Morgunblaðið - 26.08.2022, Blaðsíða 17

MINNINGAR 17
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 26. ÁGÚST 2022
✝
Eiríkur Ómar
Guðmundsson
fæddist í Bolung-
arvík 28. septem-
ber 1969. Hann
lést í Reykjavík 8.
ágúst 2022.
Foreldrar hans
eru Guðfinna E.
Benjamínsdóttir
og Guðmundur P.
Sigmundsson, en
hann lést 25. ágúst
2006.
Bræður Eiríks eru Kristján
og Sigmundur.
Sonur Eiríks er Kolbeinn
Orfeus, fæddur 19. mars 2004.
Barnsmóðir Eiríks og fyrrver-
andi sambýliskona er Margrét
Kristín Blöndal og stjúpdóttir
umsjón með Víðsjá og Lestinni
þar sem hann fjallaði um
menningarmál af ýmsum toga.
Fyrsta skáldsaga Eiríks, 39
þrep á leið til glötunar, kom út
árið 2004. Síðan sendi hann
frá sér fleiri bækur; Undir
himninum 2006, Sýrópsmánann
2010, 1983, sem var tilnefnd til
Íslensku bókmenntaverðlaun-
anna 2013, og ljóðabókina
Blindur hestur, sem kom út
2015. Síðasta skáldsaga Eiríks,
Ritgerð mín um sársaukann,
kom út árið 2018.
Árið 2008 kom út bók Eiríks
um skáldskap Steinars Sig-
urjónssonar, Nóttin samin í
svefni og vöku, en Eiríkur rit-
stýrði endurútgáfu heild-
arverka Steinars þetta sama
ár. Þá skrifaði Eiríkur fjölda
ritdóma, tímaritsgreina og út-
varpspistla um bókmenntir,
menningu og samfélag.
Útför Eiríks verður frá
Hallgrímskirkju í dag, 26.
ágúst 2022, klukkan 13.
Vaka Blöndal.
Systir hennar er
Salvör Gullbrá
Þórarinsdóttir.
Eftir
grunnskólanám í
Bolungarvík fór
Eiríkur til náms í
Menntaskólanum
við Sund og út-
skrifaðist þaðan
vorið 1988. Hann
lauk BA-prófi í al-
mennri bókmenntafræði frá
Háskóla Íslands árið 1991 og
MA-prófi í íslenskum bók-
menntum frá sama skóla 1995.
Eiríkur starfaði við dagskrár-
gerð á sviði menningar hjá
Rás 1 Ríkisútvarpsins frá
árinu 1997 og hafði lengst af
Nú heyrum við ekki framar
lagið „Kirkjan ómar öll“ spilað á
píanóið klukkan 18 á aðfangadag
eins og Eiríkur Ómar gerði svo
fallega áður en sest var og borð-
aður jólamatur.
Hjartað mitt er fullt af sorg.
Augun full af tárum. Hvað gerð-
ist? Ég veit það ekki vel.
Minningarnar sækja á, „Minn-
ingarnar vakna, nálgast nótt“
eins og Alfreð Clausen söng svo
fallega.
Ég minnist margs.
Við áttum margt sameiginlegt,
tónlist og bækur sem við lásum.
Við töluðum mikið saman. Við
töluðum um RÚV sem við elsk-
uðum. Raddirnar þar flottar.
Ég minnist setningarinnar
„má ég koma með“ sem ómar í
hjarta mér.
Við hittumst nokkrar
mömmur í Bolungarvík heima
hjá einni; tilefnið að heilsa sumri
eða fagna vertíðarlokum þar sem
við rauluðum nokkur lög. Og
hann fimm ára sat úti í horni,
hlustaði og raulaði með.
Eitthvað síaðist inn. Svo var
þetta endurtekið heima á Höfð-
astíg, sett í kassettutækið og spil-
að meðan það entist.
Ég minnist ferðar til Akureyr-
ar. Langidalurinn of langur og þá
fannst okkur tilvalið að fara að
kveðast á. Máttum þó ekki hafa
of hátt því bílstjórinn þurfti að
fylgjast með hljóðinu í bílnum.
