Morgunblaðið - 11.12.2014, Blaðsíða 72

72
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 11. DESEMBER 2014
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Verkfalls-aðgerðirlækna taka
örugglega mjög á
þá og það af mörg-
um ástæðum. Þær
eru einnig erfiðar
þeim sem þurfa á þjónustu
þeirra að halda, þótt læknar í
kjarabaráttu gæti þess að
ganga ekki út fyrir ákveðin
mörk gagnvart þeim. Það gera
læknar þótt það óhjákvæmi-
lega tillit dragi sjálfsagt brodd
úr baráttu þeirra.
Því hefur verið haldið fram
að góður stuðningur sé á með-
al almennings við þessa bar-
áttu og það þótt kröfurnar séu
mun hærri en gengið er út frá
að aðrar stéttir verði að sætta
sig við. Ekki skal það dregið í
efa. En stjórnvöldin í landinu
eiga enga góða leiki í stöðunni.
Landið þarf lengri tíma til að
jafna sig eftir bankahrun og 4
ára vinstristjórn en tvö ár. Og
stjórnvöld vita að þótt læknar
njóti ríkrar samúðar og það að
verðleikum þá er fjarri því
gefið að samningar við þá, sem
væru mjög úr takti við annað,
myndu ekki valda ólgu á
vinnumarkaði. Dæmið er því
snúið og gerir miklar kröfur
til allra sem að lausn þess
þurfa að koma.
Margt má betur fara í ís-
lensku heilbrigðiskerfi. Auð-
velt er að vitna til þess, sem sé
í betra fari í lönd-
um sem best
standi sig á því
sviði. En þau lönd
eru samt sem áður
ekki mörg og mun
færri en ætla
mætti af umræðunni. Það er
þó ekki neikvætt innlegg í um-
ræðu um núverandi kjör
lækna og eftir atvikum ann-
arra heilbrigðisstétta. Síðasta
ríkisstjórn hljóp á sig í launa-
málum einstaklings á Land-
spítalanum og var í framhald-
inu reynt að slá á þá ólgu sem
hlaust af með því að þykjast
vera að hygla kvennastéttum í
jafnréttisskyni. Allir eldri en
tvævetrir vissu að slíkt fjas
var ekkert innlegg. Þetta
klúður hefur sín áhrif nú.
Í baksviðsgrein í Morg-
unblaðinu nýlega var vikið að
því að OECD upplýsir að Ís-
lendingar megi við fæðingu
búast við að lifa lengst allra
þjóða. Dánartíðni við fæðingu
sé einnig lægst í heimi hér á
landi. Dánartíðni vegna
krabbameins er undir með-
altali hér og fleiri heilbrigð-
isþættir standa vel í okkar
kladda. Þótt kannski megi
ekki færa þetta allt heilbrigð-
isstéttum til tekna er hlutur
þeirra vafalaust drjúgur.
Það hljótum við, feitasta
þjóð á Norðurlöndum skv.
OECD, að hafa a.m.k. í huga.
Salómon þyrfti að
vera nálægur við
lausn kjaradeilna
lækna og ríkisins}
Mjög snúin deila
Ein af stærstutíðindum síð-
ustu aldar voru
þegar tilkynnt var
að tekist hefði að
uppræta bólusótt í heiminum,
en sá sjúkdómur hafði kostað
óteljandi mannslíf. Á síðari ár-
um hefur læknavísindunum
fleygt enn lengra fram, og mik-
ið gert til að vinna bug á skað-
legustu sjúkdómunum.
Einn af þeim vágestum sem
fylgt hafa mannkyninu hvað
lengst er malaríusjúkdóm-
urinn, en afleiðingar hans geta
verið skelfilegar. Það eru því
heilmikil gleðitíðindi að á ár-
unum frá 2001 til 2013 hafi tek-
ist að fækka tilfellum malaríu
um helming, og bjarga þar með
rúmum fjórum milljónum
mannslífa.
Þetta er heilmikið afrek, sem
vonandi verður byggt á. Ein af
ástæðunum er til dæmis sú, að
net til varnar moskítóflugunni
eru nú til víðar en áður, og
reynt er að greina sjúkdóminn
fyrr, þannig að meiri von sé til
lækningar. En hugsanlega eru
blikur á lofti. Alþjóðaheilbrigð-
isstofnunin varaði þannig við
því, að baráttan við hinn skelfi-
lega ebólufaraldur
hefði dregið nokk-
uð úr þeim úrræð-
um sem stofnunin
hefði til varnar
öðrum sjúkdómum. Þá geta að-
stæður í þeim ríkjum sem mal-
arían herjar mest á breyst til
hins verra, og þannig hindrað
þær aðgerðir sem ráðast þarf í
til þess að draga enn frekar úr
tíðni sjúkdómsins.
