Dagblaðið Vísir - DV - 29.10.2010, Qupperneq 20

Mikil spenna ríkir meðal aðildar-
ríkja Evrópusambandsins vegna leið-
togafundar sem hófst í Brussel í gær.
Er talið að Angela Merkel, kanslari
Þýskalands, og Nicolas Sarkozy, for-
seti Frakklands, muni í dag kynna
tillögur að breytingum á Lissabon-
sáttmálanum sem snúa að hagskerfi
sambandsins. Merkel og Sarkozy
hittust í síðustu viku á leiðtogafundi
ásamt Dimitri Medvédev, forseta
Rússlands, í strandbænum Deauville
í Norður-Frakklandi. Þar munu þau
hafa rætt breytingar á sáttmálanum,
sem muni útiloka það í framtíðinni
að þessi stærstu efnahagskerfi sam-
bandsins þurfi að hlaupa undir bagga
þegar önnur aðildarríki verða fyrir
efnahagshruni, eins og raunin varð í
Grikklandi fyrr á þessu ári. Vilja Merk-
el og Sarkozy meðal annars að tekn-
ar verði upp refsingar til handa aðild-
arríkjum sem fara fram úr fjárlögum
sínum með slíkum hætti að alvarlegt
getur talist, en refsingarnar myndu
þá verða í formi sviptingar atkvæð-
isréttar í ráðherraráði Evrópusam-
bandsins. Þýska vikuritið Der Spiegel
greindi frá þessu.
Óhjákvæmilegar breytingar
Miðvikudaginn síðastliðinn tal-
aði Merkel í þýska þinginu og lagði
áherslu á að nauðsynlegt væri að þróa
„nýtt kröftugt verkferli þegar efna-
hagslegt neyðarástand myndast,“ til
að tryggja stöðugleika á evrusvæðinu.
Sagði hún það aðeins mögulegt með
breytingum á stofnsáttmála Evrópu-
sambandsins og sagði jafnframt sam-
komulag hennar og Sarkozys vera
mikils virði: „Þó franskt-þýskt sam-
komulag skipti ekki öllu máli fyrir Evr-
ópu, þá er ljóst að án þess konar sam-
komulags mun lítið gerast.“
Stjórnvöld í Berlín hafa undanfar-
ið leitað að heppilegu verkferli sem
gæti komið í veg fyrir að stöðugri
efnahagskerfi eins og Þýskaland
neyðist til að taka ábyrgð á skuldum
annarra ríkja. Merkel hefur lagt til að
stofnaður verði varanlegur neyðar-
sjóður, sem muni taka við af neyðar-
sjóði sem stofnaður var sem viðbrögð
við kreppunni í Grikklandi nú í ár – en
sá sjóður var einungis skammtíma-
lausn, gildir til 2013. Í gær og í dag
hefur forseti ráðherraráðs Evrópu-
sambandsins, Herman van Rompuy,
kynnt breytingartillögur á Lissabon-
sáttmálanum sem snúa að hertari
reglum um fjárlög sambandsins, sem
og víðari ramma til pólitískra og efna-
hagslegra refsiaðgerða gagnvart að-
ildarríkjum sem halda sig ekki inn-
an fjárlaga. Refsiaðgerðirnar ná hins
vegar ekki svo langt, að komið gæti til
sviptingar á atkvæðisrétti aðildarríkja.
Hafa Þjóðverjar þess vegna hótað að
beita neitunarvaldi gegn tillögunum,
fái þeir ekki tillögu Merkel og Sarko-
zys samþykkta.
Aldrei samþykkt
Ljóst er að flest önnur aðildarríki en
Þýskaland og Frakkland eru mótfall-
in svo hörðum refsiaðgerðum eins
og að svipta ríki atkvæðisrétti og það
er framkvæmdastjórn Evrópusam-
bandsins einnig. Framkvæmdastjóri
dómsmála, Viviane Reding, sagði til
að mynda í viðtali á miðvikudag að
það væri „algerlega ábyrgðarlaust
að færa fram á borðið slíka hugaró-
ra um nýjan sáttmála. Skilja þau ekki
að það tók okkur 10 ár að klára Lissa-
bon-sáttmálann?“ Olli Rehn, sem
er Íslendingum að góðu kunnur, er
núverandi framkvæmdastjóri efna-
hags- og gjaldeyrismála. Hann segist
vel geta ímyndað sér nýtt varanlegt
verkferli þegar kemur að neyðar-
ástandi án þess að nauðsynlegt sé
að breyta Lissabon-sáttmálanum.
„Þetta er ekki endilega í línu við það
sem við höfum kallað „sífellt nánara
samband.“
Ljóst er að ef tillögur Merkel og Sar-
kozys eiga fram að ganga, verða þær
að vera samþykktar af öllum 27 aðild-
arríkjum – eins og allar aðrar breyt-
ingar á Evrópulöggjöfinni. Í mörgum
þeirra krefjast breytingar á stofnsátt-
málanum þjóðaratkvæðagreiðslu og
því greinilegt að málið yrði mjög fyrir-
ferðarmikið. Segja þýsk stjórnvöld
að það sé auðveldlega hægt að sam-
eina atkvæðagreiðslu um tillögurnar
og aðild Króatíu að sambandinu. Ut-
anríkisráðherra Lúxemborgar, Jean
Asselborn, segir að slík framkvæmd
myndi senda aðildarríkin í „mánaðar-
eða áralanga naflaskoðun,“ nú þegar
aðeins er liðið ár síðan Lissabon-sátt-
málinn var staðfestur.