Á leið á Þingvöll. Alltaf tónlist í
tækinu. „Hvað er þetta? ég hef
ekki heyrt það áður?“ Og ég svar-
aði: „Þetta er hann Sigurður að
syngja „Nú stendur mikið til“.“
Og ekki að spyrja að því, hann
fékk þetta í jólagjöf á næstu jól-
um.
Ég vil trúa því að við eigum
eftir að hittast. Kannski Elvis
vinur okkar verði með í för.
Ég sakna þín.
Ég elska þig Eiríkur Ómar.
Mamma.
Elsku Eiríkur, ég veit ekki
hvort ég hef sagt þér frá því þeg-
ar við Kristján, stóri bróðir þinn,
hittumst í fyrsta skiptið. Við hitt-
umst í Þjóðleikhúskjallaranum
og sátum allt kvöldið og ræddum
fjölskylduhagi okkar, sem er eitt
mitt helsta áhugamál, reyndar.
Við sögðum hvort öðru frá því að
við ættum börn úr fyrri sam-
böndum, ég tvo stráka og hann
tvær stelpur. En svo sagðist
Kristján líka eiginlega eiga stór-
an strák á aldur við eldri son
minn, hann héti Eiríkur. Hann
væri samt ekki sonur sinn, heldur
litli bróðir. Kristján var svo
ánægður og stoltur af þessum
litla bróður sínum, þetta var 1988
og þá varst þú 18 ára að útskrif-
ast stúdent úr MS, sem þú klár-
aðir auðvitað á undan jafnöldrum
þínum með bravúr.
Okkar samband var ætíð gott
og ánægjulegt eftir að ég kom inn
í fjölskylduna og vil ég þá rifja
upp nokkrar góðar stundir sem
við áttum saman með fjölskyld-
unni, t.d. á Þingvöllum, þú með
tösku fulla af bókum í farteskinu,
fyrir norðan á Grund, líka með
bókatösku, og á Melamótunum,
þar sem þú settist ávallt við píanó
ef þú gast, en sérstaklega er mér
í fersku minni ferð okkar í vor í
Hörpuna. Við fórum saman, þú,
Kristján og ég, til að hlusta á
þann mikla meistara Rufus Wa-
inwright. Við ákváðum að borða
saman á Horninu á undan og
löbbuðum svo yfir í Hörpu. Þetta
kvöld var svo ánægjulegt og
skemmtilegt að því vil ég halda í
minningunni um þig.
Elsku mágur minn Eiríkur,
vonandi ertu búinn að hitta afa,
ömmu, pabba þinn, bræður mína
og pabba minn, sem alltaf var
miður sín þegar þú fórst í frí úr
Víðsjánni.
Guð verndi þig og blessi.
Helga.
Allt frá þeim dimma degi sem
ég frétti að minn góði vinur Ei-
ríkur Guðmundsson væri fallinn
frá hef ég átt erfitt með að ná ut-
an um þann veruleika. Fanga þá
staðreynd að ég mun aldrei aftur
heyra hláturinn, sjá brosið og
hlusta á röddina sem sagði það
sem þurfti að segja og gat fyrir-
hafnarlaust lyft manni yfir hvers-
daginn.
En það er ekki að undra að ég
nái ekki utan um fráfall Eiríks.
Hann var engum líkur og bjó yfir
gáfum og mannkostum jafnt sem
manneskja og vinur.
Það hafa verið forréttindi að
eiga slíkan vin og fá hann inn í líf
sitt á öðru ári í menntaskóla þar
sem ég kynntist þessum greinda
og vel gerða dreng sem bjó yfir
gáskafullum húmor, hlýju og um-
hyggju sem birtust alltaf í lág-
stemmdu og ljúfu yfirbragðinu.
Þegar við Eiríkur hófum svo
báðir nám í bókmenntafræði við
HÍ, haustið eftir stúdentspróf,
naut ég þeirra forréttinda að
verða vitni að einstökum náms-
hæfileikum hans og sköpunar-
krafti, sem hann umgekkst þó
alltaf sjálfur af hógværð og lítil-
læti. Því þrátt fyrir alla hæfileik-
ana var Eiríkur, fyrir mér, alltaf
eilítið feiminn drengur að vestan
með alla burði til þess að sigra
heiminn eða í hið minnsta Ísland.
