sonardóttir,
Margrét Birgitta Davíðsdóttir.
Elsku afi.
Þú varst mér mjög kær.
Alltaf var gott að koma í sveitina
til þín og fá að taka þátt í búskapn-
um með þér.
Þú hafðir gaman af skáldskap og
last mikið.
Ég lærði snemma að drekka kaffi
eða um sjö ára aldurinn í Skógsnesi.
Það var drukkið svart, sötrað af
undirskál og moli með, alveg eins
og afi!
Þú notaðir mörg skringileg orð
sem aðeins þeir sem þekktu þig vel
skildu.
Takk fyrir mig afi minn.
Þín sonardóttir,
Guðný Kristrún Davíðsdóttir.
Mig langar að minnast afa míns í
Skógsnesi í nokkrum orðum.
Hann hóf búskap í Skógsnesi árið
1948 eða sama ár og Ísraelsríki var
stofnað, eins og hann hafði oft á
orði. Hann var giftur Guðnýju
Magnúsdóttur sem lést fyrir nokkr-
um árum og eignuðust þau sex
myndarbörn, og eru barna- og
barnabarnabörn að nálgast 70. Afi
var frekar sérvitur maður en með
árunum lærði maður á þessa sér-
visku og fór að hafa gaman af
henni.
Hann hafði til dæmis meiningar
um hver gerði hvað í Skógsnesi.
Davíð átti t.d. að brýna hnífa og
fjárklippur. Einhvern tímann próf-
aði ég sjálfur að brýna fjárklipp-
urnar en var áminntur: „Ja, Davíð
sér nú um þetta.“ Geiri var í raf-
magninu en Þóroddi treysti hann í
flest verk. Erlingur smíðaði, Magn-
ús sá um garðinn, Dísa var í eldhús-
inu, Kristján Eldjárn yngri og
Börkur voru smalarnir, en ég var
aftur á móti fenginn til að bakka
vélunum inn í skemmu á haustin.
Sjálfur sá hann um fjósið og fengu
fáir að koma þar inn á mjaltatíma.
Ýmislegt lærði ég af afa mínum þau
ár sem ég var þar kaupamaður og á
ég þaðan margar af mínum bestu
æskuminningum.
Ég er ekki viss um að afi hefði
endilega átt að vera bóndi, það
hefði sennilega átt betur við hann
að vera fræðimaður, hann var víð-
lesinn og fróður, þekkti staðhætti
og gat lýst stöðum af mikilli ná-
kvæmni þó að aldrei hefði hann
komið þar.
Ferðalög stundaði hann lítið og
fannst mikil tímasóun að „liggja og
klóra sér á sólarströnd“ en þó hafð-
ist að fá hann til að fara til Græn-
lands þegar hann varð áttræður.
Fjölskyldan sló saman í dagsferð
þangað og fékk ég þann heiður að
fara með honum.
Þetta var skemmtileg ferð og afi
hefði hæglega getað verið leiðsögu-
maður í ferðinni, svo vel lesinn var
hann um Grænland. Held ég að
leiðsögumaðurinn í ferðinni hafi
verið mun fróðari um landið eftir
samtal við afa.
Ég spurði afa síðar hvort hann
hefði ekki áhuga á að fara aftur til
útlanda „Nei, ég er búinn að fara,
fór til Grænlands og Ameríku því
Grænland tilheyrði Ameríku hér áð-
ur fyrr og það dugar mér.“
Afi var mikill veðuráhugamaður
og held ég að hann hafi ekki misst
úr einn einasta veðurfréttatíma á
Rás 1 síðan 1948. Hann endaði oft
sögur af liðnum atburðum með því
að skjóta fram hökunni, kippa
hausnum aðeins til og segja: „Ég
man meira að segja hvernig veðrið
var!“ Hann hefði sennilega haft
gaman af veðrinu daginn sem hann
skildi við en þá voru þrumur og eld-
ingar!
Við fjölskyldan kveðjum afa með
virðingu, söknuði og þakklæti fyrir
allt og geri ég hans orð að mínum
þegar ég minnist dánardags hans,
skýt hökunni fram og segi: „Ég
man meira að segja hvernig veðrið
var.“
Kristján Eldjárn Magnússon
og fjölskylda.
Kristján Eldjárn
Þorgeirsson
Morgunblaðið birtir minningargrein-
ar alla útgáfudagana.
Skil | Greinarnar skal senda í gegn-
um vefsíðu Morgunblaðsins: mbl.is –
smella á reitinn Senda efni til Morg-
unblaðsins – þá birtist valkosturinn
Minningargreinar ásamt frekari upp-
lýsingum.
Skilafrestur | Ef birta á minning-
argrein á útfarardegi verður hún að
berast fyrir hádegi tveimur virkum
dögum fyrr (á föstudegi ef útför er á
mánudegi eða þriðjudegi).
Þar sem pláss er takmarkað getur
birting dregist, enda þótt grein berist
áður en skilafrestur rennur út. Grein-
ar, sem berast eftir að útför hefur farið
fram, eftir tiltekinn skilafrests eða ef
útförin hefur verið gerð í kyrrþey, eru
birtar á vefnum, www.mbl.is/minning-
ar. Æviágrip með þeim greinum verð-
ur birt í blaðinu og vísað í greinar á
vefnum.
Lengd | Minningargreinar sem
birtast í Morgunblaðinu séu ekki
lengri en 3.000 slög. Ekki er unnt að
senda lengri grein. Engin lengdar-
mörk eru á greinum sem birtast á vefn-
um. Hægt er að senda örstutta kveðju,
HINSTU KVEÐJU, 5-15 línur. Ekki
er unnt að tengja viðhengi við síðuna.
Minningargreinar
Minningarkort
535 1825
www.hjarta.is 5351800
✝
SIGURLAUG ODDSDÓTTIR
ljósmóðir,
lést á Landspítalanum Fossvogi fimmtudaginn
28. janúar.
Jarðarförin verður auglýst síðar.
Fyrir hönd aðstandenda,
Sigríður A. Pálmadóttir.