Morgunblaðið - 26.08.2022, Blaðsíða 10

10 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 26. ÁGÚST 2022
Sigurður Bogi Sævarsson
sbs@mbl.is
„Að mörgu leyti er tímabært og
ástæða til að verkalýðshreyfingin
reki á næstunni kröftugri baráttu
en verið hefur. Tóninn af hálfu við-
semjenda okkar er harðari en áður
og því verður að svara. Samtök
launþega hafa mikið afl sem nú
kann að vera nauðsynlegt að nýta
við gerð nýrra kjarasamninga,“
segir Kristján Þórður Snæbjarnar-
son, forseti Alþýðusambands Ís-
lands.
Hann tók við forystunni nú í
ágústmánuði þegar Drífa Snædal
sagði af sér. Hún bar við harðri
gagnrýni frá forystufólki í einstaka
stéttarfélögum, sem gerðu sér
ógerlegt að sinna forsetaembættinu
áfram. Því kom í hlut Kristjáns
Þórðar að taka við keflinu sem
hann heldur, að minnsta kosti fram
að þingi ASÍ í október nk.
Harka sé vilji félagsmanna
Kristján Þórður kveðst ekki hafa
ákveðið hvort hann gefi kost á sér
til þess að gegna forsetaembætti
áfram. Vissulega sé margvíslegur
ágreiningur milli fólks og félaga
innan ASÍ. Slíkt hafi alltaf verið,
svo ólíkir geta hagsmunir og bar-
áttumál verið. Mikilvægt sé að eiga
samtal um sameiginlegar áherslur.
Staðan innan hreyfingarinnar sé þó
ekki jafn flókin og ætla mætti.
„Gagnvart atvinnurekendum
finnst mér erfiðara en áður að láta
samninga halda. Hugsanlega þarf
því að fara í baráttuaðferðir fyrri
tíma svo kökunni verði skipt af
meiri sanngirini. Eigi að fara af
hörku í málin þarf slíkt að vera vilji
félagsmanna – og forystan að tala
fyrir slíkum aðgerðum. Hvort
hljómgrunnur fyrir slíku sé til stað-
ar er sennilega mjög misjafnt milli
félaga,“ segir forseti ASÍ.
Unga fólkið eigi möguleika
Nú í vikunni birtu VR og Lands-
samband íslenskra verslunarmanna
Samtökum atvinnulífsins kröfugerð
sína vegna gerðar nýs kjarasamn-
ings í stað þess sem rennur út nú í
októberlok. Meginstefið í kröfunum
er að verja kaupmátt lægstu launa,
sem duga eigi fólki til framfærslu.
Einnig að ríkið hækki barnabætur
og afnemi verðtryggingu á neyt-
endalánum. Þá gera VR og LÍV þá
kröfu að vinnuvikan verði stytt í
fjóra daga, eða í 32 klukkustunda
vinnuviku, án þess að laun skerðist.
Þá er sjónarmið Eflingar – stéttar-
félags að skv. 7,5% verðbólgu og
2% framleiðniaukningu á líðandi ári
ættu laun að hækka um 52.250 kr. á
mánuði, sem væri þá flöt krónutölu-
hækkun.
„Ég get alveg tekið undir sum
þessara áhersluatriða,“ segir Krist-
ján Þórður. Undirbúningur að gerð
nýrra kjarasamninga hafi farið af
stað á síðasta ári en síðan þá hafi
aðstæður í efnahagslífinu breyst
mikið og hratt. Áhrifin af stríðinu í
Úkraínu komi fram svo sem í
hækkun eldneytisverðs og á hrá-
vörumarkaði. Þá gæti afleiðinga
heimsfaraldurs enn, þótt dvínandi
séu. Verðbólga nú mælist tæp 10%
og hækkun fasteignaverðs standi
undir um helmingi þess. Verkalýðs-
hreyfingin leggi því þunga áherslu
á raunhæfar félagslegar lausnir í
húsnæðismálum. Ungt fólk þurfi að
eiga raunhæfa möguleika á því að
festa sér húsnæði. Slíkt sé hins veg-
ar illgerlegt þegar Seðlabankinn
hækkar vexti, skapi vítahring og
geri verðbólguna þráláta.
