Tímarit Máls og menningar - 01.03.1961, Page 26

TÍMARIT MÁLS OG MENNINGAR
bókinni, hálfu lengri og dekkri, mundi
fræða lesendur um barnaþrælkun út-
lendinga í Kína og nefna ótal dæmi
um hugkvæmni þeirra og elskusemi,
svo sem litlar spunavélar frá Lanca-
shire, sem hagsýnir eigendur tímdu
ekki að fleygja þegar bannað var með
lögum að nota þær heima á Englandi.
Þess yrði getið í kaflanum að f j örutíu
af hverju hundraði þeirra, sem unnu
í vefnaðarverksmiðjum í Kína á árun-
um milli heimsstyrjaldanna, voru
börn, aðallega telpur, svo að spuna-
vélarnar gömlu frá Lancashire héldu
sannarlega áfram að snúast. Þess yrði
einnig getið að börnin voru látin
vinna 12—14 klukkustundir á sólar-
hring og beitt mikilli harðneskju; en
varla þyrfti að taka fram að laun
þeirra, ef laun skyldi kalla, voru í
fyllsta samræmi við neyð almennings
og innræti iðjuhöldanna, né fara
mörgum orðum um hollustuhætti í
silki- og baðmullarverksmiðjunum,
þar sem berklar herjuðu eins og far-
sótt. Aðrir kaflar í bókinni mundu svo
varpa ljósi á enn skuggalegri gull-
námur, því að útlendum auðkýfingum
í Kína flökraði ekki við að lauma í
vasa sinn gróða af þrælasölu, eitur-
sölu, spilavítum og hverskonar skipu-
lögðum vændisrekstri, meira að segja
hryllilegustu tegund hans: barna-
vændi.
Svona fleski fellur aldrei framar í
kál hvítra manna. Ræningjasögunni í
Kína er lokið, sem betur fer, kínverj-
ar slógu sjálfir botninn í hana eftir
þrautseiga baráttu og miklar hörm-
ungar, þegar þeir stofnuðu alþýðu-
lýðveldið fyrir ellefu árum. Speking-
ar á Vesturlöndum, sem una botnin-
um illa, en segjast þó ekki bera hags-
muni nýlendukúgara fyrir brjósti,
mættu gjarna líta um öxl og minnast
þess í góðu tómi, sem á undan var
gengið.
Ellefu ár eru ekki langur tímaspöl-
ur á vegferð neinnar þjóðar, sízt fjöl-
mennustu þjóðar heims, sem á óra-
leiðir að baki og búið hefur frá alda
öðli að sérstæðri menningu. Um þenn-
an stutta spöl hefur þó margt verið
rætt og ritað í Evrópu og Ameríku,
líklega meira en um samanlögð skeið
kínverskrar sögu frá upphafi. Jafnt
og þétt koma út bækur vestan hafs og
austan, þar sem kínverska alþýðulýð-
veldinu er ýmist lýst eins og hliðstæðu
himnaríkis eða kvalastað glataðra;
og ætti það raunar að vera nokkur vís-
bending um að þjóðin hafi hvorki far-
ið sér hægt á þessum ellefu árum né
velt því mjög fyrir sér hvort athafnir
hennar væru öllum að skapi. Annað
veifið birtast einnig næsta hlutlægar
bækur um Kína og kínverja, þar sem
dreginn er saman mikill og staðgóður
fróðleikur um þróun mála þar eystra
síðan Tsjang Kaj-sjek hrökklaðist til
Tajvan og alþýðulýðveldið var grund-
vallað. í þeim flokki bóka eru til dæm-
is rit sumra ferðalanga, sem gist hafa
16