Tímarit Máls og menningar - 01.03.1961, Page 84

TÍMARIT MÁLS OG MENNINGAR
livers blóms, hvers jugls, hvers flökkubarns
og faðir þeirra og móðir.
Þetta gamla farmannsljóð, Morgunganga
í Alma Ata: hér verður Guðmundur orð-
margur um of, svo að heildaráhrifa gætir
síður en skyldi. Þess sama gætir og nokkuð
í lengri rímuðu Ijóðunum og þeim form-
blendnu, s.s. í Kirkjugarðsvísum og Síðasta
haustljóði Úlfs í Völuskógum. Virðast mér
rímlausu ljóðin yfirleitt samþjappaðri og
sterkari að byggingu; er Guðmundi auðsjá-
anlega allsýnt um þá tegund Ijóðagerðar.
Á það vafalaust rót að rekja til efnisfylld-
ar: Guðmundur hefur ávallt eitthvað mark-
vert að segja lesendum sínum.
Skáldskapur Guðmundar Böðvarssonar
virðist mér á athyglisverðum umskiptamót-
um í þessari nýjustu bók hans. Margt virðist
benda til þess, að skáldið hyggi gott til nýs
Ijóðstíls án þess þó að varpa hefðbundnum
formseinkennum með öllu fyrir borð, s. s.
ljóðstafasetningunni. Mun og enn nokktir
bið á verða, að skáld frá öðrum plánetum
skipi öndvegin í skáldasal!
lialdur Ragnarsson.
Theodora Thoroddsen:
Ritsafn
Sigurður Nordal sá um útgáfuna.
Bókaútgáfa Menningarsjóðs,
1960.
að er gott að þessi kafli tímaritsins heit-
ir „Umsagnir um bækur“ en ekki „Rit-
dómar“ — ég teldi það ekki mitt að setjast
í dómarasæti að dæma um þá tvo rithöfunda
sem hér eiga í hlut. Bókin hefst á inngangs-
orðum um frú Theodoru eftir Sigurð Nor-
dal (32 bls.), en síðan taka við kaflar sem
heita Þulur (alls tólf), Kvæði og stökur,
Vísnaþættir, Eins og gengur (smásögur),
Minningar, Af ýmsu tagi, Islandsk folketru,
Þýddar sögur — og að lokum bætir S. N.
við nokkrum orðum um útgáfuna.
Þeir sem hafa beðið Sigurð Nordal að
annast þessa útgáfu vissu hvað þeir voru að
gjöra, — inngangur hans um frú Theodoru
er líka eins og við mátti búast frá hans
hendi um þessa konu. Þeir sem þekktu
Theodoru Thoroddsen meira eða minna fá
hér rifjaða upp í fáum en skýrum dráttum
mynd ógleymanlegs persónuleika og fáir
óskyldir munu hafa þekkt hana svo vel að
þessi mannlýsing bæti ekki við og auðgi vit-
neskju þeirra og skilning. En ungu fólki og
ókunnugu opnast sýn inn í heim nýliðinna
en furðu fjarlægra tímamóta íslenzkrar
þjóðarsögu gegnum örlagalýsingu sem bæði
gleður hugann og yljar um hjartarætur.
Það er auðvitað enginn efi á að þulumar
eru mestu listaverkin sem frú Theodora læt-
ur eftir sig, en allt er það „listinni merkt“
hvort sem er í bundnu máli eða lausu, gam-
an eða alvara, og allt snertir strengi glað-
værðar án græsku og samúðar án tilfinn-
ingasemi, — en sár er sviðinn í kvæðinu Að
vestan og ristar blóðgar rúnir. Þar er efni í
nýja vestfirzka íslendinga sögu á borð við
sögu þeirra Gísla og Auðar.
Ritsafn frú Theodoru er ekki mikið að
vöxtum en er í fjölbreytni sinni eins konar
aldarspegill þeirra tíma er miðaldir vom að
ganga úr garði hér á landi, rétt áður en
flestallir gamlir og grónir hættir fóru úr
skorðum og þjóðin tók að nema þetta land
á ný. Þá voru hennar uppvaxtarár vestur við
Breiðafjörð við alls nægtir á heimili mann-
úðlegra og menntaðra foreldra en ávallt í
náinni snertingu við líf fátækra og lítil-
magna. íslenzkur menningararfur var þá
enn óskipt eign þjóðarinnar allrar.
Rúmlega tvítug að aldri giftist Theodora
Skúla Thoroddsen, verður embættismanns-
frú í kaupstað, en hún varð aldrei nein
venjuleg kaupstaðarfrú, enda ekki gift nein-
um hversdagslegum embættismanni. Þá
74