Og það gerði Eiríkur líka á
sinn skapandi og skemmtilega
hátt sem heillandi útvarpsmaður,
rithöfundur og skáld sem svo
sannarlega setti mark sitt á sam-
tíma sinn og veröld. Þar vann Ei-
ríkur verk sem verður seint full-
þakkað.
En ef ég á að eiga þess ein-
hvern kost að ná utan um þá stað-
reynd að ég á aldrei aftur eftir að
eiga stund með mínum góða vini
er óhjákvæmilegt að hafa hugann
við allar þær góðu stundir sem
við áttum saman. Fljótlega eftir
að við hófum háskólanámið vor-
um við svo lánsamir að verða
hluti af vinahópi sem hefur alla
tíð síðan verið órjúfanlegur hluti
af okkar lífi. Strákar, sem fyrst
vildu bara hittast og spila fót-
bolta einu sinni í viku, fundu sam-
hljóm í tilverunni og gæfu til þess
að rækta þann vinskap með þeim
hætti að við höfum alla tíð síðan
haldið hópinn.
Í þeim vinahópi, sem tók sér
reyndar fljótlega nafnið Hið al-
hliða leikjafélag og hefur svokall-
aða Hala innan sinna vébanda,
var Eiríkur svo sannarlega elsk-
aður og dáður fyrir alla sína góðu
eiginleika. Innan þessa fallega
vinahóps höfum við átt ótalmarg-
ar góðar stundir, sem í dag öðlast
dýpri merkingu í minningunum.
Fyrir það er ég þakklátur en
fyrst af öllu er ég þó þakklátur
fyrir Eirík og allt það sem hann
gaf mér með vináttu sinni.
Það skarð sem fráfall Eiríks
skilur eftir sig í hjarta okkar allra
verður aldrei fyllt. En allt það
besta sem í honum bjó verður
alltaf hluti af okkur og við mun-
um halda minningunni um góðan
dreng hátt á loft um ókomna
tíma.
Missir aðstandenda Eiríks er
mikill og við Margrét sendum
Guðfinnu móður hans, Kolbeini
Orfeusi, Vöku, bræðrum hans
Kristjáni og Sigmundi, fjölskyld-
um þeirra og ástvinum öllum
okkar inilegustu samúðarkveðj-
ur.
Magnús Guðmundsson.
Til Eiríks Guðmundssonar
(1969-2022)
Allar stundirnar
sem við áttum eftir að lifa saman
hvert fara þær nú
og minningarnar
sem við eignuðumst saman, þungar
kistur af þeim sem ég ber innra
með mér þar til allt slokknar, fjársjóðs-
kistur, hamingjukistur, fullar af flissi,
tónlist, bókum, fullar af þér, sumar
einungis opnaðar með ljóði –
hvernig get ég opnað þær núna
án þess að bresta
og það sem ég les og þrái
að deila með þér, eins og við gerðum
svo oft,
verður það hér eftir ávallt sem hníf-
stunga,
og bækurnar sem þú áttir eftir að lesa
og skrifa, og hvað geri ég við
söknuðinn
sem fylgir mér eins og tunglið, sá
gamli
trompet, vindlaglóð, hestakerra,
ljóðabálkur,
fóstbróðir, tunglið sem er bæði bjart
og heldimmt,
eins og söknuðurinn sem hefur minnst
tvær hliðar,
ef ekki tólf,
og hvernig get ég skammað þig núna
lært af þér
faðmað þig
og hver á að spila á píanóið
mæta í vinnu fyrir þig
nota sundbuxur þínar, afhverju
nam tíminn staðar hjá þér en
ekki okkur, afhverju
endaðir þú, barn fegurðar, möguleika,
barn óvissu,
halastjarna og munnharpa, í þröngri
sprungu
vítis, smánaður, og afhverju
er söknuðurinn eftir þér
stærri en dagurinn, nóttin, og
hvernig lifi ég núna og hvernig
get ég annað en brotnað
týnst, gefist upp á göngunni,
hætt að vakna, hver
sefar okkur
hvernig höldum við áfram
nú þegar
Nú þegar þú ert farinn
þegar þú ert farinn
þú ert farinn
ert farinn
farinn
Þú
Jón Kalman Stefánsson.
