Vera - 01.10.1987, Blaðsíða 43

Vera - 01.10.1987, Blaðsíða 43
1. Þegar ég var beöin um aö skrifa smápistil í Veru um stelpur í skólastofunni fannst mér þaö auðsótt mál. En er ég settist viö skriftir vandaöist máliö. Átti ég aö fjalla um stelpurnar eins og niö- urstöour þeirra fjölda rannsókna sýndu að þær væru í skólastof- um víös vegar um hinn vestræna heim eöa átti ég aö skrifa um þær eins og þær koma mér fyrir sjónir í skólastofunni??? Ég ákvaö aö taka síöari kostinn en lesendur verða þá að hafa í huga að það mat er einungis mitt og að það mat byggist á því hvernig stelpuhóparnir mínir hafa verið. Áður en lengra er haldið þykir mér rétt að geta þess að ég vil gjarnan telja mig í hópi þeirra kennara sem reyna að fjalla um jafnréttismál og hefur umfjöllun um þau alltaf skipað sinn sess í skólastarfinu og þá fyrst og fremst í umræðum um bækur, sjón- varpsefni og ýmis þau dægurmál sem spjallað er um í „heima- krók". Einnig er vert að hafa í huga að hver nemendahópur er mjög misjafnlega samansettur og geta einstaklingar innan hans haft mikil áhrif á allt starfið í skólastofunni. Það er Ijóst að stelpurnar hafa mjög ákveðnar skoðanir á jafn- réttismálum a.m.k. sá aldurshópur sem ég þekki einna best 11—13 ára. En hvernig eru stelpumar svo í skólastofunni þegar nánar er að gáð? Jú, þær eru ábyrgar, félagslega þroskaöar, já- kvæðar, fullar sjálfstrausts, samviskusamar, samvinnuþýðar, skemmtilegar, þolinmóðar, Ijúfar, indælarog margt, margtfleira. En — þær eru líka andhverfur alls þessa og sambland af öllu þessu. Það sem skiptir mestu er að þær eru fyrst og fremst ein- staklingar og jafn margbrotnar og einstakar og mannfólkið yfirleitt er. En svona einfalt er þetta að sjálfsögðu ekki. Þær hafa frá fæð- ingu fengið „þjálfun" í að leika aðalhlutverk sitt í lífinu, kynhlut- verkið. Mér hefur virst aö greinilegra áhrifa þess verði þó ekki vart fyrr en á unglingsárunum, við 13—14 ára aldur. Alltof margar þeirra stelpna sem fyrir unglingsárin voru ákveðnar, fullar sjálfs- trausts, þorðu að láta skoðanir sínar í Ijós þrátt fyrir. . ., gátu tekið málefnalegri gagnrýni, létu ekki strákana segja sér fyrir verkum, sýndu að þær höfðu stjómunar- og skipulagshæfileika, voru góð- ar í stærðfræði og raungreinum o.s.frv., alltof margar þeirra breytast að einhverju eða öllu leyti á þann veg sem við flestar þekkjum því miður of vel. Þetta hefureinnig gerst þó að kennarinn hafi meövitað reynt að hafa áhrif á þessa þróun með því að þjálfa nemendur í vinnubrögðum sem reyna á alla þessa þætti, skipu- lega rætt um það hvernig samfélagið mótar kynhlutverkin og hvaða hugsanlegar aðrar leiðir þeir geti farið. Hvað er þá til ráöa? Ég fyrir mitt leyti hlýt aö ala þá von í brjósti að eitthvað af því sem þeim var kennt á bamaskólastigi skili sér, þótt síðar verði. Lilja M. Jónsdóttir, kennari við Æfingaskóla Kennaraháskóla íslands. 