Bændablaðið - 06.04.2017, Blaðsíða 26

26 Bændablaðið | Fimmtudagur 6. apríl 2017
MATUR&ÞEKKING
Matvælalandið Ísland með ráðstefnu á Hótel Sögu fimmtudaginn 6. apríl:
Þekking og færni í matvælagreinum
„Þekking og færni í matvælagrein-
um“ er yfirskrift ráðstefn um mat
og þekkingu á vegum samstarfs-
vettvangs um Matvælalandið
Ísland. Ráðstefnan er haldin á
Hótel Sögu 6. apríl.
Dagskráin hefst klukkan 11.30
með hádegishressingu í samvinnu
við meistarakokka Grillsins.
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir
sjávarútvegs- og landbúnaðar-
ráðherra setur síða dagskrána
og afhendir Ecotropheli Ísland-
verðlaunin. Fjöldi erinda verður
fluttur á ráðstefnunni. Þar má nefna
erindi Harðar Kristinssonar, rann-
sókna- og nýsköpunarstjóra Matís.
Erindið nefnir hann „Tæknin byltir
matvælaiðnaðinum“.
Þá flytur Hlíf Böðvarsdóttir,
framkvæmdastjóri mannauðssviðs
Securitas, erindi sem hún nefnir
„Nýjar aðferðir við miðlun fræðslu
til starfsmanna“. „Nýjar leiðir við
þjálfun og miðlun“ er titillinn á
erindi Hróbjarts Árnasonar, lektors
við Menntavísindasvið HÍ.
Erla Ósk Ásgeirsdóttir, forstöðu-
maður starfsmanna- og gæðasviðs
Icelandair hótela, er með erindi
sem hún nefnir „Vinnustaðanám
og fræðsla Icelandair hótela“.
„Menntanet sjávarútvegsins“
er erindi Hallveigar Ólafsdóttur,
hagfræðings SFS. Síðan koma
reynslusögur úr fyrirtækjunum. Þar
fjallar Bára Eyfjörð Heimisdóttir,
gæðastjóri Norðlenska, um gæði,
öryggi og arðsemi í framleiðslu.
Klemenz Sæmundsson og
Ásdís Vilborg Pálsdóttir, verk-
efnastjórar hjá Fisktækniskóla
Íslands, eru með erindi sem nefn-
ist „Hverjir kaupa fiskinn okkar,
erum við á réttri leið?“ Aðalheiður
Héðinsdóttir, stjórnarformað-
ur Kaffitárs, fjallar um starfs-
þjálfunaráætlun. Síðan er Vignir
Sigurðsson, framkvæmdastjóri
Ráðgjafarmiðstöðvar landbúnað-
arins, með erindi sem hann nefnir
„Ráðgjöf til bænda – Nýjar áskor-
anir í breyttu umhverfi“.
Aðgangur er ókeypis og fer
skráning fram á vefnum si.is.
Dr. Hörður G. Kristinsson, rannsókna- og nýsköpunarstjóri Matís:
Tæknin byltir matvælaiðnaði
Það eru spennandi tímar fram
undan fyrir matvælarannsóknir
og matvælaiðnaðinn. Tímarnir
eru að breytast hratt og sömuleiðis
neytendurnir.
„Miklar tæknilegar umbyltingar
eiga eftir að eiga sér stað tengt
matvælum í framtíðinni, en tækni-
leg umbylting á við um tækni sem
annaðhvort leysir af hólmi þekkta
tækni og hristir upp í iðnaðnum,
eða er slík nýjung að hún býr til
algjörlega nýjan iðnað,“ segir doktor
Hörður G. Kristinsson, rannsókna-
og nýsköpunarstjóri hjá Matís, sem
heldur erindi á ráðstefnunni Þekking
og færni í matvælageiranum.
Miklar breytingar í vændum
Hörður segir að allir þekki nú orðið
fyrirtæki eins og Uber sem umbylti
leigubílaiðnaðinum, AirBnB sem
umbylti hóteliðnaðinum og svo
iTunes sem gjörbylti því hvernig
við hlustum á og nálgumst tónlist.