Hér gæti mænuveikin orðið
að víti til varnaðar, en fyrir
tveimur árum var tilkynnt að
nánast hefði tekist að uppræta
hana í heiminum. Þær vonir
urðu hins vegar að engu fyrr á
þessu ári, en þá fjölgaði til-
fellum mjög á stríðshrjáðum
svæðum, þar sem læknisþjón-
usta varð útundan. Það sýnir,
að þó að góður árangur hafi
náðst í tilfelli malaríunnar er
allt of snemmt að fagna sigri.
Um leið má bera þá von í
brjósti, að jafnvel þótt ekki
takist að uppræta þessa lífs-
hættulegu sjúkdóma líkt og
bólusóttina forðum, þá megi
enn vinna að því að draga úr
tíðni þeirra og halda þeim í
skefjum. Milljónir mannslífa
eru í húfi.
Byggja þarf á
heilmiklu afreki}Tekist á við malaríu
Þ
ingmenn gera yfirleitt ekki mikið
af því að skemmta þjóðinni og því
miður virðist stundum sem þjóðin
hafi meiri ama af þeim en gleði. Á
dögunum var því notalegt að sjá
þingmann hlæja sig inn í hjörtu þjóðarinnar.
Brynjar Níelsson virtist einna ólíklegastur
þingmanna til að gegna hlutverki gleðigjafa.
Hann er yfirleitt ábúðarmikill og fremur
þungur á brún og virðist ekki gefinn fyrir al-
vöruleysi. En ekki er allt sem sýnist, eins og
Brynjar benti sjálfur á í sjónvarpsviðtali. Þar
svaraði hann spurningu um það hvort hann
væri ekki svekktur yfir því að hafa ekki verið
valinn ráðherra með orðunum: „Ég er ekki
svekktur. Ég er alltof gamall til þess og ég er
ekki fýlugjarn maður, þótt útlitið sé eins og
það er.“ Og svo hló Brynjar og hló og hló og
fréttamaðurinn hló sömuleiðis og þjóðin hló þegar upp-
taka af viðtalinu rataði á netið. Þjóðinni, sem hafði ekki
áður haft merkjanlegt dálæti á Brynjari, fannst hann
vera alveg ágætis náungi – sem er aldeildis framúrskar-
andi umsögn þegar þingmaður þjóðarinnar á í hlut.
Það var gaman að sjá kátan þingmann á skjánum. Þeir
sjást ekki oft þannig. Í viðtölum við fjölmiðla eru þeir yf-
irleitt áhyggjufullir og stofnanalegir og verða um leið
nokkuð persónuleikalausir. Áhorfandinn á að trúa því að
þingmenn beri hag almennings fyrir brjósti, en það er yf-
irleitt erfitt að sannfærast af orðum fólks sem maður
nær ekki tengingu við. Þingmönnum hættir einnig alltof
mikið til að sveipa sig hroka og svara spurn-
ingum fréttamanna á yfirlætisfullan hátt,
rétt eins og sannleikurinn sé allur þeirra
megin. Þannig er framkoma þeirra stund-
um á þann veg að þeir skapa fjarlægð milli
sín og almennings fremur en notalega nánd.
Kannski er þetta í og með tilraun þeirra til
að sveipa sig virðuleika, en það hefur ekki
tekist sérlega vel því hvað eftir annað sýna
kannanir að þjóðin ber litla virðingu fyrir
þingmönnum sínum. Líklega væri betra
fyrir þá að sýna oftar mannlegu hliðina.
Það finnst gleði á þingi eins og Brynjar
Níelsson sýndi okkur svo eftirminnilega.
Við mættum sjá meira af slíkri gleði. Kátir
þingmenn finnast samt vissulega og senni-
lega er Össur Skarphéðinsson besta dæmið
um það. Þar er kominn maður sem iðar af
áberandi lífsgleði í hvert sinn sem hann stígur í pontu Al-
þingis. Kannski hefur kátari stjórnarandstæðingur aldr-
ei setið á þingi. Jafnvel þegar hann hundskammar ríkis-
stjórnina fyrir arfavond verk ber allt fas hann glögg
merki þess að ríkisstjórnin valdi ekki áberandi truflun í
afar ánægjulegu lífi hans.
Hér er alls ekki verið að gera þá kröfu að þingmenn iði
af lífsgleði á hverjum degi, fæst okkar eru örugglega fær
um slíkt. En við eigum samt öll, líka þingmenn, að leitast
við að finna gleðina í störfum okkar og leyfa okkur að
hlæja einstöku sinnum. Meira að segja skellihlæja.
kolbrun@mbl.is
Kolbrún
Bergþórsdóttir
Pistill
Þingmaðurinn sem hló
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjórar:
Davíð Oddsson Haraldur Johannessen
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Útgefandi:
Óskar Magnússon
SVIÐSLJÓS
Skúli Halldórsson
sh@mbl.is
R
afræn stjórnsýsla hér á
landi kemur ekki vel út
í samanburði við helstu
nágrannaríki okkar.
Kemur þetta fram í
skýrslu Ríkisendurskoðunar um
endurskoðun ríkisreiknings sem
gefin var út í vikunni. Er ástæðan
sögð vera skortur á fé til endurbóta
á sviði upplýsingatækni undanfarin
ár.
