Úrval - 01.11.1982, Side 50

48
ÚRVAL
MONTE ALBÁN — BORG GUDANNA
49
nota við það dýr eða tæknibúnað,
ekki einu sinni hjólið, en á Monte
Albán voru aðeins bústaðir fyrir hina
látnu auk nokkurra æðstupresta.
Mannvirkin á Monte Albán voru
einna líkust fljótandi virkisgarði og
gnæfðu yfir dalinn 360 metrum neðar
en samt sem áður voru þau aldrei
notuð í hernaðarskyni.
Hundruð ára liðu og þetta mikla
borgvirki féll í rúst. Síðan yfírgáfu
menn það, enginn veit hvers vegna.
Árið 1521 þegar Spánverjar, sem
komnir voru til að leggja landið undir
sig, reistu sér búðir í skugga Monte
Albán grunaði þá ekki hvílík dýrð lá
grafin þar skammt undan, undir
lögum liðinna alda. Heimurinn vissi
næsta lítið um þetta dularfulla fjall
þar til fyrir um hálfri öld. Ræningjar
grófu þó hér og þar í rústirnar en
vísindamenn einbeittu sér að betur
þekktum menningarstöðum þar sem
aztekar og mayar höfðu haldið sig.
Leyndardómurinn afhjúpaður
Svo var það í október 1931 að
Alfonso Caso, mexíkanskur lög-
fræðingur sem lagt hafði lögin á hill-
una vegna fornleifafræðiáhuga síns,
birtist á staðnum. Hann hófst handa
um að hreinsa breiðu steintröppurnar
við norðurtorgið og honum til
aðstoðar voru eiginkona hans og tveir
stúdentar.
Caso fór að rannsaka nokkrar af
þeim 150 gröfum sem vitað var um á
þessum slóðum en voru nú vaxnar
runnum og villtu grasi. Ræningjar
höfðu farið höndum um fyrstu sex
grafirnar og þar var ekki annað að
finna en lítilsverða leirmuni. Þegar
Caso opnaði sjöundu gröfina hafði
hann um leið lokið upp dyrunum að
2000 árum úr sögu mannkynsins.
Það glitraði og glampaði á kristal
og gull inni í þessari sjöundu gröf í
bjarmanum frá vasaljósi Casos. Hann
fann silfur, túrkis, jaðe, onyx og loks
perlu á stærð við dúfuegg — og allt
var þetta formað í alls konar skart-
gripi. Þarna voru hringir, hálsmen og
spennur og á handlegg beinagrindar,
sem þarna lá, voru sex gull- og fjögur
silfurarmbönd.
Caso var furðu lostinn. Zapotek-
arnir höfðu fram til þessa ekki verið
þekktir fyrir sérstakt handbragð. Ekki
var heldur hægt að rekja myndirnar
sem hann fann og táknaðar voru á
dýrabein til þeirra. En Caso hélt ötull
áfram rannsóknum sínum. Hann og
aðstoðarmenn hans unnu nótt og dag
við að skrá yfir 300 skartgripi og aðra
hluti* sem þeirfundu og þeir hreyfðu
ekkert fyrr en fundarstaðurinn hafði
verið merktur nákvæmlega inn á kort.
Hér höfðu fundist dýrgripir sem voru
ómetanlegir hvort sem var til fjár eða
listræns gildis. Þetta voru minjar um
meistara handverksins og verkin var
aðeins hægt að bera saman við það
allra besta sem fundist hafði eftir
Egypta, Grikki og Kínverja. Það var
ekki fyrr en á þessari stundu sem
mönnum varð ljóst hvílíkir dýrgripir
og fegurð í formi gullmuna höfðu
orðið á vegi Spánverjanna sem komu
og lögðu undir sig landið. Mest af
þeim ránsfeng sem þeir höfðu sent
heim til Evrópu hafði verið brætt
niður.
Frá fornfræðilegu sjónarmiði var
Flestir þessara muna eru nú I Oaxacahéraðs-
safninu.
það merkilegasta við uppgötvun
Casos að Ijóst varð að þjóð mcð allt
aðra menningu hafði komið á eftir
zapotekunum í Oaxaca-dalnum.
Caso varð fljótlega ljóst af því sem
hann fann í sjöundu gröfínni að bæði
hlutir og teikningar tilheyrðu einum
minnst þekkta þjóðflokki Mexíkó,
mixtekunum — sem kallaðir höfðu
verið Skýjafólkið vegna þess að þeir
bjuggu hátt uppi í skýjum vöfðum
Oaxaca-fjöllunum. Einhvern tíma
eftir tíundu öld eftir Krist höfðu þeir
hlotið í arf þessa borg guðanna.
Caso hélt rannsóknum sínum
áfram í 15 ár (hann lést árið 1970).
Eftir hans dag tóku aðrir að sér stjórn
rannsóknanna. Fleiri og fleiri ferða-
menn streymdu nú á staðinn og
fylgdust í forundran með þvt hvernig
jarðlögunum var smátt og smátt flett
af þar til Monte Albán var einhver
best kannaði fornminjastaður í öllu