Morgunblaðið - Sunnudagur - 04.05.2014, Blaðsíða 46

46 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 4.5. 2014
Í
slendingar eru fámenn þjóð og eru stundum
minntir á það. Margir þeirra hafa lent í því að
ekki háttvísustu útlendingar sem þeir eiga
samskipti við hafa spurt um íbúafjölda lands-
ins og gert sér svo, með nokkru yfirlæti,
nokkurn mat úr svarinu. Þeir velta því þann-
ig upp að það væri nú aðeins eins og gerðist í miðl-
ungsborg í þeirra heimalandi, borg sem umheimurinn
hefði jafnvel aldrei heyrt nefnda. Eða þeir þykjast sjá í
hendi sér að það land byggi álíka fjöldi og ætti heim-
ilisfesti í „a few blocks in Manhattan“ eða samsvarandi
hópur og hlypi þar maraþon árlega.
Bréfritari hefur á löngum ferli fengið sinn eðlilega
skammt af þess háttar hjali, án þess að kvarta og er
t.d. minnisstætt þegar þáverandi starfsbróðir spurði
um íbúafjölda á Íslandi og sagði, er hann heyrði svarið:
„Þetta er svipaður fjöldi og starfar í Seðlabanka Ind-
lands.“
Landsmönnum fjölgar,
minnimáttarkenndin vex
Slík viðhorf koma ekkert á óvart. En það gerir hins
vegar hitt, hve sumir heimamenn virðast illa þjakaðir
af minnimáttarkennd vegna þessa. Það á jafnvel við
um menn sem ákaft hafa kallað eftir því, með mis-
jöfnum árangri, að fá að vera í fyrirsvari, inn á við og
út á við, fyrir hið samansafnaða fámenni „á skerinu“.
Sérlega minnisstæður í þessu samhengi er forystu-
maður einn á stjórnmálavettvangi sem þjóðin greiddi
ekki lakari laun en fjölmennari þjóðir greiða sínum
pótintátum. Hvað eftir annað kallaði hann þennan skil-
vísa launagreiðanda sinn „örríki“ í opinberri umræðu.
Stundum var það raunar gert til að undirstrika póli-
tíska nauðsyn þess að Íslendingar fælu öðrum forræði
eða úrslitaáhrif um sín mikilvægustu mál. Ekki er úti-
lokað að ýmsir hafi þá hugsað með sér að gæfuríkt var
að slíkir höfðu ekki áhrif þegar barist var til sigurs fyr-
ir heimastjórn og fullveldi og íbúafjöldi „örríkisins“
var aðeins tæpur fjórðungur þess, sem nú er.
Þegar öll mál sem út af stóðu voru loks felld í inn-
lendar hendur fyrir réttum 70 árum voru íbúarnir
144.000 eða svo, vel helmingi fámennari en þeir eru nú
og miklum mun vanbúnari í veraldlegum efnum en síð-
ar varð. Þeir voru vissulega til sem vantreystu þjóð-
inni til að fara með eigin mál sökum fámennis, en þeir
voru ekki margir. Þeir sem treyst hefur verið til for-
ystu gagnvart öðrum hafa oft tekið eftir því, að það eru
sjaldan dregin nein sérstök mörk við íbúafjölda á borð
við hinn íslenska. Þeir sömu hafa aldrei heyrt erlenda
fyrirsvarsmenn hafa örríkið í flimtingum. Aðeins inn-
lenda minnipokamenn.
Aldrei fundu menn fyrir því, til að mynda, að yf-
irvöld í Bandaríkjunum gerðu neinn mun á norrænu
ríkjunum hvað þetta varðaði. Þetta voru allt smáríki í
þeirra augum, sem ekki gátu haft nein úrslitaáhrif á
þróun alþjóðamála, fremur en önnur slík. Stundum
virtust Ameríkumenn draga smáríkjamörkin við 10
milljónir íbúa eða þar um bil og gera engan mun á
þeim sem voru undir því marki. Þetta voru þó ekki
nein formleg skil á milli þjóða. Íslendingar hafa vanist
því t.d. að horfa á Dani sem stórþjóð, enda átti hún alls
kostar við okkur, þótt þeir beittu afli sínu oftar en ekki
mildilega í samanburði við aðra nýlenduherra. Að því
leyti voru þeir stærri í sniðum en margur fjölmennari
nýlenduhafi. En enginn munur reyndist þó í raun á
getu til sjálfsvarnar þegar Þjóðverjar hernámu Dan-
mörku eða þegar Bretar hernámu Ísland. Íslendingar
töldu sig auðvitað mun heppnari með hernámsþjóð
Þær eru margar
innréttingarnar og lúta
ólíkum lögmálum
* Reglur Evrópusambandsins varðað elta svo íslenskar bankastofn-anir fengju að eiga viðskipti á meg-
inlandinu. Ísland leitaðist þó við að
hafa sínar reglur eins þröngar og
verða mátti, öfugt við kjánalegar
fullyrðingar um hið gagnstæða.
Reykjavíkurbréf 02.05.14
Myndin sýnir meðal annarra forseta Íslands,
þáverandi forsætisráðherra, Ólaf Davíðsson
ráðuneytisstjóra, Garðar Halldórsson,
húsameistara ríkisins, og Þorstein Gunn-
arsson arkitekt á upphafstíma endurnýjunar
gamla stjórnarráðshússins við Lækjartorg.