Meðal annars eru gerðar tals-
verðar athugasemdir við notkun rík-
isins á tölvutækni sem kennd er við
ský, sem á ensku nefnist cloud com-
puting, en sú tækni byggist á mið-
lægri geymslu gagna, í flestum til-
vikum á netinu.
Gögnin handan lögsögunnar
Vísað er til þess að stundum ríki
óvissa um hvar gögn séu vistuð og
hverjir geti þá mögulega haft að-
gang að þeim.
Til að mynda eru þess dæmi að
bandarísk yfirvöld hafi gert kröfu á
grundvelli Patriot Act laganna um
aðgang að gögnum, sem hýst eru hjá
bandarískum fyrirtækjum, jafnvel
þó að gögnin séu í raun hýst á net-
þjónum utan Bandaríkjanna.
Lögin, sem sett voru í kjölfar
árásanna á tvíburaturnana, hafa
veitt bandarískum stjórnvöldum
takmarkalítinn aðgang að gögnum
sem þau telja að ógni þjóðaröryggi.
Þá geti fleiri álitamál tengd
skýjatækni komið upp, einkum þar
sem lögsaga íslenskra dómstóla nær
ekki yfir upplýsingakerfi sem stað-
sett eru í öðrum ríkjum. Ef við-
kvæmar persónuupplýsingar kom-
ast þannig í hendur óviðkomandi
aðila erlendis, getur verið óvissa um
í hvaða landi og til hvaða dómstóla
skuli leitað með slík mál.
Ávinningur af betri löggæslu
Að þessu er vikið í drögum að
stefnu um net- og upplýsingaöryggi,
sem starfshópur innanríkisráðu-
neytisins gaf út í lok nóvember. Þar
segir enn fremur að íslensk lögregla
verði að hafa getu til að rannsaka
glæpi tengda öryggi upplýsinga.
„Geta til löggæslu er einn
þeirra þátta sem fyrirtæki horfa til
varðandi öruggt starfsumhverfi.
Sýnileg geta á þessu sviði getur því
haft verulegan ávinning í för með
sér fyrir íslenskt samfélag.“
Eftir sem áður þykja miklir
möguleikar felast í skýjatækninni,
meðal annars til að lækka rekstr-
arkostnað tölvukerfa. Niðurstaðan í
skýrslu Ríkisendurskoðunar er því
að mikilvægt sé fyrir íslenska ríkið
að móta sér stefnu um hvort og þá
hvaða skýjatækni sé rétt að nýta
þannig að tryggja megi öryggi op-
inberra gagna og rekstraröryggi
ríkisins.
Engir hausar fá að fjúka
„Orðsporið er eitt helsta verð-
mæti þeirra fyrirtækja sem reka
skýjaþjónustu,“ segir Friðrik Skúla-
son, yfirmaður vírusvarnarmála hjá
tölvuöryggisfyrirtækinu Cyren. „Af
þeim sökum er það fyrirtækjunum
mikið kappsefni að tryggja öryggi
sinna netþjóna, þar sem rekstur
þeirra er beinlínis í húfi. Öðru máli
gegnir um ríkið; ef brotist er inn á
vefþjóna ríkisins fá engir hausar að
fjúka. Ættu gögnin því að vera
öruggari í vörslu einkafyrirtækja
heldur en hjá ríkinu,“ segir Friðrik,
og bætir við að töluverður sparnaður
geti falist í því að kaupa skýjaþjón-
ustu.
„Hins vegar er erfitt að
segja hvort kaup á skýja-
þjónustu sé hagkvæmt
fyrirkomulag fyrir rík-
ið.“
Óvissa um gögn sem
felast í skýjunum
Ljósmynd/Ósk Laufdal
Upplýsingar Ef viðkvæmar persónuupplýsingar komast í hendur óvið-
komandi aðila erlendis getur ríkt óvissa um til hvaða dómstóla skuli leitað.
„Gögn eru jafnmisjöfn og þau
eru mörg. Þannig getur verið
fínt að geyma einhver gögn á
stöðum sem eru mjög að-
gengilegir. Sum gögn eru hins
vegar þess eðlis að menn vilja
gera sérstakar varúðarráð-
stafanir,“ segir Friðrik.
„Allt fer þetta eftir eðli og
viðkvæmni gagnanna og þeim
kröfum sem gerðar eru til ör-
yggis. Gagnaflæði til og frá
skýjunum er yfirleitt dulkóðað
og því ætti engin hætta að
vera á því að hægt sé að
brjótast inn í þau samskipti.
Alla jafna hvílir mesta hættan
í mannlega þættinum, til
dæmis þegar fólk
skrifar lykilorðið
sitt á minn-
ismiða. Stærstu
öryggisvanda-
málin eru yf-
irleitt á milli
stólsins og lykla-
borðsins.“
Gagnaflæðið
dulkóðað
MANNLEGI ÞÁTTURINN
Friðrik Skúlason