Læknablaðið

Ukioqatigiit

Læknablaðið - 15.12.1995, Qupperneq 7

Læknablaðið - 15.12.1995, Qupperneq 7
LÆKNABLAÐIÐ 1995; 81 843 milli hvort þeir eigi að setja nýinnlagða 77 ára gamla konu á blóðþynningarmeðferð. Konan er með gáttaflökt og væga hjartabilun. Þessu klíníska vandamáli er breytt í spurningar sem líklegt er að vísindin hafi glímt við, svo sem hvort blóðþynningarmeðferð minnki áhættu á blóðtappa, hver sé heildar- og hlutfallsleg áhætta við að veita blóðþynningarmeðferð og hvort áhættan við meðferð sé meiri en áhættan við heilablæðingu eða aðra fylgikvilla með- ferðar? Afla bestu mögulegra rannsókna um þetta viðfangsefni. Hér er einkum ætlast til að lækn- ar geti nýtt sér úrval rannsókna eða gagna- grunna svo sem Cochrane Database of System- ic Reviews (7), Scientific American Medicine á geisladisk og ACP Journal Club (fylgirit við Annals of Internal Medicine). í þessum gagna- bönkum hefur efninu verið þjappað saman í yfirlitsgreinar og það tekur því skemmri tíma að nota þá en til dæmis MEDLINE. Meta heimildir á gagnrýninn hátt með tilliti til þess hversu hagnýtarþœr eru varðandi viðkom- andi spurningu. Leiðbeiningar um þessi atriði hafa nýlega verið birtar í röð greina í JAMA undir aðalfyrirsögninni „Users’ Guide to the Medical Literature” (8,9) Nota niðurstöðurnar við úrlausn á þessu til- tekna klíníska vandamáli og ef til vill semja vinnureglur eða staðla fyrir sitt fag um svipuð klínísk vandamál. Meta árangurinn. Þessi vinnuaðferð er því liður í því að veita bestu mögulegu meðferðina og jafnframt hagnýtustu símenntunina. Enda þótt ofannefnt vinnuferli virðist vera einfalt og að sumu leyti sjálfsagt hefur tekið ótrúlega langan tíma að vinna því framgang. Eins og fram kom hér að framan hafa margir gert sér grein fyrir gjánni á milli þeirrar þekk- ingar sem er til staðar og vinnulags í klínískri vinnu. Canadian Task Force hópurinn (10) var einna fyrstur til að vinna heimavinnuna á þessu sviði upp úr 1970. David Sackett og félagar hans við McMaster háskólann í Kanada þró- uðu vinnuaðferðirnar enn frekar og um 1980 byrjuðu þeir að nota hugtakið evidence based medicine (3). Sackett var einn af frumkvöðlum að stofnun ACP Journal Club (1). Hann er nú fluttur til Oxford þar sem hann ásamt sam- starfsmönnum í Kanada og víðar vinna ötul- lega að því að koma þessum nauðsynlegu vinnuaðferðum á framfæri, meðal annars í hinu nýja tímariti sínu, Evidence-Based Medi- cine. Upp úr 1980 þegar ungir læknar komu heim til Islands eftir framhaldsnám erlendis, meðal annars frá McMaster í Kanada, höfðu þeir og ýmsir aðrir tileinkað sér þennan hugsunarhátt og vinnulag. Það var því sjálfsagt að þeir vektu athygli á ýmsum úreltum eða vafasömum vinnuaðferðum sem voru við lýði hér á landi á þeim tíma. Umræður um gagnsemi kembileitar hjá frískum einstaklingum urðu fyrir valinu, meðal annars um gagnsemi þvagrannsókna hjá skólabörnum, glákuleitar, röntgenrannsókna og töku hjartarita hjá fullorðnum, þar eð þessi viðfangsefni höfðu flest verið tekin til ítarlegr- ar umfjöllunar af Canadian Task Force hópn- um. Því miður snerust umræðurnar hér á landi fljótt um það að hér væri um árásir á kollega eða starfsemi einstakra stofnana að ræða (11) fremur en upprunalegu hugmyndina. Umræð- an var því slegin út af laginu eins og reyndar víða annars staðar, þar eð oft getur verið um hreina hagsmunaárekstra að ræða. Umræðunni um að bæta gæði þjónustunnar með því að koma þekkingunni til skila við lækningar í dagsins önn með þeim aðferðum sem að ofan greinir óx þó fylgi jafnt og þétt eins og glöggt má sjá í virtustu læknablöðum heims á síðustu árum (3-9,12,13). Nýlega birtist viðtal við prófessor David Sackett, sem nefnist Goodbye to the dinosaurs (14). Þar rekur hann þróunina um þessi mál á síðustu árum og bend- ir á að straumhvörf hafi orðið í viðhorfum lækna til ofannefndrar nálgunar og að dínó- saurarnir séu sem óðast að hverfa af sjónar- sviðinu. Hér á hann ekki endilega við einstaka menn heldur þá staðreynd að hagsmunir eða tregða í kerfinu séu óðum að víkja fyrir þekk- ingarþörfinni. Það er von mín að svo sé einnig hér á landi og að læknum takist að taka á þessum málum með faglegum hætti í nánustu framtíð. Jóhann Ág. Sigurðsson HEIMILDIR 1. Sackett, DL, Haynes RB. On the need for evidence- based medicine. Evidence-Based Medicine 1995; 1: 5-6. 2. Growley P, Chalmers I. Keirse MJ. The effects of corti- costeroid administration before pre-term delivery; an overview on the evidence from controlled trials. Br J Obset Gynaecol 1990; 97: 11-25. 3. Rosenberg W, Donald A. Evidence based medicine: an approach to clinical problem-solving. BMJ 1995; 310: 1122-6.
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92

x

Læknablaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Læknablaðið
https://timarit.is/publication/986

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.