2. Kannanir sem gerðar hafa verið á samskiptum kennara og nemenda í skólastofu leiða í Ijós að strákamir fá mun meiri athygli en stelpumar og kennarinn ver mun meiri tíma í samskipti við strákana en stelpurnar. Það hefur einnig verið fullyrt að strákar hafi fremur frumkvæði og komi með nýjar hugmyndir í náminu meðan stelpur fara eftir fyrirmælum kennarans. Það fer ekki hjá því að niðurstöður þessara kannana verði kennurum umhugsunarefni og tilefni til aö skoða samskiptin í Þrír kennarar segja frá: skólastofunni í nýju Ijósi? Kennarar hljóta að spyrja sjálfa sig — mismuna ég nemendum mínum eftir kyni? — ef svo er, hvers vegna og hvað get ég gert til að breyta því? Ég ætla ekki að svara þessum spumingum hér. Þeim er enda ekki auðsvarað. Flest bendir einnig til þess að ekki sé auðvelt að breyta samskiptum í skólastofunni. Skólinn er hluti af samfélaginu og samskipti nem- enda og kennara endurspegla ríkjandi viðhorf til kynja úti í þjóð- félaginu. Kennarar líta fyrst og fremst á nemendur sína sem persónur og sjálfstæða einstaklinga sem hver um sig er einstakur og engum öðrum líkur. Því veitist okkurerfitt aðalhæfa um nemendahópinn, erfitt að fara með fullyrðingar um að stelpuhópurinn sé svona en strákahópurinn einhvem veginn öðru vísi. Samt sem áður hljót- um við kennarar að verða að líta sérstaklega á stelpuhópinn, at- huga hvað einkennir vinnubrögð stelpnanna og skoða hvers eðlis samskipti okkar við stelpumar eru. Eru stelpurnar stilltar, hlutlausar og atkvæðalitlar eða eru þær e.t.v. duglegar, samviskusamar og öruggar í námi? Undanfarin ár hef ég kennt raungreinar í 7.—9. bekk grunn- skóla. Námið byggist að miklum hluta á verklegum tilraunum sem nemendur vinna að í hópvinnu 4—5 saman og þá reynir mikið á góða samvinnu innan hópsins. Að hluta til er námið byggt á ein- staklingsverkefnum en einnig þá sitja nemendur saman í hópum og geta aðstoðað hver annan. Ég hef þá reglu að leyfa nemend- um að velja sjálfir með hverjum þeir vinna í hóp og grípa aðeins inn í ef upp koma verulega samvinnuvandamál. Nánast undantekingalaust raða nemendur sér þannig að stelp- ur vinna saman og strákar saman. Það tilheyrir undantekningum ef strákar og stelpur velja sér að vinna saman í hóp. Stelpurnar eru gjarnan gagnrýnar á verkefni sem þær eiga að leysa og leita eftir skýringum og nákvæmum fyrirmælum, en að þeim fengnum vinna þær verkefnið af samviskusemi og ná- kvæmni. í hópvinnu skipuleggja þær verkefnaskiptingu fyrirfram og ætlast til þess að hver og ein leggi sitt af mörkum. Ein helsta athugasemd stelpna gegn því að hafa stráka með í hópvinnu er einmitt að ,,þeir kunna ekki að vinna saman, þeir vilja alltaf gera eitthvað annað". Stelpurnar beita einnig samvinnu þó verkefni séu lögð upp sem einstaklingsverkefni. Oft vinna þær tvær og tvær saman og þá með bestu vinkonunni auðvitað. Þá þarf kennarinn að vera vak- andi fyrir því að vinkonuspjallið taki ekki tíma frá náminu, það er ekki víst að þær trufli kennslu þó þær tefji hvor aðra. Það er reynd- ar sjaldgæft að stelpur hegði sér þannig að það valdi verulegri truflun í bekknum. Stöku sinnum verður samstaðan í vinkonuhópnum slík að þær loka á samskipti við aðra nemendur og jafnvel kennarann iíka. Hópurinn er þá sjálfur sér nægur um flest samskipti og vill sem minnst blanda geði við þá sem standa utan hópsins. í slíkum til- vikum reynir á lagni og kunnáttu kennarans til að tryggja að sam- skipti verði ekki of einhæf og bundin við of fáa í bekknum. Oftast vilja stelpurnar halda góðu sambandi við sinn kennara og leggja töluvert á sig til að fá þá umbun sem fæst með viður- kenningu kennarans á vel unnu verki. Birna Sigurjónsdóttir yfirkennari Snælandsskóla 43

x

Vera

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vera
https://timarit.is/publication/858

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.