Börn og menning - 01.02.1997, Blaðsíða 29

Börn og menning - 01.02.1997, Blaðsíða 29
BÖRN OC MENNlNG Stundum spyr fólk: Hver er tilgangurinn með þessum bókum? Hvemig á góð barnabók að vera? og fleira því um líkt. Því er til að svara að ég meina ekki neitt með bókunum mínum, hvorki Línu Langsokk né öðrum. Ég skrifa bara til að skemmta barninu í sjálfri mér og vona að ég skemmti öðrum bömum um leið.“ Astrid Lindgren fékk H.C.Andersen barnabóka- verðlaunin sem stundum eru kölluð „Nóbels- verðlaun barnabóka“ árið 1958, en það var í annað sinn sem þau verðlaun voru veitt. Auk þeirra hefur hún fengið ótal verðlaun og viðurkenningar, bækur hennar hafa selst meira, verið prentaðar oftar og þýddar á fleiri tungumál en bækur flestra annarra rithöfunda og er það álit margra að hún væri löngu búin að fá Nóbelsverðlaun ef hún skrifaði fyrir fullorðna. Böm kunna líka vel að meta sögurnar hennar - en eins og margir vita, á það ekki við um bækur allra viðurkenndra barnabókahöfunda. Þó er ekki þar með sagt að Astrid Lindgren hafi aldrei fengið á sig gagnrýni. Bækur hennar hafa verið gagnrýndar fyrir ýmsa hluti. Lína Langsokkur var alltof sjálfstæð og sýndi fullorðna fólkinu ekki virðingu, Kalli á þakinu var lyginn, Emil í Kattholti svo óþekkur og uppátektasamur, jafnvel Bræðurnir Ljónshjarta, sem mörgum þykir einhver fegursta bók um ást og dauða sem hefur verið skrifuð fyrir böm — og fullorðna, hún var of óraunveruleg eða alltof sorgleg fyrir börn, eða eitthvað enn annað. Og þessar aðfinnslur heyra ekki bara fjarlægri fortíð til, alveg nýlega rakst undirrituð á langa grein í sænsku blaði þar sem greinarhöfundur skammaðist út í Línu Langsokk fyrir að hún væri heimsvaldasinni og yfirstéttarstelpa með fullt af peningum, hún hagaði sér þjóðfélagsfjandsamlega og hefði meira að segja verið ómaklega vond við kennarann sinn. Lína væri einhver versta fyrirmynd ungra barna í samanlögðum barnabókmenntum og það væri mál til komið að einhverjir almennilegir menn flettu ofan af henni! Astrid Lindgren hefur síst af öllu látið skoðanir fullorðna fólksins, félagsfræðinga, upp- eldisfræðinga og bókmennta- fræðinga hafa áhrif á sig, svo lengi sem börnin elska bækumar hennar. Og það gera böm frá tveggja ára til áttræðs út um allan heim. Þeir eru ótaldir sem bræðurnir Ljónshjarta hafa huggað við missi systkina eða sem hafa skemmt sér við uppátæki Emils í Kattholti, Lína Langsokkur hefur orðið margri stelpunni hvatning til dáða og einn ungan mann þekki ég sem notaði bókina Á Saltkráku jöfnum höndum til að létta sína eigin lund þegar á bjátaði, hugga vinkonu sína í ástvinamissi og til að halda við íslenskukunnáttu ungra íslenskra barna í skóla erlendis. Flestar bækur Astridar Lindgren hafa verið þýddar á íslensku og hafa yfirleitt afbragðs þýðendur annast það verk. Lokaorðin hér eru úr viðtali sem Guðfinna Ragnarsdóttir tók við Astrid Lindgren í janúar 1983. Astrid segir: „Það verða að vera til bækur sem hafa ekki neitt annað markmið en að láta böm njóta lestrarins bara lestrarins vegna. „Þakka þér fyrir að þú lýstir upp erfiða æsku mína“ stóð á litlum miða sem ókunnug kona rétti mér fyrir mörgum árum. Ég er ánægð ef mér hefur tekist að lýsa upp dapra æsku þó ekki sé nema einnar manneskju með bókunum mínum. Ég veit ekkert hvernig góðar barnabækur eiga að vera - af hverju spyr enginn hvernig góðar fullorðinsbækur eigi að vera? Ég reyni að „segja satt“ í listrænum skilningi þegar ég skrifa, það er mitt einasta leiðarljós. Til að skrifa fyrir böm þarf maður ekki einu sinni að eiga börn, maður þarf bara að hafa verið barn - og muna nokkurn veginn hvemig það var.“ Myndir með greininni eru teiknaðar af Mariku Delin og eru úr bókinni Assar Bubbla sem hefur ekki verið þýdd á íslensku. Assar Bubbla var meistaraþjófur sem stal handritinu að Línu Langsokk, en þar sem það var hraðritað skildi hann það ekki allt of vel svo að hann fór með það aftur til höfundarins. Þar hitti Assar Bubbla fyrir Línu Langsokk, hestinn hennar og apann, sem voru í kaffiboði hjá höfundi sínum.... Heimildir: „Astrid Lindgren segir sjálf frá.“ Bókablað MM des. 1989 Viðtal Guðfinnu Ragnarsdóttur við Astrid Lindgren Mbl. 16. jan. 1983 Ord og bilder för barn och ungdom II. Utblick över barn- och ungdomslitteraturen. Rabén & sjögren, Stockholm, 1986 Astrid Lindgren: Assar Bubbla. Rabén & Sjögren, Stockholm, 1987. Helga K. Einarsdóttir 27

x

Börn og menning

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Börn og menning
https://timarit.is/publication/1541

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.