„Matvælaiðnaðurinn hefur verið
frekar íhaldssamur, en það er að
breytast. Heimurinn er að breytast
hratt, og við sem vinnum að mat-
vælarannsóknum og erum að þróa
og framleiða mat þurfum að fylgjast
vel með, skilja markaðinn og hvert
hann stefnir. Annars missum við af
lestinni,“ segir Hörður
Ný tækni sem prentar matvæli
„Það eru magnaðir hlutir að gerast
tengt matvælum. Sem dæmi þá erum
við að sjá fyrirtæki koma með tækni
sem gerir okkur kleift að prenta mat-
væli eftir pöntun heima hjá okkur og
þannig klæðskera matinn okkar eftir
því hvaða næringargildi hann á að
hafa, bragð, áferð og fleira.
Eldhús framtíðarinnar verður allt
annað en það er í dag og verður svo
tengt við okkur og netheima að það
mun skilja okkar neyslumynstur
í þaula, panta fyrir okkur matinn,
hjálpa okkur að undirbúa hann og
jafnvel elda fyrir okkur. Við erum
svo að sjá matvælafyrirtæki prófa
sig áfram með dróna til að koma með
mat heim að dyrum. Líftæknin er líka
að koma sterkari inn í matvælageir-
ann, og eru menn til dæmis að þróa
leiðir til að framleiða kjöt úr vöðva-
frumum með stofnfrumutækni.“
Vel upplýstir neytendur
Sá hópur neytenda sem hefur mest
áhrif á matvælamarkaðinn núna eru
þúsaldarbörnin, að sögn Harðar,
fædd 1980 til 2000. „Þessi hópur er
mjög vel upplýstur og gerir meiri
kröfur en aldrei fyrr til matvælafram-
leiðenda um gegnsæi og heilnæmi.
Þeirra líf snýst um rafræna miðla
og þurfa matvælafyrirtækin að vera
vel meðvituð um það. Í dag eru litlu
matvælafyrirtækin og sprotarnir
að skapa framtíð matvælaiðnaðar-
ins, því þau eru framsýnni og með
meiri nýsköpunarkraft miðað við
stærri fyrirtækin og höfða til hóps
framtíðarneytenda. Stóru matvæla-
fyrirtækin eru of hæg, eru ekki að
fylgja tímanum hvað nýsköpun og
vöruþróun varðar, og þau vita það.
Þess vegna eru stóru fyrirtækin að
fjárfesta í þeim litlu, t.d. í gegnum
sína eigin áhættufjárfestingasjóði.
Sem dæmi, í Bandaríkjunum hafa á
undanförnum árum yfir 400 frum-
kvöðlafyrirtæki tengt matvælum búin
að fá yfir $8 milljarða í fjármögnun
frá áhættufjárfestingasjóðum og stór-
um fyrirtækjum. Stóru fyrirtækin eru
að sjá fall í sölu og sjá vöxt í gegnum
smærri frumkvöðlafyrirtækin. Má
því gera ráð fyrir frekari klofnun
eða skiptingu innan matvælageirans
frekar en samþjöppun, en þetta skap-
ar ný tækifæri. Fjárfestar þyrpast því
núna í matvælageirann, m.a. þeir
sem fjárfestu í tækniumbyltingun-
um í kísildalnum í Kaliforníu. Þeir
sjá næstu umbyltingu eiga sér stað í
matvælum, tæknivæðingu matvæla-
iðnaðarins.“
Ótal tækifæri
„Það eru ótal tækifæri fyrir okkur
Íslendinga að skara fram úr á sviði
matvælarannsókna og framleiðslu.
Til þess að ná framúrskarandi árangri
í því breytta landslagi sem við búum
við þá þurfum við að vera óhrædd og
kjörkuð til að gera hlutina á nýjan
hátt. Við þurfum að sleppa takinu á
því þægilega. Það sem virkaði fyrir
okkur í gær mun ekki virka fyrir
okkur á morgun,“ segir dr. Hörður G.
Kristinsson, rannsókna- og nýsköp-
unarstjóri Matís. /VH
Dr. Hörður G. Kristinsson, rann-
sókna- og nýsköpunarstjóri Matís.
Matvælaprentari.
Reynslusögur úr fyrirtækjum:
Ráðgjöf til bænda – nýjar áskoranir í breyttu umhverfi
Ráðgjafarmiðstöð landbúnaðarins
er ungt fyrirtæki sem var stofnað
árið 2013 við sameiningu allrar
leiðbeiningaþjónustu búnaðar-
sambandanna og Bændasamtaka
Íslands.
Fyrirtækið er í eigu Bænda-
samtakanna og rekur það tólf starfs-
stöðvar vítt og breitt um landið. Þrátt
fyrir að RML sé ungt að árum byggir
ráðgjafarstarfið á sterkum grunni sem
mótast hefur á áratuga langri reynslu
áðurnefndra félaga.
