Félagsbréf - 01.02.1959, Side 19

PÉLAGSBRÉP
17
brýninga við. Einar skildi glöggt,
livert böl fátæktin var íslending-
um. 1 kvæði sínu Haugeldum, sem
ort er 1898, segir bann:
Auðsins jötunafl var dregið
aldatug úr kynsins liönd,
létt því handtök hafa vegið;
hjörð var smá og opið fleyið.
Og skáldið bætir við:
Senn mun verðsins veldissproti
vekja fræin dauð og köld.
í AldamótakvœSi sínu segir
Einar:
Oss vantar hér lykil hins gullna gjalds
að græða upp landið frá hafi til fjalls.
Hann opnar oss hliðin til lieiðanna’,
á miðin,
i honum býr kjarni þess jarðncska valds.
Þann lykil skal fsland á öldinni finna,—
fá afl þeirra hluta’, er skal vinna.
Hér var ekki einungis um skáld-
legar hugsýnir að ræða, lieldur
urðu þær að ákveðinni, fastmót-
aðri stefnuskrá.
f ritgerð, sem Einar skrifaði
1914 í blaðið Ingólf, sagði bann,
að tvennt yrði að vega hvert á
móti öðru „fyrst varðveizla, og
vöxtur þjóðernisins og síSan auðg-
un landsbúa.
Og þá kemur hin fyrsta og
sjálfsagðasta krafa fram: Starfsfé
fyrir ísland“. Um ákvörðun magns
þess telur Iiaim þrjár meginhætt-
ur þjóðernisins að forðast
„Hin fyrsta og versta liætta er
auSn landsins. Við þá lífshættu
býr þjóðin nú. Næst þar á eftir
er önnur stórhætta, það er sam-
flutningur fólksins að einstökum
stöðum á landinu“. Þetta mundi
nú kölluð hættan á því, að jafn-
vægi í byggð landsins raskaðist.
Ekki spratt þó skilningurinn á
þeirri hættu af því, að Einar gerði
sér ekki grein fyrir þýðingu vaxt-
ar Reykjavíkur fyrir velfamað
þjóðarinnar, því að ekkert skáld
hefur betur kveðið um þá nauð-
syn, svo sem er hann segir:
Af bóndans auð hun auðgast, verður
stærri
og auðgar hann — þau liafa sama mið.
„En hin þriðja og minnsta
liætta“, sem þjóðerninu er búin
segir Einar 1914, „er innflutning-
ur útlendinga inn á erfiðismarkað
íslendinga“.
Það er höfuðmisskilningur, að
Einar Benediktsson liafi verið
skýjaglópur í fjármálaefnum. Á
meðan liann var málflutningsmað-
ur í Reykjavík hafði liann góðar
tekjur og efnaðist vel. Ég hefi
enga tilraun gert til að gera mér
grein fyrir þeim eignum, sem
hann komst yfir um dagana. En
liann átti ýmist einn eða með öðr-
um margar jarðir, m. a. í næsta
nágrenni Reykjavíkur, svo sem
Skildinganes og ICorpúlfsstaði og
hverajarðirnar Krýsuvík og Nesja-
velli. Þá átti liann fossaréttindi
víðsvegar. Sá maður, sem gerði sér