Víkurfréttir - 30.04.2020, Blaðsíða 73

Sveitarfélög
í brennidepli
Sveitarfélög um allt land verða fyrir marg-
háttuðu álagi í COVID-19-faraldrinum
og þau eru misvel undir það búin. Í ein-
hverjum tilvikum ræður stærðin miklu, í
öðrum skiptir mála hvaða atvinnugreinar
vega þyngst og í sumum er um að ræða mis-
vægi á milli framlaga ríkisins til alls konar
verkefna og hraðra breytinga samfélaginu;
íbúafjölgunar eða atvinnumynsturs.
Á Suðurnesjum er misvægið mjög
áberandi. Málefni Suðurnesja hafa
verið til skoðunar í ráðherraskip-
aðri nefnd og er aðgerðaráætlun á
lokametrunum. Lagt er til að 250
milljónir króna gangi í fyrstu til
framkvæmda skv. henni, auk annarra
framlaga og viðfangsefna á vegum
einstakra ráðuneyta og sveitarfélag-
anna sjálfra. Einnig verður ráðist í
framkvæmdir á Keflavíkurflugvelli
fyrir um fjóra milljarða króna.
Fólk býr á heimilum
Beinn stuðningur ríkisins við
fyrirtæki og heimili (lesist: fólk)
með tveimur aðgerðaráætlunum
er orðinn víðtækur. Myndarlegar
upphæðir ganga núna til geðheil-
brigðisþjónustu, heilsugæslu, átaks
gegn heimilisofbeldi, ofbeldi gegn
börnum og viðkvæmum hópum. Til
stuðnings tómstundastarfi barna og
virkni foreldra langveikra barna og
til úrræða við félagslegri einangrun
fólks, til fjölgunar alls kyns námsúr-
ræða og einnig til sérnámskeiða fyrir
atvinnuleitendur og til tímabund-
inna starfa námsmanna. Stutt er við
aukin félagsstörf aldraðra og öryrkja,
félagslegur stuðningur aukinn við
fjölskyldur með fötluð börn og börn
af erlendum uppruna og fjölmörg
heimili fá hækkaðar barnabætur og
viðbótaframlag er greitt tekjulágum
heimilum með börn. Fleira má
nefna, m.a. fæst fé úr Fasteignasjóði
sveitarfélaga til þess að bæta aðgengi
og starfsumhverfi fatlaðs fólks.
Fyrirtæki eru fólk
Lokunarstyrkir fást til fyrirtækja er
var skipað að hætta starfsemi. Rík-
istryggð stuðningslán fást til minni
fyrirtækja til viðbótar við mun hærri
brúarlán til allra. Hlutastarfabætur
ríkisins renna áfram beint til launa-
manna, fresta má greiðslu tekju-
skatts lögaðila vegna 2019 og jafna
á hagnaði þess árs móti tapi ársins
2020 og reglum um eftirgjöf skulda
lögaðila er breytt. Skattaívilnanir
vegna nýsköpunar- og sprotastarf-
semi eru auknar og umhverfi beinna
styrkja bætt. Aðstoð við fyrirtæki er
að stórum hluta aðstoð við launa-
menn og launamenn og einyrkjar
eiga heimili. Tal um að sneitt sé
framhjá heimilum, og fyrirtækjum
hyglað fremur en fólki, er dapurlegur
útúrsnúningur og pólitísk brella. Á
sunnanverðu landinu kemur hrun
ferðaþjónustunnar fram með mjög
alvarlegum afleiðingum. Við því
verður brugðist með æ meiri þunga,
m.a. í þriðju aðgerðaráætluninni,
um leið og hugað er vandlega að því
hvernig risaálaginu á ríkissjóð og
Seðlabanka verður mætt.
Greining á stöðu
héraða er leiðandi
Tekjutap sveitarfélaga er augljóst
og því er misskipt. Tillögur um að
lækka gjöld enn frekar heyrast, jafn-
vel gefa fasteignagjöld eftir, einkum
frá fyrirtækjum. Miklar áhyggjur
af Jöfnunarsjóðnum eru augljósar.
Óljóst er hve mikil lækkunin verður
en gera má ráð fyrir að þær verði
fjórir til fimm milljarðar króna.
Því verður 1,5 milljarði króna af
bundnu fjármagni sjóðsins varið
til greiðslu framlaga í ár og dregið
úr fyrstu áhrifum af tekjufallinu.
Frekari umræða um málefni sjóðs-
ins fer fram innan samráðsnefndar
ríkis og sveitarfélaga, ásamt öðrum
aðgerðum sem snúa að sveitarfélög-
unum. Ráðherra hefur falið Byggða-
stofnun að vinna greiningu á þeim
vanda sem blasir við einstökum
sveitarfélögum og svæðum, m.a.
vegna hruns ferðaþjónustunnar. Að
einhverju leyti munu átaksverkefni
Atvinnuleysistryggingasjóðs og aðr-
ar aðgerðir ríkisstjórnarinnar mæta
þeim erfiðleikum, en greina þarf
frekar sértækar aðgerðir og áskor-
anir einstakra svæða. Minni sérað-
gerðir eru nokkrar, t.d. fjárveiting til
stafrænnar þróunar á vegum sveitar-
félaga til að bæta þjónustu og auð-
velda samskipti. Og fé verður veitt í
gegnum byggðaáætlun til fámennra
byggðarlaga sem takast nú á við sér-
stakar áskoranir vegna COVID-19-
faraldursins, m.a. á sviði félagslegrar
þjónustu.