Rétt á meðan við lifum, rétt á
meðan við deyjum
Og mér verður hugsað til smáa
letursins,
A Woman’s Face – Reprise
(Sonnet 20)
Lorelei
Forbidden Colors
Lilac Wine
Lost Angel Fallen
The Sensual World
In Paradisum
Take All My Loves (Sonnet 40)
U (Man Like)
The Maze
Tell It Like It Is
Dream Brother
Where Are We Now?
Auglit þitt slær í takt við
brjóstvit. Hjartalag næmt,
breyskt, rekur sig áfram á elds-
neyti réttlætis, manngildis, sköp-
unar, ástar. Bölið er blátt; sýni-
legt myrkur, bjartur blámi
Jarmans. Kjarninn er greind sem
forgangsraðar heilindum ofar
sýndarmennsku, uppistaðan
tryggð, einlægni, viðkvæmni. Þú,
maður sem þú. Í þér er rytmi sem
geislar. Breiður. Forboðinn litur,
mikilvægur. Alkemistinn, nil nisi
parvulis. Í fráfalli þínu leynast
skilaboð, boð sem breiðir arma
sína utar vinaveggja, líkt og pistl-
arnir. Rétt á meðan við lifum, rétt
á meðan við deyjum
Og mér verður hugsað til smáa
letursins
Á kodda þínum hvíla töfrar, í
sæti þínu situr bryggja og utan
um hnífapörin heldur kraftur.
Rocket’s Tail. Kraftur sem við
þekkjum … að minnsta kosti eft-
ir keppumst, tilfinning sem hegg-
ur gull úr grjóti, ferjar deyfð að
drifi. Máttur sem upphefur það
er máli skiptir, sáir orðum sem
strjálast með vonarslegnum
hljóðbylgjum fegurðar, þinnar,
Eiríkur!!!!!!!!!!! Vinur minn skóg-
urinn svartstirnið
Það gerðist eitthvað daginn sem hann
fór.
Andinn reis og vék til hliðar.
Annar tók hans stað og æpti af hug-
rekki:
ég er svartstirni, ég er svartstirni
(Something happened on the day he
died.)
Spirit rose a metre then stepped aside.
Somebody else took his place,
and bravely cried
(I’m a Blackstar, I’m a Blackstar).
Frá þér geislar einstök arf-
leifð; þýðingarmikil skynjun sem
þú skilur eftir hjá þeim sem
hlustuðu, þeim sem snertu, þeim
sem fundu, arfleifð sem Maya
Angelou greindi svo fallega þeg-
ar hún skrifaði: „Ég hef lært að
fólk mun gleyma því sem þú
sagðir, því sem þú gerðir, en það
mun aldrei gleyma hvernig þú
lést því líða.“
Að fá ekki að spjalla aftur um
það sem að innan gruggar, það
sem við hreyfir, umvefur, inn
þjappar. Það sem faðmar. Sárið
er söknuður, það er þakklæti, það
er kærleikur. Það er nýfundin
einvera í því sem við saman átt-
um. Ábyrgðarþungi sem blæs
upp tómarúmið með orðlausum
texta og mér verður hugsað til
tjalds sem lekur, tilfinninga-
lausra klukkna, krossfestra
kenninga, vandaðra hjartna og
hungraðra hendinga. Ég hugsa
um þögnina sem þú sagðir „verri
en lúpínu. Hún fyllir út í allar
glufur“. Þögn þagnanna, þögul
gára endis sem brýtur sér leið í
gegnum öldugang þvaðursins,
svamlar að rótum sára, mold
minnis og uppsprettu andar,
rignir niður veggi höfuðsins,
smýgur inn í timbrið, fyllir út í
allar glufur. Rétt á meðan við lif-
um, rétt á meðan við deyjum.
Sárið er allt það sem þú skilur
eftir, allt það sem þú áttir eftir.
