Úti - 15.12.1929, Blaðsíða 19

17
ÚTI
•■v-^c JÓLAGESTUR.
EFTIR
SELMU LAGERLÖF.
Einn sá, er liiði sem gleðimaður i Eiki-
bæ1), var Ruster litli, hann, sem skrifaði
nótur og ljek á hljóðpípu. Hann var af
lágum stigum og fátækur, átti hvorki vini
nje vandamenn. Það hófust erfiðir tímar
fyrir hann, er gleðimennirnir tvístruðust.
Hann hafði þá ekki framar hest og vagn,
enga loðkápu nje rauðlitað nestisskrín. Hann
varð að ferðast fótgangandi bæ frá bæ
og bera farangur sinn, bundinn innan í
bláröndóttanbaðmullarvasaklút. Hann hnepti
frakkann upp í háls, svo að enginn kæm-
ist að, hvernig ástatt var um skyrtu og
vesti. Og í stóru frakkavösunum geymdi
hann það, sem hann átti dýrmætast í eigu
sinni: hljóðpípuna sundurskrúfaða, vasa-
fleiginn og nótnapennann.
Atvinna hans var að skrifa nótur, og ef
alt hefði verið eins og forðum var, þá
hefði hann fengið nóg að gera. En með
hverju ári, sem leið, var sönglist minna iðk-
uð á Vermalandi. Hljóðfærin voru sett upp á
geymsluloft og söfnuðu þar ryki. En því
minna, sem Ruster litli fjekk að gera með
hljóðpípuna og nótnapennann, því meir
gaf hann sig að vasafleignum, og loks
gerðist hann úttaugaður drykkjumaður. Það
var illa farið um Ruster litla.
Enn var þó tekiö á móti honum á höf-
uðbólunum sem gömlum vini, en það voru
kveinstafir, þegar hann kom, en gleði, þegar
hann fór. Það var óþrifnaðardaunn og vín-
lykt af honum, og ef hann fjekk í staup-
inu, gerðist hann ölvaður og fór að segja
grófar sögur. Hann var plága á gestrisn-
um heimilum.
Ein jólin kom hann að Laufdölum, þar
1) Frá þvi segir i Gösta Berlings sögu.
sem Liljekrona átti heima, fiðluleikarinn
mikli1). Liljekrona hafði líka verið gleði-
maður á Eikibæ, en að mjörsfrúnni látinni
fór hann heim að Laufdölum, jörðinni sinni
góðu, og var þar síðan. Nú kom Ruster
til hans einn daginn, skömmu fyrir jól, þeg-
ar annirnar voru mestar, og bað um vinnu.
Lijekrona ljet hann fá dálítið af nótum að
skrifa upp.
»Þú hefðir átt að láta hann fara undir
eins«, mælti húsfreyja. »Nú treinir hann
sjer þetta svo lengi, að við sitjum með
hann um jólin«.
»Einhversstaðar verður hann að vera«,
mælti Liljekrona. Og hann bauð Ruster
toddý og brennivín, drakk með honum og
lifði upp með honum allan Eikibæjartímann.
En hann var í slæmu skapi og honum
leiddist Ruster, eins og öllum öðrum, þótt
hann vildi ekki láta á því bera, því að
gömul vinátta og gestrisni voru honum
heilög.
Á heimili Liljekrona höfðu menn búið
sig í þrjár vikur undir að taka á móti
jólunum. Fólkið hafði lifað við annir og
illa líðan, vakað augu sín rauð við kerta-
ljós og týrur, og þolað kulda við ketsölt-
un í skemmunni og við ölgerð í heituhús-
inu. En bæði húsfreyja og vinnufólk höfðu
gengið að þessu öllu án þess að kvarta,
því að þau vissu, að þegar öll verk væru
unnin og kvöldið helga kæmi, þá yrðu
þau öll sem í inddælum álögum. Jólin mundu
hafa þau áhrif, að fyndni og gaman, kvæði
og kæti yrði þeim óþvingað á vörum. Allir
fætur mundu verða ólmir að komast í dans-
inn, og dansljóð og danslög mundu koma
1) Sbr. Liljekronas hem.