„Ég óttast að hækkanir á vöxtum
húsnæðislána verði mörgum á
næstunni mjög þungbærar. Efna-
hagsmálin verður því að skoða í
stóru samhengi og aukin verðbólga
þýðir minni kaupmátt, sem ég finn
að fólk vill viðhalda eða auka. Því
er mikilvægt nú að ná niður vöxt-
um, verðbólgu og ná taki á húsnæð-
ismálum, svo sem leigumarkaðnum
þar sem nánast stríðástand hefur
ríkt. Yfirlýsingar ríkis og sveitarfé-
laga um átak í byggingu íbúða
hljóma vel, en langt virðist hins
vegar í að framkvæmdir hefjist.“
Öflug forysta sem geti leitt
fjöldann til framtíðar
Alþýðusamband Íslands er mynd-
að af landssamböndum og félögum
með tugi þúsunda innan sinna vé-
banda. Kristján Þórður segir að slík
fjöldahreyfing þurfi öfluga forystu
sem leitt geti fjöldann til framtíðar
samkvæmt skýrri stefnu.
„Ný forysta þarf sömuleiðis að
ræða nánar við grasrótina; launa-
fólk um land allt. Hvort ég gef kost
á mér í embætti forseta er nokkuð
sem ég get ekki svarað nú. Ég er
sem formaður Rafiðnaðarsambands
Íslands í spennandi verkefnum og
veit því ekki hvað verður. Ég get þó
sagt að mér finnst ánægjulegt að
sjá núna hvað efnahagslífið kemur
sterkt út úr heimsfaraldri og hvað
atvinnuástandið er gott. Á flestum
sviðum atvinnulífsins er næga vinnu
að hafa – og slíkt er undirstaða sem
skiptir alltaf miklu máli,“ segir for-
seti ASÍ að síðustu.
Kröftuga baráttu og samtal við fólkið
- Kristján Þórður Snæbjarnarson forseti ASÍ - Óráðinn um framboð - Þurfa aðferðir fyrri tíma
- Viðhalda kaupmætti - Vaxtahækkanir og vítahringur - Hátt húsnæðisverð helmingur verðbólgu
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Forysta Efnahagslífið kemur sterkt út úr heimsfaraldri og atvinnuástandið er gott. Á flestum sviðum atvinnulífsins
er næga vinnu að hafa og slíkt er undirstaða sem skiptir alltaf miklu máli,“ segir Kristján Þórður hér í viðtalinu.
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Atvinna Efling – stéttarfélag segir að m.v. 7,5% verðbólgu og 2% fram-
leiðniaukningu á líðandi ári ættu laun að hækka um 52.250 kr. á mánuði.
Svonefndar Kjarafréttir eru birtar
reglulega á vef Eflingar – stéttar-
félags og þar má greina róttæka
rödd. Í pistli frá því fyrr í ágúst-
mánuði segir að topparnir í sam-
félaginu hafi nú þegar tekið til sín
verulegar launahækkanir og hækk-
anir bónusa og kaupréttarheimilda.
Arðgreiðslur úr fyrirtækjum eru í
hámarki og fjármagnstekjur há-
tekjufólks hafa hækkað verulega.
Samhliða hafa skattfríðindi hópsins
verið aukin.
Lágmark sé að launafólk njóti
þeirrar framleiðniaukningar sem
er fyrir hendi með samsvarandi
kaupmáttaraukningu. Ef ekki, þá
er tekjuskiptingunni breytt í þágu
hátekjuhópanna og stóreignafólks.
„Tilefni til kjarabóta launafólks er
því vissulega fyrir hendi og góð
reynsla af Lífskjarasamningnum
varðar þá leið sem æskilegast er að
fara,“ segir Efling.
Nokkrir mánuðir eru síðan Efl-
ing – stéttarfélag birti kröfugerð
sína fyrir gerð nýrra kjarasamn-
inga. Þar segir að semja eigi um
krónutöluhækkanir og hagvaxtar-
auka og lengja lífskjarasamninginn
með aðkomu stjórnvalda og sveitar-
félaga.
Morgunblaðið/Sigurður Bogi
Fiskvinnsla Mikið umleikis í sjávarútvegi og óteljandi flök á færibandinu.
Tilefni til kjarabóta
vissulega fyrir hendi