Saga


Saga - 2013, Side 184

Saga - 2013, Side 184
næmi. Kaflarnir sem greina frá lífi Jóns Sveinssonar meðal kaþólikka og jesúíta, bæði við nám og störf víðsvegar um Evrópu, eru stórfróðlegir og stundum átakanlegir aflestrar, einkum þegar segir frá því hversu illa hon- um leið, sérstaklega í kringum dauða Manna. Ýmsum spurningum er svar - að en um leið vakna aðrar. Gunnar greinir réttilega frá því að þótt í Nonnabókunum sé látið líta svo út sem Nonni hafi tekið sjálfstæða ákvörðun um að gerast kaþólskur sé raunveruleikinn sá að drengurinn átti varla annarra kosta völ. Leiðin til baka var þegar lokuð. En hvað um þegar hann ákvað, þá fullorðinn maður, að gerast jesúíti, vinna skírlífis- og fátæktarheit? Jón Sveinsson var 32 ára þegar hann gerðist jesúíti og vissulega fylgdu því ýmsir kostir, en hvað um allt það sem hann fór á mis við, alla möguleikana sem ekki voru lengur til staðar? Hvað með frelsið sem hann gaf upp á bátinn? Þetta er sérstaklega mikilvæg spurning, því Gunnari er tíðrætt um frelsisþörf Jóns Sveinssonar og hversu honum fannst að frelsi sínu þrengt, og hvað þá um frelsi til að eiga möguleika á fjölskyldulífi, börnum, eiginkonu eða hinu hefðbundna veraldlega lífi? Jón Sveinsson er að auki sérkennilega kynlaus karakter, og þetta oft viðkvæma málefni hefði ég gjarnan viljað að fengi umfjöllun. Í Pater Jón Sveinsson er greint efnislega frá Nonnabókunum, fjallað um „sannleikann“ í bókunum og hvernig Jón Sveinsson nýtti sér dagbækur föður síns í leit að spennandi söguefni. Gunnar segir líka frá minnimáttar- kennd Jóns Sveinssonar og hvernig hann bar sig saman við merka íslenska höfunda á borð við Halldór Laxness, Kristmann Guðmundsson og Gunnar Gunnarsson, sem allir leituðu til hans eftir aðstoð. Gunnari tekst með lagni að greina frá vinsældum og frægð Jóns Sveinssonar um leið og lítillæti hans og óöryggi skín í gegn í textanum. Nonnabækurnar eru taldar til einna fyrstu frumsömdu íslensku barna- bókanna, en þá er þess að gæta að þær eru ekki frumritaðar á íslensku og eru skrifaðar beint inn í evrópska barnabókmenntahefð, ævintýrasöguna. Ævintýrasagan var skrifuð beint inn í hugmyndafræði nýlenduveldanna og á rætur að rekja til sögunnar um Róbinson Krúsó. Á árunum þegar Jón Sveinsson var við nám í Frakklandi og allt þar til hann byrjaði sjálfur að skrifa fossaði fram afþreyingarefni fyrir evrópsk börn. Margt af þessu þótti illa gert og sumir gripu andann á lofti og áttu ekki orð yfir hroðanum sem börnum var boðið upp á. Kaþólikkar og fleiri reyndu að spyrna á móti, gefnar voru út kristilegar ævintýrasögur og kristileg drengjablöð. Jesúítar voru áberandi í barnabókaútgáfu kaþólikka og Jón Sveinsson var um tíma meðal allra vinsælustu barnabókahöfundanna úr röðum þeirra. Því saknaði ég nánari umfjöllunar um stöðu hans sem slíks. Eitt „helsta markmið“ bókarinnar var að leita svara við þeirri spurningu hvort „„innra líf Nonna“ hefði dáið dagana sem móðir hans sendi hann burt frá sér 12 ára gamlan“. Að auki er markmið höfundar að greina frá því hvernig og hvers vegna Jón Sveinsson skapaði þá lífsmynd sem „hann sjálf- ritdómar182 Saga vor 2013 NOTA_Saga haust 2004 - NOTA 8.5.2013 12:23 Page 182
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164
Side 165
Side 166
Side 167
Side 168
Side 169
Side 170
Side 171
Side 172
Side 173
Side 174
Side 175
Side 176
Side 177
Side 178
Side 179
Side 180
Side 181
Side 182
Side 183
Side 184
Side 185
Side 186
Side 187
Side 188
Side 189
Side 190
Side 191
Side 192
Side 193
Side 194
Side 195
Side 196
Side 197
Side 198
Side 199
Side 200
Side 201
Side 202
Side 203
Side 204
Side 205
Side 206
Side 207
Side 208
Side 209
Side 210
Side 211
Side 212

x

Saga

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Saga
https://timarit.is/publication/775

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.