Heimilisritið - 01.03.1945, Blaðsíða 20

þau, enda þótt margir hinna
merlcustu sálfræðinga telji að
hann hafi valdið aldahvörfum í
sálfræðinni og fundið upp nýja
aðferð til að lækna geðtruflanir.
Það hefur jafnvel hneykslað ýmsa
þá, er í mörgu eru andvígir kenn-
ingum Freuds, að lítt merkir
menn í samanbui ði við hann,
hafa fengið Nobakverðlaunin, en
gengið hefur verið fram hjá hon-
um.
Flestir munu vera sammála um
að veitendum bókmenntaverð-
launa Nobels hafi verið mjög
mislagðar hendur. Hinn fyrsti, er
þau verðlaun hlaut var fransk-
ur rithöfundur, Sully Prudhomme
Hann var ófrumlegt skáld og er
nú algerlega gleymdur. Virðist
hann hafa orðið fyrir valinu
vegna þess, að hann hafði verið
tekinn upp í Academie Francase,'
en það er hin mesta virðing, er
nokkru frönsku skáldi getur
hlotnast heima á ættjörð sinni.
Aftur á móti kom hvorki Zola
né Proust til greina, hvorki
Tolstoy né Chekhov, hvorki tbsen
né Strindberg. Árið 1902 voru
verðlaunin veU.t Theodor
Mommsen, þýzkum sagnfræðingi,
sem að vísu var mikilhæfur í
sinni grein, en var þó enganveg-
inn fremri en ýmsir aðrir sagn-
fræðingar á þeim tíma. Yfirleitt
tókust veitingamar fremur sein-
heppilega fram yfir heims-
styrjöldina. T. d. ^ékk Pólverjinn
Sienkiewicz verðlaunin árið 1905
enda þótt Tolstoy væri á lífi. Kom
þar til greina andúð Svía á Rúss-
um. Aftur á móti voru Þjóðverj-
ar mjög í hávegum hafðir, og
hlaut Paul Heyse verðlaunin árið
1910, en hann er nú að mestu
gleymdur í Þýzklandi sjálfu
hvað þá annarstaðar. Árið 1912
hlaut Gerhard Hauptmann verð-
launin. Hann hafði að vísu byrj-
að sem snjallt skáld, en síðari rit
hans eru talin lítt merk.
Þó að veiting þessara verð-
launa hafi óneitanlega tekist mis-
jafnlega hafa mörg hinna mestu
afburðaskálda hlotið þau. Sem
dæmi má nefna Anatole France,
Romain Rolland, Bernhard Shaw,
Thomas Mann, Sinclair Lewis og
Pearl Buck. Frá sjónarmiði listar-
innar má óefað telja alla þessa
rithöfunda á meðal hmna
fremstu. Sömuleiðis hafa þeir og
margir aðrir, er verðlaunin hafa
hlotið, talið það hlutverk sitt að
vinna gegn alls konar ofbeldi og
berjast fyrir auknum þroska
mannkynsins.
Þrjú norsk skáld hafa fengið
Nobelsverðlaunin, Björnstjerne
Bjömsson, 1903, Knut Hamsun
1920 og Sigrid Unset, 1928. Arið
1917 var þeim skipt á milli
dönsku skáldanna Gellerups og
Pontoppidans, og af sænskum
skáldum hafa Vemer von Heiden-
stam og Selma Lagerlöf fengið
þau. Ekki virðist hafa dregið úr
andúð veitenda Nobelsverðlaun-
anna gegn Rússum á síðari ár-
um. Maxim Gorki kom aldrei til
greina, og hinn eini Rússi eftir
18
HEIMILISRITIÐ