Ég hugsaði dæmið greinilega
ekki til enda, fyrirgef oss vort
muldur dream brother in para-
disum
ég sendi þér nokkrar sónötur,
tólf vatnsbaðaða flygla, ellefu
postulínshjúpaða drengjakóra,
tíu fimm mínútna langar grænar
rósir, níu daga úr miðri nítjándu
öld, átta þéttingsföst faðmlög, sjö
blárauða svani með glitrandi
sverð, sex miseitraðar meinlokur,
fimm stíflaða tárakirtla, fjórar
svartar dúnúlpur, þrjú seyði úr
þínum uppáhaldsljóðum, tvo
skýjastíga og einn undursamleg-
an Orfeus.
Ósíris fylgir þér restina af
veginum, og þú veist vel að
hjarta þitt stenst kröfur,
mælist léttara en fjöður.
Þú þekktir lífið, líkt og báran
þekkir bakkann,
Má ég biðja þig um að fylgja
mér áfram?
Anna Gyða.
Ég dáðist alltaf að Eiríki. Líka
löngu áður en ég kynntist honum,
því vinkona mín benti mér á hann
á götu og sagði að þar færi maður
sem hefði tekið tuttugu bækur
með sér í tjaldútilegu. Upp úr
aldamótum vann ég í leikhúsi og
fór í viðtal hjá honum, feimin og
óörugg, en fannst á eftir að ég
ætti jafnvel framtíð fyrir mér í
útvarpi, hann lét manni líða vel
og spurði faglega og fallega. Út-
varpspistlar hans voru einstakir,
á þá var hægt að hlusta aftur og
aftur. Ég var farin að bíða í of-
væni eftir því hvaða lag hann spil-
aði í lok pistils; þau fullkomnuðu
þá gjarna. Eitt slíkt lag hefur
verið mitt eftirlæti í mörg ár
vegna þessa og við áttum það til
að senda það á milli okkar ef sér-
lega vel lá á okkur, án nokkurra
skýringa.
Ég bar gæfu til þess að gefa út
bækur hans, fyrst hjá Bjarti og
síðan Benedikt, einstakur höf-
undur sem var sönn gleði og inn-
blástur að vinna með. Við urðum
vinir. Öll mannamót voru
skemmtilegri með Eiríki. Hann
lét stundum næstum eins og
hann væri ekki þar, hallaði sér
kannski upp að dyrastaf og hall-
aði undir flatt, samt aðalmaður-
inn í hvítum jakkafötum, jafnvel
þegar hann var svartklæddur.
Hann lyfti öllum samræðum á
æðra plan – með fáum en eiríks-
legum orðum. Þegar hann settist
við píanóið var samkvæmi full-
komnað. Ég sakna Eiríks. Skáld-
skaparins, samstarfsins og
óvæntra funda á götu eða í laug.
Guðrún Vilmundardóttir.
Síðustu orðin hafa verið skrifuð.
Ekkert fær lengur hamið vindinn.
Þannig hefst „Það síðasta“,
eitt ljóðanna í bók Eiríks, Blindur
hestur. Og svo sannarlega hefur
ekkert hamið sorgarvindinn síð-
ustu vikur, eftir að hann skrifaði
sín síðustu orð og lést, aðeins 52
ára gamall. Hvað þetta líf getur
verið fjári grimmt og ósann-
gjarnt …
Dauðinn var svo sannarlega
fjarri þegar við kynntumst og
bundumst strax sterkum, traust-
um vináttuböndum, strákahópur
í bókmenntafræði við Háskólann
fyrir rúmum þremur áratugum.
Lífsgleðin og lífsþorstinn virtist
taumlaus, og hópnum var gefið
heiti – Hið alhliða leikjafélag,
HAL, og meðlimirnir því Halarn-
ir; það var spilaður fótbolti viku-
lega árið um kring, farið saman
út á lífið, rætt út í eitt um bækur,
skáldskap og orð, hlustað á tón-
list, farið í árlegar ferðir, innan-
lands og utan; það var gaman hjá
okkur og lífið gott. Eiki var
yngstur í þessum samhenta átta
manna vinahópi, hafði hoppað yf-
ir einhverja bekki í grunnskóla,
var óframfærinn og hógvær í
byrjun en fékk snemma viður-
nefnið „viskuhalinn“; langbesti
námsmaðurinn, svo undarlega
vel lesinn í öllu, svo greindur og
snjall, flinkur píanóleikari og
markaskorari, fallega stríðinn og
fyndinn, og átti svo auðvelt með
að leika sér með orðin.
