Vera - 01.02.1999, Blaðsíða 24

þýðing: Fríðríka Benónýsdóttir
Bella Abzug
Ein merkasta kvenréttindakona aldarinnar
Bella Abzug, lögfræðingur, kvenrétt-
indakona, þingkona, friðarsinni og bar-
áttukona fyrir friði, jafnrétti og félags-
legu réttlæti lést í New York 31. mars
1998. Hún var ein merkasta kvenrétt-
indakona aldarinnar og því við hæfi að
minnast hennar.
Bella Savitzky fæddist í Bronx-hverfinu í New
York þann 24. júlí 1920. Foreldrar hennar voru
rússneskir gyðingar sem flust höfðu til Banda-
ríkjanna í leit að frelsi og jafnrétti. Snemma
kom í Ijós að Bella var um margt ólík vinkonum
sínum, hún lék sér með strákunum í tíuaura-
harki á götunni og skeytti ekkert um það þótt
slíkt þætti ekki við hæfi veluppalinna stúlkna.
Strax á barnaskólaárunum var hún farin að
dreifa bæklingum um nauðsyn þess að gyðing-
ar eignuðust eigið riki og halda ræður um sama
efni í neðanjarðarlestum New York borgar. Þeg-
ar faðir hennar lést var hún þrettán ára gömul
og gekk enn þvert á hefðirnar með því að
heimta að fá að segja „kaddish” (hebresk bæn
fyrir hinum látnu) í samkunduhúsinu í heilt ár.
Þótt skýrt væri kveðið á um það í helgum ritum
gyðinga að eingöngu karlmenn mættu flytja
þessa bæn, þá létu rabbínarnir undan þrá-
beiðni hennar.
Bella gekk í Hunter College á Manhattan, þar
sem hún var kosin formaður nemendafélagsins
og vann sér það til frægðar að halda ræðu á
nemendafundi ásamt með Eleanor Roosevelt,
þáverandi forsetafrú Bandaríkjanna, og urðu
þær góðar vinkonur uppfrá því.
Að náminu í Hunter College loknu sótti Bella
um í lagadeild Harvard háskóla, þótt þar væri
konum ekki hleypt að, og fékk að sjálfsögðu
synjun. En hún gafst ekki upp og fékk styrk til
náms í lögfræði við Columbia University, þar
sem hún var ein af sex konum í lagadeildinni.
Hún útskrifaðist með láði vorið 1944, en stuttu
fyrir útskriftina giftist hún Martin Abzug, ungum
bissnessmanni sem einnig fékkst við að skrifa
skáldsögur. Hjónaband þeirra varði allt til árs-
ins 1986, þegar hann lést. Þau eignuðust tvær
dætur.
Samkvæmt hefðinni hefði Bella átt að helga
sig eiginmanni, börnum og heimili, en það datt
henni ekki í hug. Hún varð fljótlega þekkt sem
ötull lögfræðingur þeirra sem minna máttu sín
og sérhæfði sig í brotum á lögum um réttindi
félaga í verkamannasamtökum og öðrum
mannréttindabrotum og ávann sér virðingu
starfsfélaga sinna smám saman, þótt hún þyrfti
til að byrja með alltaf að mæta með hatt I rétt-
arsalina til að dómararnir héldu ekki að hún
væri ein ritaranna.
f upphafi sjötta áratugarins varð hún enn
þekktari þegar hún tók að sér að verja ýmsa þá
sem ásakaðir voru um kommúnisma í norna-
veiðum McCarthy-ismans. Hún lét sig heldur
ekki muna um að bregða sér til Suðurríkjanna
24