Vignir Sigurðsson fram-
kvæmdastjóri segir að RML annist
ráðgjöf og þjónustu til bænda á mjög
breiðum grunni og geti aðkoma þeirra
verið að nær öllum þáttum búrekstr-
arins.
„Starfsfólk er um 45 en nokkur
fjöldi þess starfar í hlutastörfum og
er býsna algengt að starfsfólkið starfi
líka sem bændur eða hafi allavega
mjög sterka tengingu við landbúnað-
inn og búsetu í dreifbýli. Megnið af
starfsfólki RML eru háskólamenntaðir
einstaklingar sem flestir hafa hlotið
menntun sína hjá Landbúnaðarháskóla
Íslands en jafnframt eru nokkrir sem
hafa menntun erlendis frá og þá einna
helst á Norðurlöndunum.“
Aðkoma að öllum þáttum
búrekstrar
„Kynbótastarfið er veigamikill þáttur
í okkar ráðgjafarstarfsemi. Annars
vegar snýr sú vinna að sameiginleg-
um verkefnum, svo sem utanum-
haldi og þjónustu við skýrsluhald.
Afurðir allra gripa, til dæmis gæði
og magn mjólk- og kjötafurða, eru
skráðar í sameiginlega gagnagrunna
sem svo nýtast í kynbótastarfinu
meðal annars við val á úrvalsgrip-
um sem vænlegir þykja til að bæta
bústofninn með tilliti til þeirra þátta
sem aukið geta verðmæti afurðanna.
Hins vegar er einstaklingsráðgjöf til
bænda sem snýr að leiðbeiningum
við val á ásetningsgripum og gerð
pörunaráætlana.
Umfangsmikið starf fer fram
í sauðfjárræktinni á hverju hausti
þegar bændur er heimsóttir og lömb
eru í þúsundavís mæld og stiguð eftir
kúnstarinnar reglum. Á hverju ári eru
um 70 til 75 þúsund lömb skoðuð.
Bændur nýta sér svo þetta faglega
mat ráðunautanna til að velja gripi
til lífs með það að markmiði að bæta
bústofninn.“
Áhersla á magn og gæði
„Í nautgriparæktinni hefur aðal-
áherslan verið á að auka gæði og
magn mjólkurafurða af hverjum grip.
Nautakjötsframleiðslan hefur vissu-
lega verið mikilvæg líka og aukin
áhersla er nú á að bæta afurðir og
afkomu í þeirri grein.
RML býður bændum upp á gerð
pörunaráætlana eða sæðingaráætlana.
Þessi þjónusta felst í því að ráðleggja
bændum hvaða sæðinganaut skuli
velja á hverja kú út frá kynbótaeig-
inleikum gripanna. Sæðingaráætlanir
njóta vaxandi vinsælda meðal bænda
enda má segja að það sé kostnaðar-
samt að nýta ekki alla þá möguleika
sem gefast til að flýta framförum í
þeim gripum sem búin byggja afkomu
sína á. Pörunaráætlanir í sauðfjárrækt
eru einnig í boði en notkun á þeim
leiðir til markvissara ræktunarstarfs
í hjörðinni,“ segir Vignir.
Jarðrækt og áburðaráætlanir
„Ráðgjöf í jarðrækt og nýtingu fóðurs
er einnig mikilvægur þáttur í okkar
starfsemi. Áburðarkaup og heyöflun
eru mjög fyrirferðarmiklir útgjalda-
liðir í rekstri hefðbundins búskap-
ar. Því skiptir verulega miklu máli
að vanda vel til þessara þátta. Hér
má nefna gerð áburðaráætlana sem
sparað geta verulegar fjárhæðir í
innkaupum og/eða aukið uppskeru-
magn og gæði fóðursins sem er einn
mikilvægasti þátturinn í því að ná
hámarksafurðum og hagkvæmni í
rekstri. Örfá prósent í betri nýtingu
áburða geta talið í tugum og hundruð-
um þúsunda sparnaði og hagkvæmni
á einu búi. Vaxandi eftirspurn er eftir
gerð fóðuráætlana. Það á þó fyrst og
fremst við meðal kúabænda. Hér
Vignir Sigurðsson, framkvæmdastjóri
Ráðgjafarmiðstöðvar landbúnaðarins.
Kynbótastarf er veigamikill þáttur í ráðgjafarstarfsemi RML. Mynd / Anna Guðrún Grétarsdóttir