Tónlistin - 01.06.1946, Blaðsíða 4

Tónlistin - 01.06.1946, Blaðsíða 4
2 TÓNLISTIN þétt. Þannig má skipta öllum tón- listariðkendum í tvo hópa, Bach-liða og Brahms-liða. Bách birtir tilfinn- ingu sína i ströngu formi rökbund- innar og sikvikrar framvindu, en Brahms kafar djúnt í tilfinninga- brunn augnabliksins og skeytir þá litt um smámunalegar reglur skyn- semibundinnar endurskoðunar. Með öðrum orðum mætti nefna þessar tvær tónlistarstefnur raun- sæisstefnu og dreymistefnu. En þó megum við aldrei gleyma því, að síðari timar hafa dregið menn í dilka eftir stíl þeirra, að loknu ævi- verki. Sjálfir hafa þeir starfað eft- ir innstu köllun, án tíllits til sér- stakrar flokkunar eða auðkenning- ar. Samruni tveggja andstæðna í sál- arlífi mannsins verður mörgum manninum erfitt úrlausnarefni og oft örlagaríkt. Og þó sjáum við, hve nauðsynlegt getur verið að sam- ræma tvo að því er virðist óskylda eðlisþætti til eflingar innviðum hinna ýmsu mannsparta. Því aðeins valdi ég dæmi um Bach og Brahms, að ég vildi reyna að sýna fullkom- leik þess skapandi tónlistarmanns, sem tengt gæti saman í starfi sínu viturlega framsvni Bacbs og heita djúpýðgi Brahms. Þesskonar tví- tengsl mundu alefla hug hans til hinna stórkostlegustu dáða. I íslenzkum þjóðsögum eigum við fagran vitnisburð þess. hvernig slik tvitengsl bjarga manni frá öm- urlcgu hlutskipti hins snauðastn umkomuleysis. Sonur Hildigunnar einyrkjaekkju í Lónkoti, Björn að nafni, var þeirri afburðagáfu gædd- ur að kunna tök á snjöllum fiðlu- leik. Ekki getur sagan þess, hvar hann hafi numið list sína, heldur lætur sér nægja staðhæfinguna: „Kvað hann svo vel á fiðlu, að ærin var íþrótt i". Af þessu fékk hann viðurnefnið Fiðlu-Björn. Sökum þessara hæfileika sinna lagði Björn það i vana sinn að ferðast milli bæja og i önnur héröð, og var hon- um allsstaðar tekið opnum örmum, þvi að hljóðfæri hans veitti öllum, er til heyrðu, mikla ánægju. Að öðru leyti var Björn vaskur dreng- ur og liðtækur í bezta lagi til hvers- kyns vinnu. Móðir hans kveið hins- vegar framtið piltsins, ef hann héldi uppteknum hætti og fengist ekki til að gegna neinu nýtilegu starfi. Hún kom honum þvi til uppeldis hjá bróður sínum, er var prestur. Klerk- ur vandaði um við fiðlarann og lagði fast að honum að taka upp nýtt líferni, þar til Björn lét sér segjast og ákvað að gerast vinnu- maður hjá presti. En prestur vissi lengra nefi sínu og einsetti sér að reyna kjark Björns og áræði til hins ítrasta. Vakti hann upp djöfla og drauga, hauslausar verur og kistulagða hreppakerlingu og sendi á Björn. Björn tók ófögnuði þess- um með hinu mesta jafnaðargeði, hafði jafnvel skemmtun af, og aldr- ei mælti hann æðruorð af vörum, heldur ekki þótt höfuð hans snéri öfugt á bolnum og uppvakningur tæki fyrir kverkar honum svo við lægi köfnun. Vegna óféilni þessarar og djörfungar fékk prestur smám saman æ meiri mætur á Birni, og er
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68

x

Tónlistin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tónlistin
https://timarit.is/publication/922

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.