Ari Trausti Guðmundsson,
þingmaður VG í Suðurkjördæmi
Umhyggja
og raun-
hæfar
lausnir
Við lifum ótrúlega tíma. Á nokkrum vikum hefur tilveran umturnast
og óvíst hvað framtíðin ber í skauti sér. Við vitum aðeins að lífið
verður ekki alveg eins og það var í febrúar. Umhyggja, kærleikur og
von um betri tíð setja mark á samskipti fólks á þessum óvissutímum og
það er þakkarvert. Við sjáum svo vel hversu slíkt er mikils virði. Reiði
og vonleysi mega ekki fá að taka völdin. Vinnum að því með öllum
ráðum að hjálpsemi, vernd og öryggi verði forgangsraðað fremst þegar
lausnir eru smíðaðar til að mæta atvinnuleysi og efnahagsvanda. Þegar
efnahagurinn versnar og misskiptingin verður sýnilegri er hætta á
ferðum. Þá hættu verðum við að varast.
Það þarf að gera miklar kröfur til
stjórnvalda og þau þurfa að sýna að
þau standi undir þeim og rísi undir
þeirri ábyrgð að stýra landinu út
úr kreppu eftir heimsfaraldur. Við
Suðurnesjamenn höfðum, löngu
áður en COVID-19-faraldurinn
knúði dyra, kallað eftir auknum
fjárframlögum til Heilbrigðisstofn-
unar Suðurnesja, til skólanna og til
lögreglunnar. Þær kröfur eru enn
í fullu gildi og reyndar enn mikil-
vægari en áður.
Öryggi og tækifæri
Heilbrigðisstofnunin verður að
hafa burði til að þjóna 27 þúsund
manna landssvæði. Við viljum heil-
brigðisþjónustu fyrir alla og enginn
á að þurfa að treysta á heilsugæslu
í öðrum byggðalögum vegna fjár-
sveltis okkar heilsugæslu. Þær
úrbætur sem nú hafa verið boðaðar
vegna aðstæðna duga skammt þar
sem mannekla var fyrir.
Skólarnir þurfa að taka við þeim
atvinnuleitendum sem vilja styrkja
stöðu sína. Að þeir standi öllum
opnir með fjölbreytt nám og góð
námsgögn er afar mikilvægt þegar
svo margir hafa misst vinnu. Það
kostar peninga næstu misserin,
sem ríkið þarf að tryggja en það
mun skila sér margfalt til baka.
Mikið álag hefur verið á lög-
regluna undanfarin ár og almenn
löggæsla hefur liðið fyrir fjárskort.
Samvinna sveitarfélaga, skóla og
lögreglu til að vernda börn gegn
ofbeldi þarf að vera góð og mark-
viss. Því miður færist heimilisof-
beldi í vöxt við atvinnuleysi, það
þekkjum við frá fyrri tíð, og lög-
reglan er með stórt hlutverk í
forvörnum og lausnum fyrir þau
sem verða fyrir heimilisofbeldi og
slæmum aukaverkunum langtíma
atvinnuleysis. Styrkja þarf þessar
stoðir betur til að tryggja öryggi
okkar allra.
Flug og fleiri störf
Framkvæmdir sem eru gagn-
legar og atvinnuskapandi um leið
skipta miklu máli. Þar er tvöföldun
Reykjanesbrautarinnar augljóst
verkefni og framkvæmdir við
flugstöðina. Nýta á tímann vel
til uppbyggingar við flugstöðina
og undirbúa komu farþega þegar
markaðir taka aftur við sér. Svo
er nauðsynlegt er að ýta undir
nýsköpun, rannsóknir og þróun
í atvinnulífinu hér suður með sjó
þannig að hér blómstri fjölbreytt
fyrirtæki í framtíðinni.
Ákvarðanir um lausnir eru pól-
itískar. Við jafnaðarmenn viljum
að stuðningur við velferðarkerfið
verði hluti aðgerða stjórnvalda
ásamt því að vinna með fyrir-
tækjum gegn frekara atvinnuleysi.
Við höfum lagt til að atvinnuleysis-
bætur, sem nú eru langt undir lág-
markslaunum, verði hækkaðar.
Enginn getur framfleytt sér og
börnum sínum á svo lágum mán-
aðargreiðslum. Vonandi snýst rík-
isstjórninni hugur og tekur undir
með okkur.
Sjálfstæðismenn tala fyrir sölu
Keflavíkurflugvallar. Við munum
vinna kröftuglega gegn þeirri hug-
mynd. Keflavíkurflugvöllur er hlið
okkar inn og út úr landinu. Hlið
sem varðar þjóðaröryggi á öllum
tímum. Við setjum ekki einokun-
araðstöðu í hendur á aðilum sem
hafa gróða einan að markmiði.
Oddný G. Harðardóttir,
þingmaður Samfylkingarinnar
í Suðurkjördæmi
Fimmtudagur 30. apríl 2020 // 18. tbl. // 41. árg.
VíKurFrÉttir á SuÐurNESJum í 40 ár // 73