Og Eiríkur var svo sannarlega
á sinni hillu í bókmenntunum og
blómstraði í náminu. Fyrsti
skáldskapur hans birtist í ársriti
okkar bókmenntafræðinema og
það varð ekki aftur snúið, hann
var sílesandi og eftir BA-gráðuna
bætti hann við sig meistaragráðu
og sérhæfði sig í skáldskap
átjándu og nítjándu aldar. Eftir
námið leituðum við vinirnir í
hópnum í nokkuð ólíkar áttir en
höfum flestir starfað við fjölmiðla
og fengist við ritstörf. Eiki talaði
stundum um að hann hefði kosið
að helga sig óskiptur skrifum,
fræðum og skáldskap, og síðustu
allmörg ár fékk hann nokkuð
reglulega starfslaun og gat þá
einbeitt sér að þeim um hríð. En
eftir að hann lauk námi var þjóðin
það heppin að hann lenti á Rás 1
ríkisútvarpsins og blómstraði þar
heldur betur sem umsjónar-
maður menningarþátta. Þótt
feimnin og hlédrægnin hafi aldrei
rjátlast alveg af honum, þá nut-
um við þess að hlusta á sjálfs-
öruggan, frumlegan, djúpan og
hnyttinn útvarpsmanninn, sem
fjallaði um menningu og listir af
ástríðu, djúpri þekkingu og virð-
ingu, og flutti einhverja skörp-
ustu og best stíluðu pistla sem
heyrst hafa á þeim vettvangi. Og
viðtöl Eiríks við aðra listamenn
voru mörg hver einstök, þar sem
mættust jafningjar og rætt var á
dýptina, um það sem skipti máli, í
lífi og listinni.
Eiríkur var einhver besti og
snjallasti stílisti á íslensku síð-
ustu áratugi, eins og sést á skáld-
sögum hans, ljóðum og frábærum
fræðiskrifum – svo ekki sé
minnst á snilldarlega og seið-
magnaða útvarpspistlana. Ekki
eru allar bækur hans í opinberum
gagnasöfnum; hann var snemma
skipaður sagnaritari vinahópsins
og fyrir tveimur áratugum færði
hann okkur hinum kvöld eitt í
Parísarborg hverjum sitt eintak
af Sögu Hala og las kostulegt
kverið fyrir okkur á ógleyman-
legu kvöldi í 18. hverfi.
Árin hafa liðið, líf okkar allra
breyst með einum og öðrum
hætti en traust vinaböndin alltaf
haldið. Og enginn okkar hefði
trúað því að sá yngsti færi fyrst-
ur. Í öðru ljóði í bókinni Blindur
hestur segir ljóðmælandi Eiríks:
„Vil ekki lengur þurfa að hugsa
um / dauðann, að ég sé kominn
hingað til þess eins að deyja.“ Og
ekki hefði neinn okkar í myrk-
ustu draumum séð fyrir að við
myndum nú gráta Eika fallinn
rétt rúmlega fimmtugan fyrir
fíkn sem molaði hratt undan hon-
um lífsbrúna. Svo hörmuleg sóun
á lífi og hæfileikum. Sama hversu
margir tóku höndum saman um
að hjálpa. En hingað kom hann
heldur alls ekki til þess eins að
deyja, þessi ljúfi, snjalli og góði
vinur, svo fjarri því; svo margt
hefur hann gefið og marga glatt,
fjölskyldu sína, vini, hlustendur
og lesendur. Og verkin hans öll,
skrifin á sviðum fræða og skáld-
skapar, sem og viðtölin sem hann
tók og hljóðritanir með umfjöllun
hans um líf og listir, eru fallegir
og reisulegir minnisvarðar um
óvenjulega hæfileikaríkan og
greindan listamann. Og kæran
vin.
Einar Falur.
Eiríkur Ómar
Guðmundsson
SJÁ SÍÐU 18