Læknablaðið - apr. 2019, Blaðsíða 38

190 LÆKNAblaðið 2019/105
Gangandi kraftaverk? Þorvaldur Sigur-
björn Helgason hefur gefið út ljóðabókina
Gangverk þar sem hann lýsir því þegar
hann fór í hjartastopp aðeins 15 ára gamall
í þriðju viku sinni á fyrsta ári í Kvenna-
skólanum. Hann lak yfir á öxl skólasystur
sinnar þar sem þau biðu eftir tíma. Hún
hélt hann væri að grínast, en hann var
að deyja, hjartað stopp og hann á leið á
vit feðranna. Endurlífgunin tók rúman
hálftíma eða eins og hann segir sjálfur:
„... 33 mínútur og þrjár sekúndur“. Nú
sér bjargráður um að halda honum á lífi
bregðist hjartað aftur. Hann er drifinn
áfram af vélbúnaði, gangverki.
V
andar spontant
froða í munni
augu stara upp
og til hægri
og til vinstri
á víxl
reagerar örlítið við sársauka
án meðvitundar
yfir í sneiðmyndatækið
með og án skuggaefnis
yfir á gjörgæsludeild
meðferð og kæling
annars hraustur
„Það var ekki endanlega ljóst af hverju
ég fór í hjartastopp en nú hef ég verið með
bjargráð í nærri 12 ár,“ segir Þorvaldur þar
sem við sitjum á mannmörgu kaffihúsi
Tes og kaffis í miðbæ Reykjavíkur. Hann
fer yfir lífsreynsluna, kældur í marga sól-
arhringa og haldið sofandi. Hann vaknaði
með óráði. „Mig langaði að vinna með
þetta og vinna úr þessari reynslu,“ segir
hann.
Þorvaldur man ekki eftir björguninni
en hefur þó góða mynd af því sem gerðist.
„Ég hef fengið að lesa læknaskýrslurnar
um atvikið og læknabréf. Það var sláandi
en líka áhugavert sjónarhorn. Ég nýtti
textann í skrifin og skrifaði ljóð upp
úr þessum skýrslum,“ segir Þorvaldur
sem fékk sér kaffi með Læknablaðinu
rétt áður en hann fór til vinnu sinnar
í listagalleríinu BERG Contemporary á
Klapparstíg.
Ljóðrænar læknaskýrslur
„Tungumálið sem læknaskýrslurnar
eru skrifaðar á er mjög áhugavert. Það
er sérstakt og örugglega fullkomlega
eðlilegt fyrir lækna en fyrir leikmann er
þetta mjög einkennilegt mál. Mikið af
læknaslettum og fræðitali gáfu textanum
sérstaka áferð. Stundum varð til óvænt
ljóðræna í þessum bréfum, eitthvað sem
örugglega átti ekki að vera skáldlegt. Ég
greip á stangli setningar og orð sem voru
mjög ljóðræn, sem ég stal og nýtti mér í
ljóð.“
Bókin Gangverk er ekki sú fyrsta sem
hann ritar. Hann hefur áður sent frá sér
ljóðabókina Draumar á þvottasnúru. Fyrir
handritið að Gangverki hlaut hann Nýrækt-
arstyrk Miðstöðvar íslenskra bókmennta.
Aðdragandi hjartastoppsins var rosa-
lega hraður hjartsláttur af og til, eins og
hann lýsir, sem hafði liðið hjá, en það
gerðist ekki í Kvennó. „Ég var aldrei
greindur með hjartveiki eða sjúkdóm.
Þetta kom á óvart,“ segir hann. Bekkjar-
systkinin hafi ekki áttað sig á aðstæðum.
„Þegar ég datt á öxl bekkjasystur minnar
hélt hún að ég væri að grínast, flissaði yfir
þessu en eldri stelpur gengu fram á þetta
og áttuðu sig á að ekki væri allt í lagi og
gripu í taumana.“
23. júlí
hvítir sloppar í röðum
endurtek sömu söguna
aftur
og aftur
og aftur
vona
að í þetta sinn verði hlustað á mig
Breytti þessi reynsla lífi Þorvaldar? „Já,
auðvitað, en ég áttaði mig kannski ekki á
því strax. Það var ekki fyrr en ég var kom-
inn yfir tvítugt að ég fór að pæla í þessu.
Ég áttaði mig á því að ég var búinn að vera
með mikinn heilsukvíða,“ segir hann. „Ef
ég hafði smá verk einhvers staðar var ég
sannfærður um að ég væri kominn með
krabbamein.“
Mörgum árum seinna hafi hann tengt
kvíðann og hjartastoppið saman og segir
að þótt hann hafi breyst geti hann ekki
Fimmtán ára
í hjartastoppi
Bókin Gangverk er
gefin út af Forlaginu.
„Tungumálið sem læknaskýrslurnar eru skrifaðar á er mjög áhugavert. [...]
Mjög mikið af læknaslettum og fræðitali gáfu textanum sérstaka áferð.
Stundum varð til óvænt ljóðræna í þessum bréfum, eitthvað sem örugglega
átti ekki að vera skáldlegt. Ég greip á stangli setningar og orð sem voru
mjög ljóðræn, sem ég stal og nýtti mér í ljóð.“
■ ■ ■ Gunnhildur Arna Gunnarsdóttir