Danir segja nei
Forsætisráðherra Danmerkur, Lars
Løkke Rasmussen, sagði í viðtali við
Politiken á miðvikudag að hann væri
andsnúinn tillögum Sarkozys og
Merkel. „Þetta er sannarlega ekkert
sem við höfum verið viðriðin og ég
hafna heilshugar þeirri tillögu að að-
ildarríki geti verið svipt atkvæðisrétti.“
Rasmussen telur jafnframt, að Evr-
ópusambandið þurfi ekki á neinum
breytingum að halda, ekki einu sinni
til að auka aðhald í fjármálastjórn.
Eiga aðildarríkin heldur að einbeita
sér að því að fara eftir þeim lögum og
reglugerðum sem eru nú þegar fyrir
hendi, en það hafi einmitt misfarist á
síðustu árum með skelfilegum afleið-
ingum.
Popúlismi hjá Merkel, öll ríkin
hafa neitunarvald
Blaðamaður DV hafði samband
við Baldur Þórhallsson, prófessor í
stjórnmálafræði við Háskóla Íslands,
og spurði hver áhrifin yrðu á smærri
aðildarríki sambandsins færi svo að
tillögur Merkel og Sarkozys næðu
fram að ganga. Baldur telur enga al-
vöru á bak við tillögurnar: „Ég trúi
því í ekki að Merkel og Sarkozy ætla
að leggjast aftur í það ferli að fá stofn-
sáttmála Evrópusambandsins breytt,
þegar hann hefur í raun nýtekið
gildi.“ Minnir Baldur á að nauðsyn-
legt sé að fá samþykki allra ríkja sam-
bandsins til að fá slíkar breytingar í
gegn, þar á meðal smærri og efna-
minni aðildarríkja. Öll ríkin 27 hafa
neitunarvald. „Þetta verður aldrei
samþykkt í þessari mynd, að refsing-
ar verði með þeim hætti að ríki verði
svipt atkvæðisrétti. Ég held að Merkel
og Sarkozy séu frekar að þrýsta á öll
ríki sambandsins að fara eftir mark-
aðsskilyrðum og koma í auknum
mæli á samræmdri efnahagsstjórn
innan sambandsins. Þau hljóta að
átta sig á að þetta er algerlega óraun-
hæft.“ Baldri líst hins vegar ágæt-
lega á að stofnaður verði varanleg-
ur neyðarsjóður fyrir ríki sem lenda
í vanda. „Það væri sterkara, sérstak-
lega fyrir smærri ríki sambandsins,
að hafa aðgang að slíkum sjóði þegar
illa árar en það er vafalaust hægt að
finna lausn á því máli án þess að rífa
upp Lissabon-sáttmálann, rétt eins
og var gert í Grikklandsmálinu.“
Þegar Baldur er spurður að því
hvort innanlandsstjórnmál í Frakk-
landi og Þýskalandi stjórni ef til vill
aðgerðum Sarkozys og Merkel, segist
hann ekki efast um að svo sé. Til að
mynda sé mikill hagvöxtur í Þýska-
landi en jafnframt mikið atvinnu-
leysi. Sífellt færri Þjóðverjar njóta því
góðs af hagvextinum og gremst það
mjög þegar Þýskaland þarf að borga
fúlgur fjár undir ríki sem getur ekki
staðið í skilum. „Merkel er því mið-
ur komin út í afar ómerkilegan pop-
úlisma, mjög ólíkt öðrum könslurum
Þýskalands í gegnum tíðina sem hafa
ávallt tekið mjög ábyrga afstöðu í Evr-
ópumálum. Nú er hún farin að skella
skuldinni af vandkvæðum Þjóðverja
á Evrópusambandið, til að slá sig til
riddara innan Þýskalands. Hún hef-
ur einnig talað mjög óvarlega gagn-
vart innflytjendum í Þýskalandi og
talaði jafnvel niður til Grikkja í kjölfar
neyðaraðstoðar Þjóðverja til Grikkja.
Þá hefur hún einnig verið mjög nei-
kvæð í garð Tyrkja varðandi inngöngu
þeirra í Evrópusambandið. Allt þetta
lyktar af miklum popúlisma, og það er
sorglegt.“
20 erlent 29. október 2010 föstudagur
Merkel er því miður komin út í
afar ómerkilegan popúl-
isma, mjög ólíkt öðrum
könslurum Þýskalands í
gegnum tíðina sem hafa
ávallt tekið mjög ábyrga
afstöðu í Evrópumálum.
Nicolas Sarkozy og Angela Merkel
vilja refsiaðgerðir gagnvart ríkjum
sem fara of langt fram úr fjárlög-
um ESB. Gætu aðgerðirnar falist í
sviptingu á atkvæðisrétti. Prófess-
or í stjórnmálafræði segir að tillag-
an verði aldrei samþykkt.
óreiðuríki missi
atkvæðisréttinn
Leiðtogar Merkel og Sarkozy
ráða ráðum sínum við sólarlagið
í Deauville í Normandí.
MyND reuterS
björN teitSSoN
blaðamaður skrifar: bjorn@dv.is
baldur Þórhallsson Minnir á að öll
ríkin 27 hafa neitunarvald.
Lars Løkke rasmussen Danmörk mun
ekki samþykkja tillögurnar.